- Kategori
- İş Yaşamı - Kariyer
2010 Nobel Ödülü Alan İktisatçılar ve Araştırmaları
2010 yılı Nobel Ekonomi Ödülü ikisi Amerikalı, bir tanesi İngiltere vatandaşı Kıbrıslı üç ekonomiste verildi. Massachusetts Institute of Technology öğretim üyesi 70 yaşındaki Peter A. Diamond, Northwestern University öğretim üyesi 71 yaşındaki Profesör Dale T. Mortensen ve London School of Economics'de öğretim üyesi 62 yaşındaki Christopher Pissarides, özetle, alıcı ve satıcının pazarda otomatik olarak buluşamadığı dirençli pazarlar konusundaki araştırmaları için bu ödüle layık görüldüler.
ABD Merkez Bankası FED Başkanı Ben S. Bernanke'nin de hocası olan Peter Diamond Nisan ayında Başkan Obama tarafından Federal Reserve'in yedi kişilik yönetim kurulu için aday gösterilmişti. Senatoda Cumhuriyetçilerin engellemesi ile karşılaştığı için, seçimi ve atanması kasım ayında yapılacak ara seçimler sonrasına kalmıştı.
Bu üçlü, işsizlik, boş işyeri olanakları, ve ücretlerin regülasyon, kurallar ve ekonomi politikaları tarafından nasıl ve ne boyutta etkilendiği üzerindeki çalışmaları ile tanınmışlardı. Çalışmalar, bugünün işsizlik sorununa çalışanların becerisi ve işverenin ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluğun doğrudan sonucu ile ilgileniyordu. Diamond, 'Search Market' denen pazarın temel unsurlarının genel analizini yapmış, Mortensen ve Pissarides bu teoriyi geliştirerek emek pazarına uygulamışlardı. 1970 ve 1980'li yıllarına kadar geri giden çalışmaları, fiyatların belli olduğu pazarlarda, alıcı ve satıcının neden her zaman buluşamadıklarını, basit gibi görünen dengelenmenin neden gerçek dünyada her zaman geçerli olmadığını kapsamaktadır.
Bu konuda verilebilecek bir örnek gayrimenkul pazarıdır. Pek çok satışa arz edilen bina varken, alıcılar istedikleri yeni evi bulmak için büyük çaba göstermektedirler. Diğer bir örnek de emek pazarıdır. İş aramak zaman ve kaynak sarfına sebep olmakta ve emek pazarında geçici bir işsizlik yaratmaktadır. Bu sebepten boş işyerleri mevcut olmasına karşın, işsizlik devam etmektedir.
Üçlünün çalışmaları sonuçta Diamond-Mortensen-Pissarides modeli adı verilen modelle sonuçlanmıştır. Bu model, işsizlik ödemeleri, faiz hadleri, iş bulma kurumlarının etkinliği ve diğer faktörlerin emek pazarını nasıl etkilediğini hesaplama aracı olarak kullanılmaktadır.
Geleneksel anlayışa göre, belli bir ücretle çalışmak isteyen işçilerin varlığı ile bu ücrete işçi çalıştırma talebinde olan işverenin varlığı pazar dengesini kurmaktadır. Arz ve talebin eşit olmasıyla problem çözülmüş olmaktadır. Bu varsayım, bakır veya buğday gibi homojen ve farklılıklar sergilemeyen ürünler için doğrudur; ancak emek ve gayrimenkul gibi farklılıklar gösteren şeyler için de arz ve talebin buluşması sıkça geçersiz olabilmektedir. Gerçekler teoriyle çatıştığında ise yeni ve kompleks paradigmalar ortaya çıkmaktadır, Diamond-Mortensen-Pissarides çalışmaları yeni paradigmalar içermektedir.
Bu çalışmaların başlangıcını 1961 yılında Chicago Üniversitesi öğretim üyesi ve kendisi de Nobel Ödülü sahibi George Stigler tarafından yayınlanan 'The Economics of Information' tebliği oluşturmaktadır. 1982 yılında Nobel ödülünü alan Stigler'in pazar modelinde, tüketici, arama maliyetinin, temin edeceği düşük fiyattan elde edeceği kazanca eşitleneceği noktaya kadar aramaya devam edecektir. Stigler 1962 yılında arama modelini emek pazarına uygulayarak, arama ne kadar güçse ücretin de o kadar yüksek olacağını öne sürmüştür. Mortensen ise 1977 yılında yayınladığı, 'Unemployment Insurance and Job Search Decisions' başlıklı makalesinde, işsizlik sigortası olmayan işçilerin, işsizlik sigortası kazanacaklarını bilmeleri halinde, daha düşük ücretli ve tehlikeli işleri kabul ettikleri sonucuna varmıştır.
Diamond'un arama modeli araştırmaları 1979-1982 yılları arasında üç yıllık bir süreye yayılmıştı. Anahtar fikre göre, işsizler kümesine eklenen her işçi, boş işyerinin bir işçi bulmasını kolaylaştırırken, çok fazla aracın bir otoyolu tıkaması gibi, diğer işsizlerin iş bulmasını da zorlaştırmaktadır. Profesör Diamond'un vardığı sonuca göre, bir işi beğenmeyen işçi, diğer bir işsizin iş bulmasını kolaylaştırmaktadır. İşsizlik sigortasıysa, emek pazarının daha iyi işlemesi ile sonuçlanır.
1970'li yılların sonunda Pissarides de arama modelleri üzerinde çalışmaya başlamıştır. Profesör Mortensen ile birlikte, 'Review of Economic Studies' dergisinde 1994 yılında yayınladığı, 'Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment' başlıklı makalesi çalışmalarını taçlandırmıştı. Beveridge Eğrisi olarak adlandırılan ilişkiye göre, boş işyeri seviyesiyle, işsizlik seviyesi arasında örtülü bir bağımlılık vardır. İptal edilen işyeri sayısı yükselir ve yeni yaratılan işyeri sayısı düşerken, bir süre için, ciddi bir karışıklık meydana gelir. Bütün bu çalışmalar, yüksek işsizlik sigortasının işsizliği her zaman arttırdığı genel kabulünün yanlış olabileceğini ve eşleştirmeyi destekleyen politikaların çok değerli olduğunu göstermektedir.
DENİZ GÖKÇE
AKŞAM GAZETESİ
- Toplam blog
- : 17
- : 1058
- Kayıt tarihi
- : 03.08.10
1988 yılında Ağrı'da doğan Emrah, 2007 yılında Karamanoğlu Mehmetbey Üniversite'sinde iktisat Böl..