Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 
 

Uzman Diyetisyen Emel Yılmaz

http://blog.milliyet.com.tr/emelyilmaz

06 Temmuz '22

 
Kategori
Beslenme
 

2.Bölüm: Bilinçli beslenme

                                    2. Bölüm: Bilinçli beslenme (Bilişsel kısıtlama)

J. P. Zermati bilinçli beslenmenin 4 fazı olduğunu söylemektedir;

  1. Faz: yiyecek duyumları ve yiyecek duyguları deneyimlenir ancak bilinçli olarak göz ardı edilir
    • Geleneksel inançlar: diyet ürünlerin sağlıklı olması ve daha fazla tüketebiliriz algısı, abur cubur tüketimi daima bize kilo aldırır algısı (yediğimiz miktarlardan bağımsız), bazı besinlerin kesinlikle tüketilmemesi gerekir algısı…
    • Motivasyon çatışmaları: açlık durumu ile dikkate alınması gereken kuralları uygulama arasında sıkışıklık durumu.
    • Üç kontrol stratejileri: azaltma stratejisi, kaçınma stratejisi ve ödül stratejisi
  2. Faz: kişi yiyecek duyumlarını ve yiyecek duygularını algılar, ancak artık onlar üzerinde hareket edemez
    Kişi kendi durumunun daha az farkında olur çünkü beslenme şekli şemalardan ve listelerden ve buradan doğan duygulardan oluşmaktadır. Birçok bilinçli ve bilinçsiz durumlar ortaya çıkar: açlık duyma korkusu, başarısızlık korkusu ve yemeğe bağlı suçluluk ve korku duyguları.
  3. Faz: kişi artık yiyecek hislerini ve yiyecek duygularını algılamaz
    Bu durumda kişi sadece bilinçli bir şekilde kendini durdurmaktadır. Yani sürekli olarak kontrollü olmak zorundadır.
  4. Faz:
    a) Diyet tamamen duygular tarafından kontrol edilir
     - Kişi beslenme üzerindeki bilinçli kontrolden tamamen uzaktır.
     - Dönüşümlü olarak mental ve duygusal kontrollü dönemlerden geçer.
     - Kontrol kaybını tetikleyecek birçok etken olur: daha az fiziksel ve mental dayanıklılık, hayatındaki önemli olaylar, duygusal sorunlar vesaire.
     b) Bulimia durumunda
     - Bu durum beslenme ile ilgili olmayan durumlardır. Kişi, deneyimlenen duygu ile baba arasında bağlantı kurmayı oldukça sık başarır.
     - Kişi duygu ve zorlama arasında bağlantı kurmakta güçlük çeker, bu da kafa karışıklığına ve kırılganlığa neden olabilir.

Bilinçli kısıtlama, enerji ve duygu düzenleyici sistemlerin ve beslenme şeklinin güçlü bir bozucusudur.

İki bilişsel kısıtlama evresi belirliyoruz: inhibisyon (baskılayıcı) ve disinhibisyon (kontrolün azalması ya da kaybolması) evresi.
Engelleme evresinde kişi kendini ne kadar kısıtlarsa, sevdiği veya istediği yiyecekleri yemeyerek enerjisini ve duygularını dengelemek o kadar zorlaşır. Bunun neden olduğu disinhibisyon evresinde kontrolünü kaybeder ve 'yasak' ürünü yer. Nihayetinde o ürün yenilir. Başka bir deyişle, perhiz ihlali 'ya hep ya hiç' etkisine sahiptir.

Toplumun bilişsel bozulma üzerindeki etkisi
Toplumun bilişsel bozulma üzerinde çok büyük bir etkisi vardır.

  • Şişmanlığın sosyal imajının zayıflık ideali fikrini desteklediği bir toplumda yaşıyoruz.
  • Aşırı tüketim toplumu bize bir paradoks sunuyor: 'tüket' ama 'zayıf ol'. Fazla kilolu ve normal kilolu kadınların %50'den fazlası vücutlarından memnun değildir.
  • Medyadaki yıldız görüntüleri ve reklamlar hiç masum değildir.
  • Obez insanların sosyal olarak damgalanması, çeşitli ayrımcılık biçimlerine dönüşmektedir (eş ilişkilerinde, işte, sosyal olarak...). Bu durum bir kişinin benlik saygısının azalmasına yol açabilir. Sonrasında bu benlik imajının bozulmasına neden olabilir ve bu da kronik bir devalüasyon mekanizması yoluyla beslenme bozukluklarını tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir.
  • Aşırı tüketim toplumunun bize aşırı çok seçim sunduğunu, bunun da tüketicinin karar verme sürecini uzattığını ve bu daha büyük “özgürlüğün” kaygı uyandırabileceğini açıklamaktadır. Tüketici bir yemek kakofonisinde boğulur ve ne yediğini sandığından daha fazla düşünür.
  • Her hasta/ danışan kendine hastır ve takibi de kendine has olmalıdır. Beslenme uzmanı/doktordan hastaya keyifli bir geçiş sayesinde süreçleri bilmemiz, hangi süreçlerin ilgili kişi için geçerli olduğunu ve onları sakin bir beslenme davranışına yönlendirmemiz önemlidir.

Kilolu hastanın psiko-duyusal rehberliği üç ana hatta dayanmaktadır.

  • Sürekli kısıtlama çalışmalarını ele almak:
    • İhtiyaçlarımızı yansıtan besin duyumlarının (açlık, tokluk ve tokluk kavramları) algılanmasına, toleransına ve uyumuna; yaklaşımımız hastanın enerji, beslenme ve duygusal dengesini yeniden kazanmasına yardımcı olmalıdır.
    • Beslenme ile ilgili inançlar: bunları öğrendikten sonra hasta düzenli egzersizle öğrenir ve bir perspektif oluşturur.
  • İkinci bir ana hat, duygusal tolerans etrafında döner.Amaç, rahatsızlıklar ister beslenme problemlerinden ister ise diğer unsurlardan kaynaklansın, hastanın duyguları ve besin alımı arasında sağlıklı bir ilişki kurmasıdır.
  • Üçüncü ana hat, kendini kabulle ilgilidir.Buradaki odak noktaları, kişinin kendi ayar noktasını ve vücut şekillerini kabul etmesi ve bireyin kendi değerleriyle tekrar temasa geçmesidir.

Son olarak, kilosu fazla olan veya kilosundan memnun olmayan bir hastanın rehberliği herkes için benzersizdir. Durumunun işlevsel bir analizine dayanmalıdır. Bilişsel bozukluğun tedavisi diyete yaklaşımın kilit unsurlardan biridir.

 

Sağlıklı günler dileği ile…

Uzm. Dyt. Emel Yılmaz

Mail: info@emelyilmaz.com.tr

www.emelyilmaz.com.tr 

Facebook

Instagram

Linkedln
Yusuf Cemin Arza, ETEM SEVİK bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 75
Toplam yorum
: 3
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 54
Kayıt tarihi
: 18.04.16
 
 

Sağlıklı Beslenme ve Diyet konularında araştırmayı ve insanlara yardımcı olmayı amaç edinmiş biri..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster