- Kategori
- Basın Yayın / Medya
Basın Ekonomisi Nedir?
Ekonomiye genel anlamda baktığımızda bol ve kıt kaynakların varlığı ile bir açıklama yapabiliriz. Bol kaynaklar, bedel ödemeden hepimizin yararlandığı (hava, güneş) unsurları ifade ederken, kıt kaynaklar yararlanmak için bedel ödediğimiz unsurları ifade eder.
Basın ekonomisi de ekonomi biliminin altında apayrı bir uzmanlık alanıdır.
Basın ekonomisinden söz ederken basın kuruluşlarının birer işletme olduğu gerçeği ile karşılaşırız. Basın işletmeleri de diğer bilindik işletmeler gibi en az maliyetle hedefe ulaşmaya çalışırlar. En basitinden bir gazete kâğıt alım işinde bile değer analizi yapılarak akla gelebilecek tüm ihtimaller değerlendirilerek alım yapılır.
İşletmenin temel amacı en kolay, en ucuz imkânlarla kendi kuruluş amacını gerçekleştirmektir.
Basın işletmelerinin üzerinde en çok düşündüğü kalemler ise; kâğıt temini, işletme karı, işgücü, teknolojik yatırımlar ve eğitimli işgücünün mesleki eğitimi gibi diğer işletmelerden çok da farklı görünmeyen kalemlerdir.
Tüm kalemlerin gerçekleştirilmesi esnasında beyin fırtınası yaratılarak, alternatif fikirler akla getirilir. En sonunda en karlı seçenek devreye sokularak işletmenin verim alması hedeflenir.
Kitle İletişim Araçlarının Temel Ekonomik Unsurları
1-Mal Hizmet Üretimi, 2-Üretim Süreci, 3-Dayanıksız Ürün, 4-Fiyat
Kitle iletişim araçlarının temel ekonomik özelliklerine tek tek bakacak olursak;
1-Mal Hizmet Üretimi: Diğer hizmet sektörlerinden daha farklı bir hizmet anlayışına sahip olan basın işletmelerinde ürüne bağlı bir hizmet söz konusudur. Bir gazeteyi ele alacak olursak kağıt olmadan gazete hiçbir düşüncesini okuyucusuna aktaramaz.
Mal hizmet üretim süreci ile işletmenin hakim olduğu pazar ile arasında çok önemli bir ilişki vardır. Pazar taleplerinin artması ya da düşmesi mal hizmet sürecinin işleyişine bağlıdır.
Pazardan gelen talepleri sınıflandırmak istersek Sürekli, Aralıklı ve Karma Talep olarak üçe ayırabiliriz.
Günlük yayın yapan bir gazete her gün bayi raflarındaki yerini aldığından gazetenin okuyucusu sürekli bir talep içerisindedir. Mal ve hizmet üretimine ara verildiği takdirde sürekli talep karşılanamaz olur. Haftalık, aylık ya da belirli periyotlarda üretim yapan yazılı basın ürünleri ise aralıklı bir grafikte tüketici ile buluştuğundan aralıklı talep yaratır. Gezginlerin aylık yayınlanan Atlas dergisi aralıklı talebe örnektir. Bir yayın grubuna bağlı gazete ve dergilerin günlük ve aralıklı yayın yapması durumunda ise karma talep ortaya çıkar. Bu genellikle tek çatı altında birçok farklı yayın yapan holdingler için geçerlidir.
2-Üretim Süreci: Basın işletmeleri açısından üretim süreci oldukça önemli bir başka unsurdur. Gazetenin tasarlandığı bilgisayar programından, gazetenin basıldığı matbaanın özelliklerine, gazete kağıdının kalitesinden, tipografik hataların denetimine, gazetenin bayilere sevk edildiği koşullardan, tüketicinin eline geçene kadar olan tüm süreç üretim sürecini etkiler.
Gazetenin yıpranmadan en yeni haliyle tüketicinin eline ulaşması temel esastır. Fiziki değerlerin tümü üretim süreci içerisindedir. Tüketiciler bir yazılı ürünü satın alırken birçok faktörü akıllarından geçirirler. Köşe yazarı, entelektüel duruş, ideolojik bakış gibi ana maddeler gazetenin satın alınmasını etkiler.
Gazeteleri satın alan kitleye göre gazeteye verilen reklamlar şekillenir. Kadınların yoğun olarak okuduğu tespit edilen bir gazeteye kadınların ilgisini çekecek reklamlar daha sıklıkla yerleştirilir.
Gazetenin hammaddeden, yarı mamul haline ardından da mamul haline gelmesi üretim sürecindedir.
3-Dayanıksız Ürün: Basın ürünün ömrü bilindiği üzere çok kısadır. Raflara çıktığı ilk andan öğleye kadar olan süreç günlük yayınlar için en önemli satışın olduğu zaman dilimidir. Kısa ömürlü bir ürün olduğundan sabah en erken saatte tüketiciye en yakın noktada olmak zorundadır. Aksi takdirde tüketici fikir değiştirip başka alternatiflere yönelebilir. Yazılı günlük yayınlarda bekleme süresi gibi bir alternatif yoktur. Sürekli hareket ve devinim vardır. Üretim duraksamadan devam eder.
Yazılı basının en büyük sorunlarından biri dağıtımdır. Yayınların ana bayiden bayilere ulaşması tüketici ile buluşturulması açısından dağıtımın en önemli ayağıdır.
Dağıtımın protokol saatleri bellidir. Güzergahlardan dağıtım araçlarının geçişleri belirli saatlerle düzenlenmiştir. Bu güzergahlarda saat değişiklikleri çok gerekmedikçe yapılmaz.
Bu düzenlenen dağıtım saatine protokol saati denir.
Gün içinde gazetenin az sattığı yerden çok sattığı yere gazete aktarılmasına becayiş sistemi denir. Becayiş doğru yapıldığında gazete iade sayısı en aza iner. Daima gazete iade sayısının en aza indirilmesi hedeflenir. Bunlar iyi bir yapılanma ile gerçekleşir.
4-Fiyat: Televizyon işletmelerinde net olarak bir fiyattan bahsedilemezken yazılı basında her bir ürünün piyasa fiyatı belirlenmiştir.
Basın İşletmesinden Beklentisi Olan Çıkar Grupları
1-İşletme Sahipleri/Girişimciler 2-İşletmede Çalışanlar 3-Reklamverenler 4-Okuyucu/Tüketici
Çıkar gruplarına detaylı bakacak olursak;
İşletme sahibi ve girişimcilerin basın işletmesinden beklentileri yatırım yaptıkları alanda kar sağlamak ve paralarının katlanmasını görmektir.
İşletmede çalışanlar huzurlu, keyifli bir çalışma ortamı ile emeklerinin karşılığını zamanında almak isterler. Maddi ve manevi alanda tatmin olmaları onlar için önemlidir.
Reklamverenler açısından baktığımızda en düşük ücretler reklamlarının yayınlanması ile birlikte reklam verdikleri yayın organının kendilerinden daha sık bir biçimde bahsetmesini isterler.
Okuyucular yani tüketiciler ise ürüne zahmetsiz ve uygun fiyatlarla ulaşmayı beklerler.
Basın yayın organları açısından bu çıkar gruplarının hepsinin beklentilerinin karşılanması gereklidir.
Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU
- Toplam blog
- : 430
- : 2186
- Kayıt tarihi
- : 18.06.07
20 Nisan 1989'da İzmir'de doğdu. İlköğretim ve lise öğrenimini Karşıyaka'da tamamladı. 20..