Bilgisayar Kursu: Donanım-5.Bölüm

OVERCLOCK NEDİR, NEDEN YAPILIR, ZARARI VAR MIDIR?

Overclock neden yapılır. Hani bizim güzel bir atasözümüz vardır:

"Beleş sirke baldan tatlıdır..!"

diye, yani bedavadan daha hızlı bir sisteme sahip olmak için. Kısaca Overclock bir elektronik cihazı fabrika değerlerinin üzerindeki saat frekanslarında çalıştırmaktır. Peki akla hemen şöyle bir soru gelebilir:

-İyi de saat frekansı ne demek?

Tüm elektronik aygıtlar sahip oldukları komplike donanımlar sayesinde birçok işlem yapabilirler. Bu işlemlerde daha küçük alt işlemlerden oluşur. Bir mikroişlemci veya bilgisayar konumuz olduğuna göre bir CPU kendisine belirli bir girişinden gelen her özel bir sinyalde bu alt işlemlerden birini yerine getirir. İşte bu özel sinyalin adı da Saat Frekansı' dır. Bunu kaba tabirle kalbimizin merkezinde yer alan ve "Sinüs Noktası" diye adlandırılan bir bölgeden gelen ve her gelişinde kalbin bir defa çarpmasını sağlayan sinyale benzetebiliriz.

Peki bilgisayar dünyasında nelere Overclock yapılır. Overclock tutkunlarının gözbebekleri tabii ki CPU ve ekran kartıdır. Tüm dünyada bu iş oldukça fazla ilgi görür. Çünkü satın aldığı daha ucuz bir işlemciyi daha pahalı bir üst modele eş performansta çalıştırmak her bilgisayar kullanıcısının isteyeceği bir olaydır. Overclock kavramından devam etmeden önce bir CPU' nun yani merkezi işlem biriminin yapı taşından sözedelim. CPU' ların temel yapı maddesini Silisyum ve Germanyum elementidir. Silisyum elementinin doğadaki kaynağı da bildiğimiz kumdur. Ben de üniversite hocamdan duyduğumda şaşırmıştım. CPU bu elementlerden çok özel bir süreç sonra elde edilir. Bu yarıiletken malzemelerin de doğaları gereği elektron hareketlerine cevap verebildiği belirli bir çalışma hızı vardır. Yani daha CPU' nun hammaddesi şekillenirken kaba hatlarıyla hangi saat frekanslarında çalışağı belirlenmiş olur.

Peki kullanıcı bu hızda değil de daha yüksek hızda CPU' yu çalıştırırsa ne olur? Basit bir örnek. Siz aracınızı sürekli yüksek devirde kullandığınızda ne olursa o olur, yani sıcaklık çok artar. Daha hızlı elektron hareketi beraberinde daha fazla ısıyı getirir. Bu durumda yapılacak şey bu ısıyı CPU' dan emmekten ibarettir. Aksi halde çok ısınan CPU' yu kendini korumaya alacak ve sistem kilitlenecektir. Veya ısıl koruma yoksa CPU tamamen bozulacaktır. Bu nedenle Overclock tutkunları için büyük soğutucu fanlardan su soğutmalı sistemlere kadar pek çok ürün geliştirilmiştir.

Garip olan burada oluşan tezattır. Çünkü daha ucuza alınan bir CPU' yu daha yüksek ama aynı kararlılıkta bir üst sınıf CPU gibi çalıştırmak için harcanacak para neredeyse bir üst sınıf CPU' yu doğrudan almaktan daha fazla olabilmektedir. Kullanıcılardaki bu Overclock tutkusunu bilen Intel ve AMD CPU' larında az da olsa overclock için bir alan bırakır. Yani işlemci %10-15 ve bazen %20 civarı daha yüksek frekansta çalışmaya çoğunlukla pek ses çıkarmaz. Ancak bu seviye için bile oldukça kararlı bir anakarta, bellek modüllerine ve ekran kartına gereksinim duyulur. Zaten %100 gibi bir Overclock seviyesini asla düşünmeyin bile. Bu ancak çok özel soğutulmuş laboratuvarlarda test amaçlı gerçeklenen değerlerdir.

Gelelim bir CPU' nun nasıl Overclock yapılacağına. Bir işlemcide iki temel unsur vardır. FSB yani benim tabirimle temel çalışma frekansı ve işlemci çarpanı. CPU' nun kendi içindeki çalışma frekansı anakart üzerindeki diğer birimlerin kendi aralarındaki iletişim hızından oldukça fazladır. P4 tabanlı 3.0GHz işlemci için FSB hızı 200MHz iken işlemcinin kendi çalışma hızı 200X15=3000MHz, yani 3GHz' dir. Buradan da işlemcinin çarpanının 15 olduğu kolayca görülür.

Yukarıdaki basit denklemden sağ tarafını artırmanın iki yolu olduğu rahatça anlaşır:

1-İşlemci çarpanını değiştirmek,
2-FSB frekansını değiştirmek.

İşlemci çarpanını değiştirmek Intel tarafından çoğunlukla kapatılmıştır, yani değiştirme şansı olmayabilir. AMD tarafı ise küçük bir işlemle buna müsade edebilmektedir. Diğer şık ise FSM hızını değiştirmektir. Asıl performans artışları da burada olmaktadır. Çünkü FSB hızının artmasıyla bu frekasla çalışan bellek, ekran kartı, sabit diskler yani herşey daha hızlı çalışmaya zorlanır. Peki kötü haber nedir? Bu kadar çok bileşenin zorlandığı durumda bunlardan biri rahatlıkla kilitkenip kalabilir. Kısaca sistemin kararlı çalışma özelliği ortadan kalkabilir. Bu unutulmaması gereken önemli bir gerçektir.

Bugün özellikle masaüstü sistemlerin BIOS' larında Overclock için özel kısımlar ayrılmıştır. Kullanıcı bu bölüme girerek FSB hızını değiştirebilir. Saat frekasnının artmasıyla CPU' nun ihtiyaç duyduğu gerilimi biraz daha arttırmak gerekecektir. Bu da bu ekrandan ayarlanabilir. Sözün özü uzun denemeler sonucunda sistemin kararlı çalışıp, sürekli kilitlenmediği bir seviye yakalanabilir. Ancak dediğim gibi bu işlemdem de çok özel soğutma sistemleri satın almadığınız takdirde çok birşey beklemeyin. Ama bu kadar çok paranız varsa zaten gidip daha iyi bir sistem alın:)

Lütfen unutmayınız, Overclock işleminin her zaman sisteminize zarar verme şansı vardır.

Hoşcakalın..!

Devam Edecek.