- Kategori
- Felsefe
Bilinmezlik ilkesi
“Cehalet mükteseptir, tahsil ile olur” der Yahya Kemal. Epey tartışılan bir söz. Ama üzerinde düşünülmeye değer. Düşünmekte sonradan öğrenilir. Tıbki bir sanat gibi özel bir çaba harcarız öğrenmek için. Çoğumuz bu sanatı öğrensek bile günlük hayatta kullanmayı unuturuz. Çünkü geleneksel modeller ile düşünmek, atalarımızın, ailemizin hatta arkadaşımız gibi düşünmek daha kolaydır.
“Düşünmeye mecbur kalmak bir kimse için en büyük cezadır.” Henry Ford
Aslında simdiye kadar yazdığım kısım Heisenberg’in* “Belirsizlik ilkesi”ne bir ön giriş mahiyetindeydi. Bu ilke bilim dünyasında önemli etkilere neden olmuştur. Özelliklede bilimin kesinliğine ve değişmezliğine inananlar tarafından. Böyle düşünen insanlar değişime ve yeni şeyler öğrenmeye açık değildirler. Sanırım Yahya Kemal’de bu tip insanlardan bahsediyor.
İnsan öğrendikçe evrenselleşir ama biraz tolerans lazım. Tabiat kanunları belirli ve kesin olma konusunda kuşkuya düşürüyor insanları. Her şeyi bilmek mümkün değil buna tabiat müsade etmez. Bu anlamda herkezin bildiği bilimi biraz genişletmek lazım. Gerçekte erişebileceğimiz doğruların sınırı yoktur. Bilim geliştikçe kesinliğe varacacağı yerde belirsizlik ilkesi uymaktadır. Bilgimizin artması demek aslında ne kadar çok şey bilmediğimizi öğrenmemiz demektir. Gün geçtikte bilim ve teknoloji ilerledikçe etrafımızı saran bilinmeyenlerde bir dağ gibi önümüzde birikiyor.
Bunun için belirsizlik ilkesi insanlık tarihinde çığır açmıştır. Doğanın bize yaptığı bir uyarı, ne kadar bilebiliyoruz? sorusuna bir cevap niteliğindedir. Her zaman olasılıklara fırsat vermek zorundayız, olasılıklar üzerinden düşünmeliyiz, dünya olasık gerçeğine mahkumdur. Eğer öyle yapmasaydık hiçbir fizik kanunu, kimya kanunu vb. değişmezdi.
Her bilimsel yasa bir gözlemden elde edilen sonuçların, detayları dışta bırakan bir tür özettir.
Bu detaylar yani bilinmelenler her zaman var olacaktır, kapıyı bu detaya-bilinmeyene hiçbir zaman kapatmamalıyız.
*Karl Werner Heisenberg(1901-1976);Nobel ödüllü Alman fizikçi
- Toplam blog
- : 18
- : 1618
- Kayıt tarihi
- : 04.04.08
İstanbul Üniversitesi Deniz Biyolojisi anabilim dalinda arastırma görevlisiyim. Şuan doktora yapiyor..