- Kategori
- Güncel
Cumhuriyetimizin temel nitelikleri

Cumhuriyetimizin bu gün 90 yılını kutluyoruz. Cumhuriyeti bizlere armağan eden başta Mustafa Kemal ve silah arkadaşları, cumhuriyetin kurulmasında ve daha sonrasında” Cumhuriyetin kollanmasında” canlarını feda eden şehitlerimizi rahmetle ve minnetle anıyoruz.
Cumhuriyetimizin temel niteliklerini her vatandaşımız iyi kavramalı, beynine iyi yerleştirmelidir.
Anayasamızın 2. maddesi “Türkiye Cumhuriyeti toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.” demektedir.
Anayasamızın bu 2. maddesi cumhuriyetimizin temel niteliklerini açıkça ortaya koymakta “demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti” niteliklerini tamamlayan, açıklayan unsurlarada ayrıca yer vermektedir.
“Demokratik, laik, sosyal hukuk devletini” destekleyen diğer nitelikler nelerdir?
İşte cumhuriyetimizin temel niteliklerini tamamlayacak olan diğer özellikleri de iyi kavramamız ve görmemiz gerekmektedir.
*İnsan haklarına saygılı olma; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarımızın sırf insan olmaları dolayısıyla onurlu bir yaşam sürmesi, doğuştan sahip oldukları haklardan ve özgürlüklerden her hangi bir engelle karşılaşmaksızın yararlanmasıdır.
*Atatürk milliyetçiliğine bağlılık;1982 Anayasasıyla Türk milliyetçiliği yerine Atatürk milliyetçiliği konulmuştur.
Atatürk milliyetçiliği ise ırkçı bir anlayış değildir. Etnik kimliği ve kökeni ne olursa olsun, T.C her vatandaşı Türk’tür. “Ne mutlu Türküm diyene!” diyebilen her vatandaşımız bu ülkenin vatandaşı olarak kabul edilmiştir.
1982 Anayasasının 2. maddesinin gerekçesinde Atatürk milliyetçiliğinin tanımını: “T.C.Atatürk milliyetçiliğine bağlı, yani bütün fertlerinin kaderde, kıvançta ve tasada ortak bölünmez bir bütün halinde, milli dayanışma ve adalet anlayışı içersinde yaşayan” bir toplum olduğu belirtilmiştir.
*Cumhuriyetimizintemel niteliklerinden bir diğeri ise Kuvvetler ayrılığıdır.
Devletin temel yetkilerinden olan yasama, yürütme ve yargının ayrı ayrı organlar tarafından yürütülmesidir.
Anayasamız yasama yetkisini; TBMM;
Yürütmeyi; Cumhurbaşkanı ve bakanlar kuruluna;
Yargıyı ise; Türk milleti adına karar veren bağımsız mahkemelere vermiştir.
*Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlılık ise; Cumhuriyetimizin diğer önemli bir temel niteliğini oluşturmaktadır.
Anayasamızın 174. Maddesine göre mutlaka korunması gereken inkılâp kanunlarımız ise:
Tevhidi Tedrisat Kanunu.
Şapka Kanunu.
Tekke ve zaviyeler Kanunu.
Resmi nikâhın kıyılması ile ilgili medeni kanun.
Türk harflerinin kabulü ile ilgili kanun.
Efendi, bey, paşa gibi lakapların kaldırıldığına dair kanun.
Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanun.
Görüldüğü gibi Atatürk devrimleri modern ve Çağdaş bir Türkiye’nin önünü açmada, bilim ve ilerlemede çıkacak engelleri yok etmede önemli bir kalkan vazifesi yapmaktadır.
*Cumhuriyetimizin bir diğer ve önemli niteliği ise “Atatürk İlkelerine” bağlılıktır.
Bu ilkeler:
Cumhuriyetçilik,
Halkçılık.
Milliyetçilik,
Laiklik.
Devletçilik.
Devrimcilik.
Atatürk’ün ortaya koyduğu bu ilkeler mutlaka halkımız ve bizi yönetenler tarafından iyi okunmalı, özellikle de siyasiler tarafından çok iyi algılanmalıdır.
Yukarda sıralamaya çalıştığımız Cumhuriyetimizin temel niteliklerini destekleyen manevi değerleri de göz ardı etmemek gerekmektedir.
Bu manevi değerlerin en önemlisi ise “Cumhuriyetin fazilet” olmasıdır.
Atatürk’ün:“Cumhuriyet vazilet-i ahlakiye ye dayanan bir idaredir” sözü, cumhuriyet idaresinin “ahlaklı ve faziletli insanlar yetiştirmesi gerektiğine” vurgu yapmaktadır.
Cumhuriyetimizin bir diğer önemli özelliği ise; “Çağdaş ve uygar olma” özelliğidir.
Atatürk, Çağdaş ve uygar olma yolunda birçok devrimleri gerçekleştirerek, çağdaş ve uygarlığın yolunu Türk milletine açmıştır.
*Gelişim ve değişimlere açık olmak ise, yine cumhuriyetimizin temel niteliklerindendir.
Cumhuriyetimizin dünyada olup biten olumlu tüm gelişmelere, değişimlere açık olması çağdaş ve uygar olmanın bir gereğidir.
Çağdaş ve uygar olabilmek için, ilmin yol göstericiliğine ve akılcılığa önem verilmesidir.
Atatürk:“Cumhuriyet; Fikren, ilmen, bedenen kuvvetli ve yüksek seciyeli (karakterli)muhafızlar ister” sözleriyle yetiştirilecek nesillerin, ilmen ve bedenen ahlaklı ve zeki olmasını istemiştir.
*Cumhuriyetimizin bir önemli niteliği ise; Tam bağımsız ve mısak-ı milli sınırlarını korumak ve kollamak gerektiğidir.
Atatürk’ün tam bağımsızlık konusunda: “Tam bağımsızlık bizim üzerimize aldığımız vazifenin temel ruhudur. Bu vazife bütün millete ve tarihe karşı yüklenilmiştir. Tam bağımsızlık denildiği zaman, elbette siyasi, mali, iktisadi, adli, askeri, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir.”sözleri ise bağımsızlığın ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
Cumhuriyetimizin temel niteliklerine ve cumhuriyet ilkelerine genel çerçevede bakıldığı zaman;
Cumhuriyetimizin, demokratik, insan haklarına saygılı, laik, sosyal bir hukuk devleti olması gerektiği, Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlı, milli değerlere saygılı, Türkiye’nin “devleti ve milletiyle bölünmez bir bütün ”olduğu, resmi dilinin “ Türkçe” olduğu, cumhuriyetimizin üniter bir yapıya sahip olduğu belirtilmektedir.
Bugün 90. yılını kutladığımız cumhuriyetimizin temel niteliklerini günümüze hangi oranlarda taşıyabildiğimiz, hangi niteliklerini ise “sulandırıp” ihmal ettiğimiz, dumura uğrattığımız ise açıkçası tartışma konusudur.
Cumhuriyet rejimimizin ne kadar ahlaklı ve faziletli insanlar yetiştirdiğini;
İnsan haklarına ne kadar sahip çıkabildiğimiz;
Ne derece sosyal hukuk devletinin gereklerini yerine getirebildiğimiz;
Devletimizin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğümüzün bugün nerelere çekilmek istendiği;
Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlılığımız ve bu ilke ve inkılâplara sahip çıkma, çıkabilme noktasında ne kadar samimi olduğumuz;
Atatürk’ün önemle işaret ettiği “Çağdaş uygarlık düzeyine” ulaşmada ne kadar mesafe alabildiğimiz;
Demokratik, laik, sosyal hukuk devletimizin bu özelliklerini ne kadar koruyabildiğimiz ve ne derece uygulayabildiğimiz ise;
Tüm cumhuriyetçilerin, tüm Atatürk devrimcilerinin, tüm yurtsever ve bağımsızlık yanlısı olanların üzerinde tekrar tekrar düşünmesi ve irdelemesi gerekecektir.
Artık cumhuriyetimizin değerlerine sahip çıkılmalı, cumhuriyetimizi “daha ileriye daha aydınlığa götürebilme” adına bu yolda emin adımlarla kol kola yürünmelidir.
Son yıllarda cumhuriyetimizin temel niteliklerinin zedelenmeye çalışıldığı, Cumhuriyete ve Atatürk’ün emanetlerine karşı sinsi saldırıların yapıldığı artık yadsınamaz acı gerçekler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Üniter yapının yok edilmeye doğru götürülmesi, “tek dil, tek bayrak” ilkelerinin sinsi planlarla ortadan kaldırılmaya çalışılması, bu cumhuriyeti kuran ve kurtuluş mücadelesini veren milletin adı “Türk milletidir “diyen Atatürk’e inat Türk milletini ağızlarına alamayan ve bu milleti etnik kimliklerin içersine sıkıştırmaya çalışanlar ne acıdır ki 90 yılını kutlamaya çalıştığımız bu cumhuriyetin temel özelliklerini görmezden gelebilmektedirler.
Yine ne acıdır ki bugünkü iktidar başta milli bayramlarımızın topluca kutlanmasını yasaklamış, Atatürk anıtlarına çelenk koyulmasından rahatsız olmuştur.
Sadece bununlada egosunu tatmin edemeyenler bu kez Atamızın “türk gençline hitabesini” okullardan kaldırmış yine okullardan “andımızı” kaldırabilmiştir.
İktidarın gençliğe hitabesini ve andımızı kaldırmasının temelinde ise Atatürkün Türk milletine olan güveni ve inancının olması,metinlerin içersinde bu iktidarın “ayaklar altına aldığı” Türk kelimesinin geçmesidir.
Bugünün gençliği ve Türklüğünden utanmayan, gurur duyanların ise başta Atatürk’ü iyi anlamalı, Cumhuriyetimizin temel ilkelerini, değerlerini iyi kavramalıdırlar. Aksi takdirde yarın bir taraftan Atatürk’e, diğer taraftan da Türk milletine açıktan hain saldırılar daha çok yapılacaktır.
Sonsuzluk (Osman Özeker.) 27.10.2013