- Kategori
- Siyaset
Devletin halleri

Devlet ve vatandaş
Yaşamlarını birleştirmeye karar veren bir çiftin, ancak yaşları 18i geçmişse masasına oturacağı nikah memurumu, yoksa köylü için muhtar ya da jandarma, bazen kelle başı sayılmak için bir gün evde ya da 3-5 yılda bir sandık başına gidip oy vermek, son lokmasına kadar koparıp verdiği vergimidir devlet?
Delikanlı bir erkek için yaşamının en güzel çağında bütün sevdalarını aşklarını garnizon kapısına bırakıp 1 yıl süre ile askerlik zorunluluğumudur devlet? Basit bir ikametgah senedi için gittiğimiz muhtar, sicil belgesi almak için gittiğimiz Savcı mıdır devlet? Disiplin yönetmeliğinin baskıcı çağdışı maddelerine itiraz eden, parasız eğitimi isteyen liseli gencin karşısında dikilen müdür mü, yoksa eğitimin özelleştirmesine ve ucube YÖK’e hayır diyen, fırsat eşitliği istiyoruz diyen üniversitelinin cezalandırması, okuldan atılması için jet hızı ile harekete geçen dekan mı, rektör müdür devlet? Eşitlik ve daha iyi çalışma koşulları istemek için sokağa çıkan emekçi, memur, doktorun gözüne biber gazı sıkan, sırtına copla saldıran polis midir devlet?
Toplu pazarlık sürecindeki anlaşmazlık dışında grev yapamazsın diyen anayasa ya da grev çadırına saldıran polis midir, jandarma mıdır devlet?
Genel kurmay, ordu mudur, bazen TRT midir devlet? Vali, kaymakam, Belediye Başkanı Muhtar mı bazen işimiz düştüğünde herhangi bir devlet dairesinde önümüzde dikilen, tepeden tırnağa mağrur, kibirli bakışlarıyla küçümser süzüş sahibi bürokrat, memur mudur devlet? İşsizliğin, açsızlığın düşürdüğü hırsızın, fahişenin, düşüncelerini açıklayan aydının, sanatçının, sömürü, zulüm, adaletsiz, baskılara karşı çıkan, politik muhaliflerin kendilerinin karşısında bulduğu mahkemeler mi, cezaevleri midir devlet?
Yurttaşların, cinsel faaliyetlerine karışan, yatak odalarına kadar giren, konuşmalarından, politik faaliyetlerine kadar, yaşamlarının bütün alanlarına burnunu sokan, gözleyen, denetleyen, yöneten, yargılayan, düzenleyen, hükmeden bir otoritenin örgütlenme simidir devlet?
Peki devlete neden Baba diyorlar? Devlet kavramının var eden otoriteyi şirin göstermeyi amaçlayan egemen ideolojinin çok yaygın ve yerleşik bir biçimimidir? Baba otoritesinde az ya da çok “kuvvet” üstünlüğü söz konusudur. Saygı, sevgi ve şefkatin var olduğu Baba oğul ilişkisinin yanında despot Babalarda az değildir. Sevgi, saygı, şefkat, özveri, dayanışma kavramları devlet otoritesinin içine gizlenir. Devlet zor kullanma tekelini kıskançça elinde mi tutuyor?
Lenin Devlet için “Sınıf çelişkilerinin uzlaşmaz olmaları olgusunun ürün ve belirtisidir”, Marks ise Devlet için “Bir sınıfın egemenlik organı, bir sınıfın başka sınıf üzerindeki baskı organıdır, sınıflar arası çatışmayı hafifleterek, bu baskıyı yasallaştırıp, pekiştirerek kurulan düzendir” der. Bir anlamda da aslında tüm genel geçer tanımların yanında devlet zorun örgütlenmesidir.
Klasik anlamda Devlet tanımı ise: Üzerinde yaşayacak toprağı olan, üzerinde yaşayan insanları olan, üzerinde yaşayan insanları bir arada tutan kuvveti olan siyasal bir kurum olup, soyut bir kavramdır. Devleti somutlaştıran bazı organlar vardır. Bunlar arasında; Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bayrak, Dil, Milli Marş, Başkent, Asker, Polis, Yasama-Yürütme-Yargı organları, TBMM sayılabilir. Devlet, ferdi, tabii ve siyasi unsurdan meydana geldiğini biliyoruz. Bu unsurlar sırayla “nüfus, ülke ve hakimiyet”tir.
Devlet anlayışı, devletin kaynağı vevasıflarıkonusundaki görüşler çağlar boyunca değişmiştir. Ayrı ideolojilere göre farklı devlet anlayışları belirmiştir. Platonun ideal devletinden günümüze kadar hemen bütün filozoflar devlet kavramı ile ilgilenmişlerdir. Devletin siyasi olarak açıklanmasını ilk defa filozof Hegelve Pufendorf ele almıştır. Tanımlamalara geçersek eğer; Organik yapı bakımından, Devlet şekilleri; Üniter Devlet, Karma Devletler; a) Konfederasyon, b) Federasyon
Egemenliğin kaynağına göre devletler;
Monarşik; Devlet ;Egemenliğin tek kişiye ait olduğu devlettir.
Oligarşik;Devlet; Egemenliğin belli bir sınıf veya gruba ait olduğu devlet biçimi.
Teokratik; Devlet; Egemenliğin halka ait olduğu devlet biçimidir.
Bugün anladığımız anlamda devlet (Modern Devlet) 16. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bütün toplumlar, bir devletin varlığı ile nitelenmezler. Avcı ve toplayıcı kültürler ve küçük tarım toplumlarında devlet kurumları yoktur. Devletin doğuşu, insanlık tarihindeki ayrıcı bir geçişi göstermektedir, çünkü devlet oluşumunda söz konusu olan politik gücün merkezileşmesi, toplumsal değişim süreçlerinde yeni dinamikleri ortaya çıkarır. Devlet siyasal bir birlik olup, insanlık tarihinin en iyi ve en büyük organizasyonu olup, günümüz çağdaş toplumların da en önemli kurumudur. Maddenin değişim halleri ile devletin derin, sığ tanımlamalarını hatta müstemleke, çadır, muz, hurma devlet hallerini biliyoruz da.
Tüm bu tanımlamaların yanında geometrik devlet söylemlerine gelirsek, Türk devleti geometrik şekillerin hangi halidir?
Nokta mı, üçgen mi, kare mi, dikdörtgen mi, çokgen mi, paralel mi, konik mi, silindir mi, daire mi, doğru mu, yoksa yamuk mu?
Nizamettin BİBER