- Kategori
- Dil Eğitimi
Düzyazının öğeleri

Trabzon Gülbaharhatun İlkokulu, Maşuk Tohum (ayakta, dayım), Ali Bayram (oturan,okul müdürü)) ben ve öğrencilerin Nisan 1977
Düzyazıda, satır başlarıyla ayırt edilen, anadüşünceyi çeşitli yönlerden işleyip geliştiren yardımcı düşüncelerin bulunduğu bölümlere paragraf (bölümce) denir.
Paragraf, düzyazıda işlenen belli başlı düşünceler arasındaki geçişleri göstererek işlenen düşüncelerin kolay kavranmasını sağlar. Paragraf kurmakla bir düşünceden başka bir düşünceye geçildiği gösterilir.
Bir düzyazıda düşüncelerin gelişimi, kanıtlara bağlanması paragraflarla sağlanır. Paragraf düzyazıyı sıkıcı olmaktan çıkarır, çekici kılar. Bu özellikler okur için önemlidir. Çünkü, bütün bir düzyazı okurun gözünü yıldırır, işlenen düşüncenin anlaşılmasını olanaksız kılar.
Kavramları sözcüklerle, yargıları tümcelerle, düşünceleri ise paragraflarla anlatırız. Bu nedenle sözcük bir kavram, tümce bir yargı, paragraf ise bir düşünce birimidir.
Paragraf, genellikle bir düşünceyle ilgili tümceler topluluğudur, bir düzyazı birimidir. Bu nedenle kendi içinde bütünlüğe sahiptir. Bu bütünlük, paragrafı oluşturan tümcelerin aynı düşünce çevresinde kümelenmesi ve paragrafın planlı olması ile sağlanır. Paragraf, düzyazıda bulunan tüm öğeleri içerir : konu, anadüşünce, yardımcı düşünceler, görüş açısı.
Örnek, uygulama:
“Dil, düşünme ve iletişim aracıdır. ‘ Kişinin iletişim yeteneğini, büyük ölçüde, onun, iletişim aracı olan dili kullanabilme becerisi belirler.’ Çünkü, dil bir öğrenme ve öğretme aracıdır. Başka bir deyişle, insanın var olduğu dünyayı anlama ve anlatma aracıdır. Bu anlamda, insanın duygu ve düşünce yapısını oluşturan ve biçimlendiren araçtır da dil. Dilin gelişip zenginleşmesi, bireyin duygu ve düşünce yönünden de gelişip zenginleşmesidir.”
Paragrafta “Neden söz ediliyor?” ya da “Neyin üzerinde duruluyor?” sorularının yanıtı paragrafın ilk tümcesinde bulunmaktadır. Bu da, düşünme ve iletişim aracı “dil” olarak giriş tümcesinde ortaya konmuştur. Bu, yazınının konusudur.Sonuç tümcesindeyse anadüşünceyi buluyoruz. Bu iki öğeyi dikkate alarak yazıya başlık koymalıyız.Başlık olarak “Dilin Yaşamımızdaki Yeri” düşünülebilir.Giriş, sonuç tümceleri arasında yer alan tümcelerde de yardımcı düşünceler yer almaktadır. Yardımcı düşünceler anadüşünceyi destekleyen yan düşüncelerdir.
Paragraf bir düzyazı özelliği gösterir.Giriş, gelişme, sonuç bölümlerine ayrılır. İlk tümce giriş, konu bu tümcede yer alır.Sonuç bölümünde sonuç tümcesi anadüşünceyi -çoğunlukla- arada kalan gelişme bölümündeki tümceler de yardımcı düşünceleri taşır.