Heredot'un Foça'sı, "Fok' suz yaşıyor !

İzmir’in kıyı kentleri turizme hazır. Geçtiğimiz günlerde Çeşme, turizm sezonunu açtı. Diğerlerinde henüz kıpırdanma yok. İç turizme dönük kıyı bantlarında hareketlilik var. Bunlardan Sazlıca Plajları, Foça’nın en namlıları. Eski Foça’nın burnu dibinde hemen.

Foça Plajlarında bir kır restoranın sahibi olan Remzi Sarıkaya’ya sorduk durumu. Bir çırpıda şöyle özetleyiverdi: “ Ne zaman ki bu memleketten Club MED gitti, turizm de bitti. Saltanat 1965 den, 2002’ye kadar Foça’nın tanıtımı sürdü. Havaalanımız gitti uzaklara. Çiğli, Menderes’lere kaydı. Geriye kaldı bir balık. Fokumuz vardı, onu da bulup turiste gösteremiyoruz. Ben bile iki defa gördüm. Birinde, balıkçının ağlarına takılmıştı. Hatta köpeğim havladı ona. Yadırgadı çünkü. İkincide, kayalıklarda gördüm. Balık bize tısladı, köpeğin bu sefer sesi çıkmadı.” dedi

Bu sefer de, yolumuz üzerindeki Sazlıca Plajları İşleticisine sorduk: “Her tarihi yıkıntı. Kaz kaz bitmiyor. Orak Adasına girmek çıkmak yasak. Foklar ürküyormuş. Her taraf askeri bölge haliyle. Her taraf SİT alanı ilan edilmiş. Yıkıklar aynen duruyor. Tarihi doku havada kalmış. Reklam yok. Katkı yok. Kendi yağımız ile kavruluyoruz” diyor, Sazlıca’nın Güven Büyükçam’ı.

Kendisi, “okulların kapanmasını” bekleyedursun, kavurucu yaz sıcaklarına daha çok var derken, haftalık günübirlik turizme hizmet ediyor. Özel sazlar arasındaki piknik sofraları kurulu. mangallarda balıklar sıra sıra. Bir yanında deniz, bir yanında fokların siren kayalıkları, bir yanda yataklı vagon arabaları, (bungalov) yakılan kovboy ateşleriyle aileler, bir nostalji yaşıyorlar. Daha Mayısa girmedik. Deniz elverişli.

Bu plâjlarda, o siren sesi çıkaran kayalıklar da mevcut. Fok’ları görür müyüz diye merakla geldik. Buraya zaten. Huzur dolu plâjında foklar, çok nadir başlarını sudan çıkarıp, bu huzura ortak oluyor. Görmedik henüz ama, sohbetimizi sürdürüyoruz

“Biz, bu plâjda hayat bulduk. Denize kadar inen papatyalarla, siren kayalıklarının sesi ile, dalgaların şıpırtısı ile tarihi her gün yaşıyoruz. Dalga sesleri ile uyuyoruz, kuş sesi ile uyanıyoruz.” Diyor Güven Büyükçam. Ve devamla da “ Buraları daha kirlenmedi. Görüldüğü gibi boş alanlara kimse site yapamıyor. Mahalleler taş yığını olarak her taraftan fışkırmamış. Burası doğa ile baş başa kalınabilecek bir yer. Bizler bunlarla mutluyuz” diyor.

İzmir' in tarihi beldesi Foça' da, halâ daha Heredot'un da duyduğu siren sesleri, bugün de duyulmakta. Tarihçi Baba HEREDOT; filmlere de konu olan, baş rolde Brad Pitt’in de rol aldığı Truva Savaşını yazmak için Anadolu’ya geldiğinde, Foça ile tanışmış. Buraya hayran kalan tarihçi baba: ‘ Onlar kentlerini, bizim yeryüzünde bildiğimiz en güzel gökyüzü ve en güzel iklimde kurdular.’ Diyerek, Foça hayranlığını böyle dile getirmiştir.

Buradaki meşhur Siren Kayalıkları da, fok’ların yerleşik alanıdır. Kayalıklar, rüzgâr ve dalgalarla yontula yontula bir mızıka ağzı gibi denize ve rüzgâra karşı durup, ses vermektedir. En içli şarkıların motifleriyle geceler ve gündüzler boyu, ses vermektedir bu kayalıklar. Bu kayalıklar fokları andırır burada .Yuvarlak başlı, keskin gözlü uzun bıyıkları ile kayalıkların simgesidir o.

Turizm’de bir nesne, simgeleşir ve de tutarsa, ilahlaşır. Mevsimler boyu o sihirli kelime, turizmi ve o yeri çağrıştırır. Yeter ki o nesne, sistemli şekilde ortaya konsun ve işlensin. Foça’da, foklar çoktan unutuldu. Sadece yabancılar geldi mi, fokları arıyorlar.

O zamanların cahil gemicileri, buradan gemi ile geçerken, bu siren kayalıklarının çıkardığı ilâhi sese aldanıp, kendilerini suya atmaları ve o tarafa yüzmeleri, kaptanları bıktırmıştı. Ve gemicileri orta direğe topluca bağlayıp, o sesleri duymalarını önlemek içinde kulaklarına mum akıtmaları boşuna değildir.

O hırçın kayalıklar halâ var. Foklar da var. Ama kimse buradan geçerken, kendisini sulara atmıyor artık. Tarihin derinliklerinde o sesi dinleyerek sadece mest oluyorlar. İşte huzur, burada başlamış oluyor.

Heredot’un vakti olsaydı da, oradaki huzuru da tadabilseydi. Şimdiki insanlarımız, bir huzur beldesi olarak, temiz havası, oksijeni ve sessiz doğası ile Foça’yı mesken etmiş olurdu.