- Kategori
- Sağlık
Hipertansiyondan korunma
Hipertansiyon
Kimi insanlar tarafından zor durumlardan sıyrılma yöntemi olarak da kullanılabilen "Tansiyonum yükseldi." cümlesi , çoğu zaman da hayatî tehlikeler barındıran hipertansiyonun bir göstergesidir.
Öncelikle tansiyon nedir , neden yükselir , kaçın üzerine çıktığı zaman hipertansiyon olarak adlandırılır buna bir değinelim.
Tansiyon , atardamarların içindeki kan basıncını ifade eder. Kalbin kanı vücuda atarken kullandığı güce büyük tansiyon (sistolik basınç) ; kalbin kan akımı bittikten sonra damarlarda oluşan durgun basınca küçük tansiyon (diastolik basınç) denir.
Büyük tansiyonun 140 , küçük tansiyonun 90 üzerine çıkması (Tansiyon > 140/90 mmHg) hipertansiyon olarak adlandırılır.
Hipertansiyona neden olan onlarca hastalık/faktör vardır. Böbrek hastalıkları , iştah kesiciler , depresyon ilaçları , romatizmal ağrı kesiciler , kalp hastalıkları , şeker hastalığı , tiroid hastalığı, hormon ilaçları , kortizon , grip ilaçları , obezite , yüksek kolestrol bunlardan bazılarıdır.
Artık her 5 kişiden birinde hipertansiyon var. Peki , hipertansiyondan korunmak için neler yapmalıyız ve nasıl beslenmeliyiz ?
SİGARAYI BIRAKIN !
Her sigara içiminden sonra , 30 dk kadar kanın atardamara yaptığı basınçta yükselme meydana gelir. Sigara , vücudun yağ profilini bozar , insülin direncini arttırır , damar yapısına olumsuz etkileri nedeniyle damarların genişlemesi azalır. Damarın genişlemesi azalırsa da içerideki kanın damara yaptığı basınç artar , yani tansiyon yükselir.
KİLONUZU KONTROL ALTINDA TUTUN !
Hipertansiyonu olan şişman kişilerde şeker hastalığı ve inme(felç) oranı yüksektir. Şişman birinin 1 kg dahi vermesiyle kan basıncında yaklaşık 1.5 mmHg azalma sağlanabilir.
Kilo kontrolüyle birlikte egzersiz de yaparsanız , kan basıncında daha da düşme elde edersiniz , bu sizin için iyi bir girişim olur.
Beden kitle indeksinizin (BKİ) 27 ve üzerinde olması ile kan basıncı yüksekliği arasında ilişki vardır. Beden kitle indeksinizi kilonuzu boyunuzun karesine bölerek hesaplayabilirsiniz.[Boyunuzu m cinsinden yazın , cm cinsinden değil ; örneğin 70/(1.75*1.75)]
TUZ ALIMINI KISITLAYIN !
Hipertansiyonu olan hastalarda günlük tuz alımını 4.7 - 5.8 gr olarak sınırlandırırsanız sistolik kan basıncında(büyük tansiyonunuzda) 2.5 mmHg düşme sağlayabilirsiniz.
Günlük tuz tüketiminde 6 gramı aşmayın. Ancak şunu kesinlikle unutmayın , sadece yemeklerinize tuz koymayarak tuz kısıtlaması yapmış olmazsınız! Tuzun büyük bir kısmını işlenmiş gıdalar ile de alıyorsunuz (cips,kraker,bisküvi vs). O yüzden bunu da göz önünde bulundurarak hareket etmelisiniz.
Ayrıca tuz kısıtlaması yaparsanız , kullanmış olduğunuz tansiyon ilaçlarının da etkisini arttırmış olursunuz.
POTASYUMDAN ZENGİN BESLENİN !
Potasyum , damar direncini azaltarak damarın genişlemesini sağlar ve bu sayede kanın damara yaptığı basıncı arttırır. Potasyumdan zengin taze sebze ve meyvelerle beslenirseniz sistolik kan basıncında 4.4 mmHg , diastolik kan basıncında 2.4 mmHg´lık bir düşüş sağlayabilirsiniz.
Potasyumdan zengin besinler : Fasulye , patates , ıspanak , mercimek , mantar , pancar , kuru kayısı , yağsız yoğurt , domates , havuç , greyfurt ...
ALKOL KULLANMAYIN !
Alkol , tansiyon ilaçlarının etkisini azaltır ve felç riskini arttırır.
NASIL BESLENMELİSİNİZ ?
Vejeteryan bir diyet uygularsanız 6 hafta içerisinde sistolik kan basıncında 5 mmHg´lık bir düşme sağlayabilirsiniz.
Omega 3 alımıyla sistolik kan basıncında 3 mmHg´lık bir düşüş sağlayabilirsiniz.
Kafeinli içeceklerden uzak durun! Kafein alımı bir kaç saat süreyle kan basıncını 5-15 mmHg kadar yükseltir!
Taze sebze,meyve ve lifli gıdalarla beslenin.
C vitamininin kan basıncını düşürdüğüne ilişkin araştırmalar var fakat kesin bir kanıt yoktur.
Uygun diyet için beslenme uzmanından yardım almalısınız.
YÜRÜYÜŞ YAPIN , AĞIRLIK KALDIRARAK ÇALIŞMAYIN !
Düzenli egzersiz yapan hipertansiyon hastalarında sistolik kan basıncında 4-8 mmHg´lık düşme sağlanabilir.
Haftada en az 3-4 defa hedef kalp hızının %60-70´ine ulaşacak hızda 30-45 dk tempolu yürüyüş yapmalısınız.
İtme-çekme-ağırlık kaldırma gibi egzersizler kan basıncında yükselmeye neden olduğu için kesinlikle hipertansiyon hastalarına önermiyorum.
Kan basıncını düşük/optimum/yüksek düzeyde tutmak sizin elinizde , sağlıklı günler dilerim.
Stj. Hemşire Emir AVŞAR
- Toplam blog
- : 10
- : 416
- Kayıt tarihi
- : 12.08.12
İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı. ..