Kişiler arası evlat edinme

Her yıl yüzlerce kişi/aile, evlat edinmek amacıyla SHÇEK İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerine başvuruda bulunur. Ancak başvuranların bazılarının, yaş, öğrenim durumu gibi özellikleri ve evlat edinmek istedikleri çocuğun özelliklerine ilişkin Kurum mevzuatına uygun olmayan beklentiler geliştirmiş olmaları nedeni ile, başvuruları daha ön görüşme sırasında olumsuz sonuçlanabilir. Bu kişi/aileler Kurum aracılığı ile evlat edinemeyeceklerini öğrendiklerinde, Kurum’a karşı öfke, isyan duygularının yanında derin bir hayal kırıklığı ve ümitsizlik de yaşarlar. Oysa ki, SHÇEK aracılığı ile evlat edinememek, evlat edinilemeyeceği anlamına gelmemektedir. 

Evlat edinebilmek için diğer bir seçenek de kişiler arası evlat edinmedir. Ancak ailelerin büyük çoğunluğu, biyolojik ebeveynlerin kendilerini tanımalarını istemediklerinden, ileride biyolojik ebeveynler tarafından rahatsız edilebileceklerini ya da çocuklarının geri alınabileceğini düşündüklerinden, evlat edinmeyi düşündükleri çocuğa evlat edinildiğini söylemeyi düşünmediklerinden, vb. nedenlerle kişiler arası evlat edinmeyi düşünmezler. Hatta Kuruma başvuruda bulunanlar dahi genellikle aynı nedenlerle, yalnızca terk ya da buluntu olan 0-1 yaş arasındaki çocukları evlat edinmek isterler. 

Kişiler arası evlat edinme güvenli midir? 

Önemle vurgulanmalıdır ki; SHÇEK aracılığı ile evlat edinilen bir çocuğun terk ya da buluntu olması, kimsesinin olmadığı anlamına gelmemektedir. Bu sadece çocuğun ailesi hakkında bilginin olmadığı anlamını taşımaktadır. Oldukça düşük bir olasılık olmakla birlikte, terk ya da buluntu olan çocukların da bir gün ailelerinin ortaya çıkması ve çocuklarını geri almak istemesi olasılığı bulunmaktadır. Ancak konuyla ilgili itirazların ya da başvuruların doğrudan ilgili mahkemelere yapılması gerekmektedir ve çok detaylı araştırma ve Kurumun da müdahil olduğu derin incelemeler yapılmaktadır. Ayrıca itirazın geçerli olabilmesi için, Medeni Kanun’da koşulları belirtilmiş olan itiraz süresi bulunmaktadır. Bu bilgilerden de anlaşılacağı gibi, SHÇEK aracılığı ile evlat edinmelerde dahi ilerleyen yıllarda evlat edinilen çocuğun biyolojik ebeveynlerinin evlat edinen aile ve çocuğa ulaşma olasılığı bulunmaktadır. 

Öte yandan ister Kurum aracılığı ile ister kişiler arası yolla evlat edinilmiş olsun, tüm çocuklara gerçek mutlaka söylenmelidir. Ne kadar gizlense de çocuk günün birinde mutlaka gerçeği öğrenecektir. Bu gerçeği ebeveynlerinden ve konunun uzmanları tarafından önerilen zamanda (4-6 yaş) öğrenmediğinde ise hem kendisi çok büyük sorunlar yaşayacak hem de ebeveynlerine yaşatacaktır. Ayrıca yaşam boyu böyle bir gerçeğin gizlenmesi aileye çok büyük duygusal yük getirecektir. 

Kişiler arası evlat edinme, çocuğun ailesi ya da vasisinin rızası ile gerçekleşen bir hukuksal süreçtir. Bu süreç, yasal mevzuata uygun gerçekleştirildiği sürece en güvenli evlat edinme yoludur ve ileride biyolojik ebeveynlerin evlat edinmeye itiraz hakkı bulunmamaktadır. 

Kişiler arası evlat edinmede izlenmesi gereken yol nedir?  

Kişiler arası evlat edinmeyi tercih eden aileler, bazen bilmeden hukuk dışı bir yol izlerler. Bu yol çocuğu doğumdan sonra doğrudan kendi nüfuslarına geçirmektir. Bir çocuğun hakkında mahkeme kararı olmaksızın nüfus bilgilerinin değiştirilmesi ciddi bir suçtur. Böylece çocukla biyolojik ebeveynler arasında korunması gereken yasal bağ ortadan kaldırmış olur ve “nesebin yok edilmesi” suçu işlenir. Medeni Kanunun konuyla ilgili maddelerine göre, evlatlığın miras ve başka haklarının zedelenmemesi için evlatlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlat edinen ailenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur. Ayrıca evlat edinmeyle ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki aile kütüğüne de işlenir. 

Kişiler arası evlat edinmede izlenmesi gereken doğru yolun ilk basamağı, öncelikle evlat edinilecek çocuğun biyolojik ebeveynlerin nüfusuna kayıt ettirilerek bir kimliğe sahip olmasının sağlanmasıdır. 

İkinci olarak, anne ve babanın oturdukları yer mahkemesinde çocuklarının evlat edinilmesine rıza verdiklerini tutanağa geçirtmesi gerekmektedir. Anne ve baba boşanmış olsalar ve velayet birine verilmiş olsa dahi her ikisinin de rızası gerekmektedir. Ancak rızanın gerekmediği durumlar da vardır ki bu durumda yine mahkemeden “rızanın aranmaması” kararını çıkartmak gerekmektedir. 

Anne ve babanın rıza verebilmesi için küçüğün doğumunun üzerinden en az altı hafta geçmesi gerekmektedir. 

Verilen rızadan vazgeçme için de ayrıca altı hafta süre verilmektedir. Verilen sürede rızadan vazgeçmeme halinde karar kesinleşmiştir. 

Ancak küçüğün evlat edinilebilmesi için, evlat edinen tarafından bir yıl bakılmış ve eğitilmiş olma şartı aranır. Bu nedenle rızanın kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmeden evlat edinecek aile, çocuğu evlat edinmek için dava açamaz. Verilen sürenin sonunda mahkeme tarafından detaylı araştırmalar yapılır ve gerekirse SHÇEK’den uzman görüşü alınabilir. 

Bilinmesi gereken önemli bir nokta da, evlat edinenin başka çocukları varsa “evlat edinmeye izin” Davası sırasında onların da evlat edinmeyle ilgili görüş ve düşünceleri alınmaktadır. Bu durum bilinmeden evlat edinme sürecinin başlatılıp, davada altsoyların olumlu görüş bildirmemesi nedeni ile hüsranla sonuçlanan girişimler olabilmektedir. Bu nedenle eğer evlat edinecek kişilerin çocukları varsa en baştan görüşlerini almaları sürecin olumlu işlemesi için yararlı olacaktır. 

Evlat edineceğiniz çocuk yasal olarak sizin öz çocuğunuz olacak ve biyolojik çocuğunuzla aynı haklara sahip olacaktır. 

Vereceğiniz kararın geri dönüşü olmadığını ancak bir çocuğa sıcak bir yuva ve gelecek sağlayarak ebeveyn olma mutluluğunu yaşayacağınızı da unutmayın.