- Kategori
- Deneme
KOMPANZASYON TAVSİYESİ

Basitçe anlatımıyla devreden çekilen gücün kayıpsız, işe dönüştürülmesini amaç edinen bu uygulama elektrik tüketen tüm işletmelerin olmazsa olmazıdır. Genellikle plan aşamasında yapılan projelendirmeler gerçek taleple birebir örtüşmediğinden aslında bazı uygulamalarda verimli çalışırken bazı uygulamalarda ise oldukça sıkıntılı çalışabiliyor. Kompanzasyon basitçe şebekeden çekilen akımın tamamına yakınının işe dönüştürülmesini hedefleyen bir kontrol sitemidir. Şöyle ki, elektrik devrelerinde çeşitli alıcılar vardır ve de bu alıcılar şebekeden bir akım çekerler. Duruma göre şebekeden 100 Amper akım çekip, gerçekte 80 Amperlik akımın yapacağı işi yaparlar. Uygulama ile şebekeden çekilen akımın tamamının işe dönüşmesi zıt karakterli akıma sebep olan yüklerin birbirlerinin şebekeden çekecekleri akıma engel olarak sadece aktif akıma izin vermiş olurlar.
Günümüzde özellikle işletmelerde uygulanan Aktif Güç Kw/saat başına Kapasitif en fazla %15 ve Endüktif ise % 20 oranda güç tüketimine kadar müsaade edilirken özellikle düşük güçlerde bu oran %20'ye % 33 olarak uygulanmakta olup işletmelerin bu oranları aşmaları halinde Kapasitif ve Endüktif güç bedelleri de kendilerinden tahsil ediliyor.
Genel olarak işletmelerde aktif güçler; Rezistans özellikli yükler, ısıtıcı, akkor flamanlı lambanın yükü basitçe buna örnektir. Endüktif yükler ise; bobin karakterli yüklerdir. Bu yüklere örnek olarak, motorların bobinleri ve balastlar örnek olarak verilebilir. Kapasitif yükler ise; genellikle kondansatör özellikli yüklerdir. Bu yükler; elektronik kartlar, kesintisiz güç kaynakları, flüoresan tüpler, bu yüklere örnek olarak kısaca verilebilir. Bir çamaşır makinesini göz önüne alırsanız, ısıtıcı kısmı aktif güç P (kw,w) motoru bobin olmasından dolayı endüktif güç QL (kvar,var) elektronik devresi ise az miktarda kapasitif güç QC(kvar,var) şeklinde bir güç tüketimine neden olur. Bunların hepsinin bileşkesi ise o makinenin cosfi değerini ortaya çıkarır. Bu değer 1'e yakınsa iyi 0,5'e yakınsa kötü karakterli bir yüke neden olur. 1'e yakın olması hali makinenin, kullanıcının üretmiş olduğu işe karşılık ödeme yaptığı sonucunu çıkarırken 0,5'e yakın olması ise tüketicinin şebekeden çektiği akımın ciddi bir kısmının endüktif veya kapasitif kayıpları karşıladığı manasına gelir.
Dengeli ve güzel bir kompanzasyon uygulaması yapabilmek için;
1-İşletmedeki yüklerin karakterleri, endüktif kapasitif veya ohmik özellikli olup olmadıkları
2-İşletmenin yüklerinin devreye girip çıkma sıklıkları ( Puch tip tezgahlar ve kaynak makineleri çok hızlı ve anlık olarak devreye girer ve çıkarlar)
3-İşletmedeki yüklerin büyüklükleri ve sıralama (100 kilowatt kurulu gücü olan bir tesiste iki adet 45 kilowatt güçte motor da olabilir, onlarca 1, 2,5 4, 5,5 veya 7,5 kilowatt gücünde motor veya alıcılar da bulunabilir)
Kompazsyon uygulamalarında yapılan en büyük hata ise yukarıda kısaca üç madde halinde belirtilen şartlar göz önüne alınmadan işletmenin güç karakteristikleri hakkında herhangi bir bilgisi olmayan bir proje hazırlayıcısı tarafından yapılan, hazırlanan kompanzasyon projeleri genellikle ihtiyacı kazanmaktan uzak olmakla beraber standart olarak 12, 14, 15 kademe olarak hazırlanan projelerde neredeyse yarıdan fazla kademenin hemen neredeyse hiçbir zaman devreye girmesi mümkün olmadığından hazırlanan hatalı uygulama projeleri, milli servette yılda milyonlarca doların heba edilmesine neden oluyor. Kompanzasyon uygulama ve projeleri; işletmenin (enerji dağıtım kurumu), ve abonelerin yük karakteristikleri analiz edilmeden yapılan uygulamaların sağlıklı olarak çalışması tamamen tesadüf eseridir.