- Kategori
- Dünya
Küresel dünyada uluslararası işletmelerin rolü

Dünyadaki ülkelerin ticaret yoluyla sınırların kaldırılması suretiyle ekonomilerinin birleşmesi anlamına gelen küreselleşme ve onun önemli bir unsuru olan Serbest Piyasa Ekonomisi’nin doğmasıyla dünya ekonomik ve siyasi literatüründe yerini almıştır.
Dünyadaki İkinci Dünya Harbi sonrası başlayan soğuk savaş ve bu soğuk savaşın iki tarafı Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği idi.
Adından da anlaşıldığı üzere Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği sosyalist bir düzen, Amerika Birleşik Devletleri’nde ise Kapitalizm’in bir unsuru olan Serbest Piyasa Ekonomisi düzeni hâkimdi.
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’nin dağılmasıyla birlikte dünya da Amerika Birleşik Devletleri tek süper güç ve onun iktisadi modeli olan Kapitalist Ekonomik Düzen ve onun unsuru olan Serbest Piyasa Ekonomisi dünyada hâkim iktisadi model oldu.
Bu düzenin hâkim olmasıyla birlikte rekabetçi bir piyasa adı altında güçlü ülkeler ekonomik ve siyasi açıdan daha güçlü bir hale geldiler.
Büyük Ülkeler uluslar arası ekonomik düzende faaliyet gösteren uluslar arası işletmeleri vasıtasıyla yatırım yapılan ülke anlamına gelen köken ülkelere yatırım yaptılar.
İlk bakışta küçük ülkelerin istihdamına olumlu yönde katkı yapmasına ve kalkınması açısından o ülkeye fayda sağlamasına rağmen ülke içinde ki yatırım hacmini genişlettikçe o ülke ekonomisine işletmeleri vasıtasıyla iktisadi açıdan köken ülkenin can damarı haline geldiler.
Uluslararası İşletmeler portföy yatırımı yoluyla köken ülkede ki borsa ve finans sektöründe firma hisselerini elinde bulundururlar.
Bu da bir çeşit yatırım modeli olmasına rağmen yatırım yapılan ülkenin istihdamı açısından herhangi bir katkıda bulunmadığı gibi belli bir süre sonra piyasa da sağladığı hâkimiyetle o ülkenin siyasi ve iktisadi kaderini ellerinde bulundururlar. Bu durumda o ülkenin iktisadi ve siyasi kaderinin söz konusu uluslar arası işletmede ve bu işletmenin bağlı bulunduğu büyük ülkelere bağlanması demektir.
Büyük güçler kendisine bağlı bulunan uluslar arası işletmeler yoluyla köken ülkede birçok siyasi olayda neredeyse söz sahibi olurlar.
Bir iktidar yaratıp, var olan iktidarı da devirebilme gücüne sahiptir.
Bugün bu hadiselere örnek verecek olursak;
Kırgızistan’da ki Limon Devrimi-Askar Akayev’in indirilmesi, Gürcistan’da ki Kadife Devrim’le Edvard Şevardnadze’nin indirilmesi suretiyle Saakasvili’nin iktidara gelmesi ve son olarak da Yuşcenko’nungirişimiyle yapılan Turuncu Devrim’i sayabiliriz.
Saydığımız bütün aktörlerin arkasında uluslararası işletmelerin olduğunu herhalde hepimizce aşikar. Bugün İsrail’in dünyada ki gücünün silah gücünden çok lobi gücü olduğu ve bu lobi gücünü de uluslar arası işletmeler yoluyla oluşturduğu da tartışma götürmez bir gerçek olduğunu da bir tarafa not etmek gerekiyor.
Bugün bütün dünyada ülkelerin başalrında ki liderlerin hepsinin bir kukla olduğu ve bu kuklayı yukarıdan oynatanların kimler olduğunu şimdi daha iyi anladınız umarım.