Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

03 Mayıs '09

 
Kategori
Kent Tarihi
Okunma Sayısı
990
 

METROPOLİTEN ANKARA 2025 MAKROFORMU ve KENT MERKEZİ (1)

METROPOLİTEN ANKARA 2025 MAKROFORMU ve KENT MERKEZİ (1)
 

Ankara Cumhuriyet Sonrasında Yenişehir'de gelişimini Hermann Jansen planı ile sürdürdü..


I. 1. KENT MERKEZİ TANIMLARI


Kentin ve kent art bölgesinin (hinterlandının) odak noktasını oluşturan “Kent Merkezi” nin (Kent özeği) tanımlamak için, “Kent ve Kentleşme” kavramını, kent “Çevre” içinde yer aldığından, öncelikle “ÇEVRE” kavramını açıklamak gerekmektedir.

ÇEVRE: Kişiyi etkileyen, şekillenmesini ve yaşamını belirleyen, iklimsel, biyotik ve toplumsal etmenlerin tümüdür. Sümer Gürel “Çevre” tanımını şöyle yapmaktadır:

“Çevre; canlı cansız tüm varlıklar üzerinde, zaman-mekan koordinatları içinde, iç ve dış etkileri olan koşullar bütünüdür.(GÜREL, . , “Planlama Kuramına Doğru Kent Olgusuna Bütüncül Bir Yaklaşım”, Karınca Mat. , İzmir. , S. 1-31. , 1978)

Planlama terminolojisinde çevre ise;

1. Sosyal (toplumsal)

2. Ekonomik öğelerin birbirleri ile olan güçlü (neden-sonuç) ilişkilerinden dolayı tek öğe gibi ele alındığından, fiziksel ve sosyo-ekonomik olmak üzere iki ana bölümde incelenmektedir.

Bu kavramsal çerçeve içinde, KENT ve KENT MERKEZİ de çok genel anlamda çevre olduğu ve sosyo-ekonomik ve fiziksel boyutlarının bulunduğu söylenebilir [1]. Kentin iş etkinliklerinin yerleşme mekanı olarak algılanan bu alan; “ÇARŞI” (Down-town), “KENT MERKEZİ” (City Center), “MERKEZİ İŞ ALANI” (MİA), “MERKEZİ İŞ BÖLGESİ” (Central Business District) (CBD), “MERKEZİ TİCARET BÖLGESİ” Central Commercial District), “MERKEZ”, “ÖZEK” (Centrium), “PAZAR YERİ” (Market Place) ve benzeri isimlerle anılmaktadır [2] .

Birçok araştırmacı CBD nin ticari, özellikle perakende, yönetim, danışma , bankacılık etkinliklerinin kentin merkezini organize etmek için yoğunlaştığı bir yer olduğu tanımında birleşirler. Bu kesim; mal ve hizmet fazlalığının pazarladığı, kapital birikiminin olduğu, kapitalin el değiştirdiği, kişisel ve profesyonel büro hizmetlerinin yoğun biçimde sağlandığı, gündüz nüfusunun en yoğun ve gelirin en yüksek olduğu alandır [3].

Kent merkezlerindeki kullanışın yoğunluğu, merkezi yoğunlaşma, yüksek ulaşılabilirlik, genellikle iyi çözümlenmiş işlev çeşitliliği, yüksek arsa fiyatları, en yüksek yapı, nüfus ve araç yoğunluğu yörenin algılanabilirliğini olanaklı kılan başlıca ölçütler olmaktadır.

Merkezdeki perakende ticaret oranı, kent nüfusunun büyüklüğü ile genellikle ters orantılıdır. Çünkü, perakende ticaret etkinlikleri kent yayıldıkça desentralizasyon eğilimindedir. Schimid’ e göre, perakende ticaretin en yüksek olduğu bölge, her zaman arazi değerinin en yüksek olduğu yerdir. Ticari merkezin arazi değeri, yönetim ve ekonomik karar merkezinin arazi değerinden daha fazladır.

Alderson ve Sesions; Philadelphia kenti için zemin kullanım metodu olarak belirlenen kullanımların sınıflandırılmasına yönelik bir çalışma yapmışlardır.

Arazi kullanımına bağlı olarak sınıflanan işlevler:

1. Gerçek Mal Ticaret Etkinlikleri;

· Perakende Ticaret,

· Stokla Toptan Ticaret,

· Üreticiler,

2. Hizmetler;

· Stoksuz Toptan Ticaret,

· Ticaret Hizmetleri,

· Ofisler,

ABD’ li plancılar CBD kavramı ile

1. Merkezi Çekirdek,

2. Çevresel Kuşak,

3. Saçaklanma Alanı,

olmak üzer üç alt bölgeden oluşan bir bütün olarak değerlendirmektedir.

MERKEZİ ÇEKİRDEK: Ekonomik işlevlerin ve yönetimsel hizmetlerin yer aldığı, değerlerin en üst düzeye ulaştığı ve uzmanlaşmış kuruluşların yerleştiği bölgedir.

ÇEVRESEL KUŞAK: Çekirdeğe oranla daha az yoğun bir bölge özelliğindedir.

SAÇAKLANMA ALANI: Ekonomik etkinliklerin dağınık bir biçimde ve belirli alanlar çerçevesinde, çekirdeğe oranla hızlı gelişen, henüz barınma öğesini içinde bulunduran “rezerv” bölge niteliğindedir.

[1] GÜREL S. , “Kent Planlamasına Giriş ve Çevre Kavramı”, ODTÜ Mim. , Fak. , Yay. , No:14, Ank. , 1970, s. 6-119

[2] KUBAT, S. , “Türkiye’ de Şehirleşme Sürecinde Şehir Merkezine ve MİA Gelişmesine Yönelik Bir Araştırma”, Doktora Tezi, İTÜ Sos. Bil. Enst. , 1985, s. 1-30

[3] BEYDEMİR, Z. , “Sosyo- Ekonomik ve Mekansal Yapı İlişkileri Bağlamında Kent Merkezinin Evrimi, Kentse Mekanda Yeniden Örgütlenmesine ve Yapısallaştırılmasına İlişkin Bbir Yöntem Araştırması”, Y. Lisans Tezi, Gazi Üniv. , Fen Bil. Enst. , 1990)

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 114
Toplam yorum
: 3
Toplam mesaj
: 13
Ort. okunma sayısı
: 2188
Kayıt tarihi
: 16.04.08
 
 

Kentsel, arkeolojik ve doğal sit alanlarında koruma, ıslah ve yenileme projelerinde, plancı, yöne..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster