- Kategori
- Gündelik Yaşam
Neden İstanbul şivesi?
Net'ten
Spor salonunun çıkış kapısının yanında “nota sehpası” şeklindeki bir sehpanın üzerinde üst üste konulmuş dergiler ilgimi çekiyor.
Benden başka ilgi gösteren olmasa da her seferinde bu dergilerden almayı ihmal etmiyorum.Yazılı basına olan ilgimin kaynağının nedeninin bir dönem matbaa kokusunu içime çekmiş olmama yoruyorum.
Neyse bu dergi, tahmin edileceği gibi yerel bir yayın; uçuk pembe bir zemini olan ikiye katlanmış tek sayfalık bir gazete aslında ve küçük işletmelerin reklam verdiği bir yayın.
Reklamların ortasında iki sütunluk alanda ilginç yazılar oluyor kimi zaman.İşte bunlarda biriydi İstanbul şivesinin nereden geldiğini anlatan yazı.
Bu dergideki yazıyı okuyuncaya kadar artık bir Ankaralı olarak İstanbul şivesi deyimini, nedenini bilmeden kanıksadığımı düşündüm.
*
Eskiden telefon görüşmelerinin bugünlerdeki gibi olmadığını herkes biliyor.
Telefon görüşmesi yapabilmek için posta hanelerde beklenilen zamanları çocukluğunda yaşayanlardanım ben de.
İstanbul şivesi deyiminin çıkış nedeni de tam bu noktada ama daha eskilerdeki telefon santralleri ile başlıyor.
Şöyle ki;
II.Meşrutiyet sonrasında, öncesinde hep erkeklerin çalıştığı bataryalı telefon santrallerinde kadın memurelerin çalıştırılmasına karar verilmişti. Malum aboneler bayan sesi duyduklarında daha memnun kalıyorlardı.
Ancak o zamanlarda İstanbullu hanımlar, yüzleri görülmese de seslerinin telefonda işitilmesine pek sıcak bakmıyorlardı. Zira kadının yüzü kadar sesi de günahtı.
Bunun üzerine İstanbul telefon işletmesi santral memurelerini azınlıklara, sonrasında “matmazel” diye anılan bayanlara vermeye karar verdi. Ancak matmazellerin şiveleri pek bozuktu. Bırakın aboneleri , ne söylediklerini kendileri bile anlamıyordu.
İstanbul telefon şirketinde şive problemi yüzünden eşi benzeri görülmemiş bir karışıklık yaşanmıştı. Şiveleri bozuk matmazeller hem abonelere yardımcı olamıyorlar hem de kendilerinden şikayetçi olanları azarlıyorlardı.
Yaşanılanlar sonucunda İstanbul Telefon Şirketi telefon konuşmalarında İstanbul şivesi konuşulması kuralını getirdi.
İlerleyen zamanlarda Türk kızları şirketin imdadına yetişti. Zaman içinde telefonun ucundaki zarif sesli, İstanbul şiveli santral memureleriyle aboneler arasında görünmez bir bağ oluştu.
1900 lü yıllarda telefon memurelerinin kullandıkları bu zarif şive “İstanbul şivesi” olarak yaygınlaştı..
*
Kağıt ve mürekkebin birlikteliğinden oluşan çok şeyi okumaktan keyif alıyorum. Ve bu birlikteliğin yerini hiçbir şeyin dolduramayacağını düşünüyorum.
*
Şubat 2012 / Kurşun
- Toplam blog
- : 193
- : 998
- Kayıt tarihi
- : 13.01.10
Kırklı yaşlarda başladığım yazma serüvenine elli li yaşlarda da devam etmeye çalışıyorum. Ünivers..