- Kategori
- Dil Eğitimi
Öğrencemiz Türkçe 11
Mehmet Başaran aramızdaydı!.....
TÜMCENİN ANLAM BİLGİSİ BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ
Bu bölümde, tümcede yer alan düşünceyi, duyguyu ortaya çıkarmak tümcenin anlatmak istediği konusunda amacına ulaşıp ulaşmadığını belirlemek, tümcenin öğelerinin Türkçe anlatımca yerinde kullanılıp kullanılmadığını araştırarak dilbilgisel bakımdan tümceyi incelemek ele alınacak konular arasında olacaktır.
Türkçe anlatımdan, Türkçe'nin temel nitelikleri olan açıklık, duruluk, doğruluk, anlamsal, anlatımsal olarak konuya ilişkin duyguların, düşüncelerin Türkçe'nin sözdizimine göre anlatılması olduğu anlaşılmalıdır. Tümcede sözcüklerin gereksiz, özensiz, eksik ve çelişkili kullanılması, tümcenin duruluktan, anlam açıklığından uzaklaşmasına neden olur. Anlatım yanlışı bulunmayan bir tümce şu özellikleri taşır:
Açık anlatım: Tümcedeki yargının kolay anlaşılması, tek anlam taşımasıdır. Sözcüğün, deyimin, ekin, noktalama işaretlerinin yerinde kullanılması, anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmaması, karşılaştırmaların doğru yapılması ve dilbilgisi kurallarına uygunluk anlatımda açıklık sağlar.
Duru anlatım : Tümcenin gereksiz sözcük ve ekten arınmasıyla sağlanır. Aynı anlama gelen sözcük, sözcük öbeklerini aynı tümcede kullanmamak; eklerin, yardımcı eylemlerin tümceye kattığı anlamı gözetmek, onlarla aynı anlamı katan sözcüğü birlikte kullanmamak duru anlatımı sağlar.
Doğruluk: Tümcenin dilbilgisel kurallara uygunluğu ile sağlanır. Öğe uyumsuzluğu, eksiği, tamlama yanlışları, sözcüklerde yapı bozuklukları, düşüncenin yanlış sıralanması, yanlış bağlaç kullanma vb. yanlışlar tümceyi dilbilgisel kurallara aykırı yapar. Bu da tümcede anlatım bozukluğuna yol açar.
Bu nedenle anlatım bozukluğuna yol açmadan duyguların, düşüncelerin nasıl dile getirilmesi gerektiği, bu konuda ne gibi yanlışlıklar yapıldığını görelim:
ANLATIM BOZUKLUĞUNU GİDERME YOLLARI
Sözlü ve yazılı anlatımda duygu, düşünce, tasarım ve gözlemlerimizi tümceyle anlatırız. Tümce, yargı bildiren söz dizisi olduğu “Türkçe'de Tümce” başlığı altında incelenmişti. Şimdi bu yargılı anlatımda yapılan anlatım yanlışlarının neler olduğunu, bunların nasıl giderilmesi gerektiğini örnek tümcelerden yola çıkarak görelim. Anlatım bozuklukları şu alanlarda görülmektedir:
-Biçimce Anlatım Bozuklukları
1. Öğelerin tümcede yanlış sıralanışı (açıklık)
2. Tümcede öğe eksiği (doğruluk)
3. Tamlama yanlışları (doğruluk)
4. Özne ile yüklemin sayı ve kişice uyuşmaması (doğruluk)
5. Özne ile yüklemin olumluluk, olumsuzlukça uyuşmaması (doğruluk)
6. Çatıca uyumsuzluk (doğruluk)
7. Gereksiz sözcük, ek kullanmak (duruluk)
-Anlamca Anlatım Bozuklukları
1.Anlamda belirsizlik (açıklık)
2.Anlamda tutarsızlık (açıklık)
3.Tümceler arası anlamca karşıtlık (açıklık)
4.Yazım yanlışları (doğruluk)
5.Yapıları yanlış olan sözcükler (doğruluk)
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..