Ölüler günü

Meksika bir tarih, doğa, gelenek, uyum ve neşe ülkesidir. Herkes burada istediği ve aradığını bulur. Maya, Aztek ve İsyanyolların antik zamanlarından süre gelen gelenekler birlikte yaşar ve insanları cezbeder.

Ölüler günü kutlamalarını ilk duyduğumda oldukça şaşırmıştım. Toplumumuzda ölüm bize acı, keder ve ızdırap hatırlatır, ancak Meksikalılar bu günü öleni hatırlamak ve anmak için mutluluk ve eğlencelerle kutlamaktadırlar.

Bu gelenek kaynağını Meksika’nın antik yerlilerinden alır. Rivayetlere göre, üç çeşit ölüm vardır; bedenin fonksiyonunu kaybettiği ve ruhun bedeni terk ettiği ölüm, vücudun gömülmesi ve ölenin unutulması ki öleni hatırlayan hiç kimsenin kalmamasıdır.

Bu söylemin dayanağında, ölüler günü her yıl 1-2 Kasım günlerinde onurla öleni hatırlamak ve sevdikleriyle o anı paylaşmak için kutlanır. Bu günlerde müteveffanın ruhunun ailelerine geri döndüğüne inanılır. Kutlamalar evde ve mezarlıklarda yapılır, mezarlıklar adaklar, bağışlar ve ölenin hayatta sevdiği yiyecek, içecek ve özel eşyalarla hazırlanır ve süslenir.

Meksika Michoacan Eyaleti'nin başkenti Morelia’yı seneler önce 1-2 Kasımda ziyaret etme imkanı bulduğumda, Janitzio Adası, Patzcuaro Gölü ve yakın çevresi ile mezarlıklarda düzenlenen kutlamalar bir renk cümbüşünün ahengi içerisinde idi. Janitzio adası canlı, etkileyici ve resmetmeye değer güzellikteydi. Dükkanlar ve restoranlar renkli ve el yapımı geleneksel eşyalar, sevimli iskelet ve kafatası şekerlemeler, yiyecek ve içeceklerle doluydu. Sokakları konuksever ve dostane ada halkının sıcak ilgisinden mutlu olan ve eğlenen insanlar doldurmuştu. Geleneksel kayıkları ve kelebek şekilli balık ağlarıyla balıkçıların gösterisi inanılmazdı.

Patzcuaro gölü kıyısındaki kasaba mezarlığına ulaştığımda, mum ışıkları, “zempazuchil” olarak bilinen bu güne özel altın sarısı renkli çiçekler ve kaybettiklerine adanan eşyalarla bezenmiş mezarlar çevresinde oturan halk beni hayrete düşürdü. Aileler akrabaları, dostları ve arkadaşlarıyla birlikte güzel vakit geçiriyor, o anı sevdikleri ve müteveffa ile paylaşıyorlardı. Her bir mezar fotoğraf, sevilen eşya ve parçalar, çiçekler, mumlar, yiyecek ve içeceklerle doluydu.

Mezar çevresinde birlikte olduğum insanlar; “Hayat, ölüm ve yeniden doğum arasında bir geçiş vardır ve bunlar birbirlerini tamamlarlar. Ölen bir insan unutulduğunda o kişi büsbütün ölür ve bu ölümün en kötüsüdür” diyerek duygu ve düşüncelerini benimle paylaştılar.

Ölüler günü kutlamalarına katılım için çevredeki konaklama tesislerinin sınırlı sayıda olması nedeniyle aylar öncesinden rezervasyon yaptırmak gerekiyor.

Bugün Latin Amerikanın birçok ülkesinde ölüler günü farklı ve çeşitli etkinliklerle kutlanmakta ve insanlar hayattan göçen sevdiklerini hatırlayarak o anı paylaşmaktadırlar.