- Kategori
- Güncel
Osmanlı Coğrafyasında Din Temelli Bozgunlar
Jeremy Salt belki ismini duymuşsunuzdur, adam Avusturalyalı ve Emperyalizm, Evanjelizm ve Osmanlı Ermenileri adlı kitabın yazarı. Profesör kendi anlatımıyla tamamen Amerikan, İngiliz hatta Rus ve diğer ülke arşivlerindeki bilgilerin ışığında bir eser vücuda getirmiş. Kitap kesinlikle meraklılarınca okunmalı diye düşünmekteyim.
Osmanlı coğrafyası uzunca bir süredir Avrupalı misyonerlerin saldırısı altındayken, erken sanayi devrimini gerçekleştiren iki ülke Amerika ve gerek mezhepsel yakınlıkları, gerekse Osmanlı coğrafyasına ciddi atakları gerçekleştiren Amerikan ve İngiliz misyonerleri olmuştur.
Ülkenin en ücra köşelerine ulaşan ve hatta şu anda ortalama olarak üniversite mezunu insanımızın dahi bilgisi kesinlikle olmadığına inandığım yerleri, köy köy gezip insanları hakkında bilgi sahibi olmuşlar. Neticede Ermeni Ortodokslarda aynı zamanda da Ortodoks Bulgarları çalışma sahaları olarak seçmişler.
Bir yerde insan varsa, sağlık problemleri gıda problemleri, eğitim problemleri, kısaca insancıla ve acil çözüm bekleyen problemleri vardır. Bu problemlerin çözümünde yerel halka destek kim olursa şüphesiz hem sempatisini kazanacak, hem de taraftar kazanacaktır. Nitekim “Merzifon’daki” Amerikan Koleji o zamanın Bulgaristan’ının lider kadrosunu yetiştirmekle kalmamış, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde ilk Ermeni ayaklanmalarından biri olan “Yozgat” ayaklanmalarını organize etmiştir. Bunu ben demiyorum, Avustralyalı Jeremy Salt diyor. Maraş ayaklanmaları, yine aynı zamanda söz konusu misyonerler ve arkalarındaki güçler sayesinde oluyor. Anadolu yöresinde en önemli yerler Sivas, Tokat, Harput, Elazığ, Kayseri, Tarsus gibi illere ilave olarak Güneydoğu Anadolu’da bugün küçük bir il olarak kabul edilen Bitlis dahi önemli bir yer tutmuş o zamanın Amerikalılarının gözünde. Batıda Bursa ve İzmir elbette çok önemli bir merkezken orada dahi bir misyoner çift kırk yıldan fazla kalmış.
Kim ne derse desin, yapılan işler Osmanlıyı yıksa ve günümüz insanının içine sözde onlarca tarikat, sol-sağ gruplar hatta siyasal parti, işadamları kazandırmış ve eğriyi doğruya, doğruyu eğriye çevirmeyi veya evirmeyi başarabilmiştir!
Misyonerler yapılan masrafları fazla bulanlara cevap olarak; misyoner örgütlerinin ülkenin ordusunun, silahlı güçlerinin hatta ekonomik gücünün başaramayacağını çok daha az masraflı ve kalıcı olarak çözen bir yapı emperyalizmin yumuşak gücünün öncüleri olmuştur. Sağlık, eğitim gibi konular başta olmak üzerek haklın kalbini kazanacak çalışmalar titizlikle bölge halkları analiz edildikten sonra uygulama devreye sokulmuştur.
Jeremy Salt; Avusturalyalı ve Emperyalizm, Evanjelizm ve Osmanlı Ermenileri,
Mithat Aydın; Bulgarlar ve Ermeniler arasında Amerikan Misyoneleri
Özgür Yıldız; Anadolu’da Amerikan Misyonerleri gibi kitaplar son günlerde bu konuda okumuş olduğum kitaplardan bazıları.
Fark ediyorum ki, bir bölgede misyon ve misyonun faaliyetleri bir bölgeye bir kez girmişse aslında o bölgeden asla çıkmamışlar. 12 Eylül öncesinde Çorum, Maraş olaylarını göz önüne getirince bu bölgede yüz önce gelen Amerikalı misyoner teşkilatının hala etkilerinin olduğunu anlamamak imkânsız hele de …
- Toplam blog
- : 2271
- : 163
- Kayıt tarihi
- : 15.10.14
Bugünün doğrusu yarının eğrisi, dost görünenler düşman ve herşey aslında zıddı olabilir. Büyük ih..