Paranız ve Yerli Malı Haftası

Para güç kazanılan bir varlıktır. Harcarken karşılığını alması gerekir.

Ülkemizde insanlarımıza, gençlerimize aş ve iş bulmak, üretime ve hizmete katılmalarını sağlamak zorundayız.

Bugün size borç verenler, yarın emir verirler. Türkiye’de yerli malı kullanılmasını, tutumlu olmanın ve yatırım yapmanın faydalarını her yıl 12-18 Aralık “Yerli Malı Haftası” nda çocuklarımıza anlatıyor ve toplumumuzda yerli üretimi kullanma bilincini artırmaya çalışıyoruz.

Bu durum tespitinden sonra gerçek durum  ABD’de ve Türkiye’de nasıldır birlikte bakalım.

Bugün ABD’de insanlar “Acaba fazla ithalat yapıyor, az üretim yapıyor,  ekonomimizi korumuyor,  yanlış mı yapıyoruz “ demektedir.

1919-1929 arasında bunalım olana dek  ABD endüstriyel üretimi %30 artmış, kişibaşına düşen gelir 520 dolardan 681 dolara yükselmiş, ailenin geçinebilmesi için 2500 dolar yıllık gelirin yetebileceği hesaplanmıştı. Meksikalı göçmenler ve Kızılderililer 200 dolardan az bir para ile yokluk içinde yaşıyordu. 1927 nüfusu 119 milyondu. Refah ve zenginlik tüm halka ulaşamamıştı. 1929 iktisadi bunalımı olduğunda ekonomi kötüleşti.

Aynı yıllarda Osmanlı yenilmiş, parçalanmış, kurtuluş savaşı ile ümitler tazelenmiş, Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştu. Ancak toplu iğneye muhtaç, üretemeyen,  tarımı sabana ve öküz gücüne bağlı, Osmanlı borçlarını  devralmış, halkı cahil bırakılmış,  kişi başına milli geliri 50 doların altında, 1927 nüfus sayımı 13.6 milyon olan bir Türkiye mevcuttu.

ABD iktisadi bunalımı atlattı. İkinci Dünya savaşını kazandı. Dünyaya lider oldu. Askeri gücü ve ekonomisi ile Dünya’ya uzun süredir liderlik ediyor. Kişi başına milli geliri  48100 dolar. Nüfusu 314 milyona yakın. Ekonomisi  15 trilyon doları aşan büyüklükte. Pazar ekonomisi geçerli. Özel teşebüs şirketleri kararları yapıyor. Devlet ürün, hizmet alıyor ve sektörleri denetliyor. Başkan ve Kongre ABD menfaatlerini koruyor.

Türkiye önce devletçi daha sonra liberal ekonomi politikaları ile açlık ve yoksulluk mücadelesini kazanmaya çalışıyor. Günümüzde kişi başı yıllık gelir 14400 dolar, nüfusu seksen (80) milyona yakın, ekonomisi 1 trilyon dolara yakın. Terör maliyetine katlanıyor. AB standartlarını benimsemek istiyor.

Birinci sonuç: Bir Amerikan vatandaşı ortalama Türk vatandaşından 3.3 kat  (48100$/14400$=3.3) daha çok harcıyor, daha iyi yaşıyor ve muhtemelen daha mutlu.

İkinci sonuç: Her iki toplumun insanları ekonomik politikaların doğruluğundan bazen endişe ediyor.

Amerika’da Hükümet köprü için çelik alırken standart kalite kriterlerini sağlayan en ucuz çeliği alıyor. Acaba ABD’de çeliğin yerli/Amerikalı üreticiden satın alınması  -biraz pahalı bile olsa- daha iyi olmaz mı? Böylece işsizlik sorununa çare bulmak daha iyi olmaz mı? diye soruluyor.

Bu memleket Amerikan malı kullanarak kendi kuruluş değerlerine dönmeli, “Kendi kendine yeterli olmalı, sadece kendine güvenmeli, bağımsızlığını ve Dünya hükümranlığını devam ettirmeli”. Çin çelik fabrikalarına ucuz enerji veriyor, damping yapıyor. ABD firmaları rekabet edemiyor. Bu davranış uluslararası ticaret kurallarına aykırı diyenler seslerini duyuruyor.

Yukarıda söylenenler orta sınıf Amerikalının sözleri olabilir.

Ayakkabı veya giyecek alırken aynı kalitede ancak %25 pahalı ürünü alanın parası cebinden eksiliyor. Başka bir ürün için parası kalmıyor. İlave ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Yaşam kalitesi düşüyor. Amerikan ayakkabı veya giyecek üreticisi malını kolayca sattığı için kendini düzeltmiyor, gelişmiyor. Tüketici seksen (80) dolarlık ürünü %25 pahalı olarak yüz (100) dolara alsın. Parası cebinden 20 dolar daha fazla eksiliyor. Alım gücü düşüyor.

Buna karşıt fikirler kapsamında  ise “100 dolara ürünü satan firmanın işçisinin yapacağı harcamaların ekonomiye katkıda bulunacağı ve paranın elden ele geçerek dolaşıp işe yarayacağı”  ve son yıllarda  “Başka ülkelerede yapılan üretim sebebi ile işsiz kalanların sayısının arttığı ve hizmet sektörünün  aşırı istekli sebebiyle ucuzladığı, çalışanların işçilik bedelinin düştüğü”  belirtilmektedir.

Küresel firmalar ise  “Terkedilen işlerin hammaddeye ucuz erişim, ucuz işçilik, geniş pazarlara satmak imkanı, ABD’nin daha az kirlenmesi “ gibi faydalar sağladığını belirtmektedir. Karşıt fikirdeki orta sınıf Amerikalı biraz daha ileri giderek “Amerika dışındaki ülkelerde yapılan üretimin şirket patronlarının daha zenginleşmesine yaradığını ancak orta sınıf Amerikalının aleyhine olduğunu” söyleyebilmektedir.

Gerçek nerede? Amerikalı Çin malını almazsa, Çinli de Amerikan bilgisayarı veya akıllı telefonunu almaz. 1929 bunalımından sonra Amerika tarafından yaklaşık üç bin (3000) çeşit yabancı ürüne “Smoot-Hawley 1930 yılı gümrük vergi yasası”  uygulandı.  Ancak yasayı takiben karşı tedbirler alan ülkelere ABD otomobil ihracatı 1929 yılında beş (5) milyon adet iken 1933 yılında birmilyonsekizyüzbin (1.8 milyon) adete düştü. İşsizlik %25’leri buldu.

Amerikan Kuralları

Birinci Kural: Şirketlere koruma  olmasın. Teorik olarak savunulan ancak gerektiğinde ABD’nin de uygulamada istisnalara yer verdiği kuraldır. Koruma gerektiren haller olabilir.

İyi koruma. Gelişen ülkelerde ve hatta kalkınmış ülkelerde koruma;  ülkede yeni kurulan bir endüstri dalı için olabilmeli ve  gelişme süresi boyunca uygulanan himaye daha sonra kalkmalıdır. Endüstri rekabet edip dünya pazarlarında yer alabilmelidir. Kuş kanatlanınca kendi kendine uçabilmelidir.

Bazen de teknoloji çok büyük adımla değişirken firma değişikliğe ayak uydurma sırasında mali destek isteyebilir. Çocuğunuz yere düşünce, kalkmasına yardım etmiyor musunuz?

2008 ekonomik bunalımından sonra ABD Hükümetinin, piyasanın canlanması ve şirketlerin tekrar çalışabilir konuma erişmesi için yapılanları hatırlayın.

Kötü Koruma: Sürekli zarar eden şirketin korunmasıdır.

İkinci kural: Stratejik önemde olmayan ürün ve hizmetler daha ucuza başka ülkelerde Amerikan Şirketlerince yaptırılabilir.  Bu tür ürünler Kanada’da, Meksika’da, Çin’de, Vietnam’da, Hindistan’da  üretilmektedir.  Özellikle tasarımı ABD’de yapılan, istenen kalite standartlarını sağlayan ürünler için işçiliği ve üretim masrafları düşük ülkeler kullanılabilir.  Bir çalışma esasen Çin’den alınan her 100 dolarlık ürünün 55 dolarlık kısmının şirket veya hizmetler yoluyla ABD’ye döndüğü şeklindedir. Çin’deki şirket ABD dahil tüm diğer ülkelere ihracat yapmaktadır.

Üçüncü kural: Savunma ve Ar-ge harcamalarınızı amaçlarınıza uygun olarak kendi ülkenizde kullanın. Daima “Made in USA” Amerikan malı kullanın.

Savunma ve Araştırma-Geliştirme var olmanın vazgeçilmez şartlarıdır. Hem ekonominiz gelişir. Hem de ordunuzu istediğiniz yerde menfaatlerinizin gereği harekete geçirebilirsiniz. Silah sistemlerinizi askerin ihtiyacına uygun üretebilirsiniz.

Ürettiğiniz silah sistemlerini problemli ülkelere istediğiniz fiyata satabilir, kâr edebilirsiniz. Alınan silah sistemini şu bölgede kullanabilirsin, üçüncü ülkelere veremezsin gibi sınırlamalar koyabilirsiniz. Silah sistemi verdiğiniz ülkelerin uzun dönemde Size lojistik bağımlılığı oluşabilir ve bu durum çoğu kez arzu edilir.

ABD savunma sektöründe kendisine en yakın ülkelerden yaklaşık yirmi (20) yıl daha ileridir ve başarılıdır. Ar-ge vazgeçilmez olarak desteklenen alanlardandır.

Dördüncü Kural: ABD Kurallarına Uyacaksınız                                                                                       

ABD gıda kuralları oldukça sıkıdır. Gıda kuralları ulusun beslenmesinde önemlidir.

ABD sağlık kuralları sağlık personelinin dikkatli olmasını, hastaya titizlik göstermesini gerektirir.

Standardlar, federal devlet sınırlamaları, çocuk işçi çalıştırılmaması maliyetleri artırabilmektedir.

ABD’de iş yapmak için şirketiniz ve Amerikan personeliniz olmalı. “Made in USA”  isterlerini karşılamalısınız.

Beşinci Kural : Ürüne Yönelik İstekleri Karşılayın

Ürünü alırken ana istek “Fonksiyonunu iyi yapması, zamanla bozulmaması, kaliteli olması ve kalitesine göre fiyatının uygun olmasıdır”.  Bunun haricinde servis hizmetlerinin olması, ürünle ilgili muhatap bulunması, ürün talebinin aylarca bekleyerek değil kısa bir süre içinde karşılanması, ürünün tüketiciye ulaşana dek karbon izinin küçük olması ve en önemlisi memnun olunmayan ürünün iade hakkı olması ” istekler arasındadır.

Yukarıda ABD kuralları yaklaşımında açıklanan görüşler Türkiye’de yapılan üretimler için “Made in Turkey” “Türkiye Üretimini Kullan”,  "Yerli Malı Kullan" kapsamında kıymetlendirilebilir.

Türkiye, ekonomik yönden gücünü artırmalıdır. Bunun için küresel ölçekte üretim ve ihracat yapabilmelidir. Bu husus için Japonya, Güney Kore ve Çin’de olduğu gibi iyi eğitim şarttır. İyi eğitim çocukların ve gençlerin Türkiye’nin menfaatlerinde fikirdaşlığını sağlamalı, birlikte çalışabilmeyi ve yaratıcı kabiliyetlerini geliştirmeyi hedeflemelidir. Türkiye’nin menfaatine olan çalışmalar yararlıdır. Dürüst çalışarak, zengin olmak ve yatırımcı olmak desteklenmelidir. Örneğin Hızlı Tren Projelerinde yerli katkının istenmesi ve Türk müteşebbislerine üretim imkanı sağlanması faydalı bir adımdır. Yoksa dışarıya giden paranın aynı miktarı servis ve yedek parça için ileride bir defa daha harcanacaktır. Türkiye yeni iş alanları açılması için yabancı yatırımcıyı teşvik eden bir ülke olmalıdır.

Bu yazımda her yıl Aralık ayı içinde kutlanan Yerli Malı Haftası’nda

“Tutumlu olmak;  paranın ihtiyaç için gerektiği yerde harcanması, elbise, ayakkabı, araç ve gereçlerin iyi kullanılması, zamanın iyi değerlendirilmesidir. Biriktirdiğiniz paranızı gelir getirecek bir işe yatırarak ileride refahınızı artırın. Yerli malı kullandığımızda ve ihracat yaptığımızda petrol, makine ve bilgi sistemleri için gerekli dövizi daha kolay sağlarız. Yurtseverlik kendimizle birlikte yurdumuzu  düşünmektir.”  diyen eğiticilerimize

“Amerikalı böyle düşünüyor. Biz nasıl düşünelim? şeklinde öğrencileriyle sohbet  planladıklarında  katkıda bulunmak istedim.