Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

28 Aralık '12

 
Kategori
Psikoloji
Okunma Sayısı
27095
 

Psikoloji Bilimi nedir?

Psikoloji Bilimi nedir?
 

Psikoloji


Psikoloji bilimi, yalın bir ifadeyle, insanların davranışlarının ve zihinsel süreçlerinin bilimsel yöntemler kullanılarak incelenmesi olarak tanımlanabilir. Bu incelemenin amacı davranışları, zihinsel süreçleri ve bunları etkileyen, bunlardan etkilenen etmenleri tanımlamak, nasıl olageldiğini ortaya koymak ve nedenlerini açıklamaktır.

Psikolojinin temel varsayımlarından biri her insanın benzersiz (unique) olduğudur. Fakat aynı zamanda insanlar birbirlerine pek çok açıdan fazlasıyla benzerler. Dolayısıyla psikologlar, bir insanın diğer insanlarla neden, nasıl benzer ve neden, nasıl farklı olduğunu açıklamaya çalışırlar.

Psikolojinin tanımını, insanların davranış ve zihinsel süreçlerinin incelenmesi olarak sadeleştirsek bile, insan davranışlarının ve zihinsel süreçlerinin çeşitliliği, çok boyutluluğu ve etkileyen, etkilenen yapısı insanın incelenmesi gereken yönlerini arttırmakta ve karmaşıklaştırmaktadır.

Bu bakımdan psikoloji bilimi, insanın farklı yönlerini kapsayan belirli alt alanlara bölerek incelemektedir.Psikoloji Biliminin Alt Alanları Gündelik hayat içinde, insanlar hakkında sorduğunuz ya da sorabileceğiniz sorulara cevap arar.

Şu anda okuduğum bilgileri nasıl daha iyi aklımda tutabilirim? Annemle, babamla neden görüş ayrılıklarımız oluyor? İnsanlar gerçekten giderek daha saldırganlaşıyor mu? Neden küçük çocukların yapamadığı şeyleri büyük çocuklar yapabiliyor? Kız, erkek arkadaşlarımla yaşadığım sorunları nasıl çözebilirim? Gerçekten reklamlardan bu kadar etkileniyor muyuz? Ben de yaşlanınca babaannem, dedem gibi mi olacağım? İnsanların bir futbol takımına bu kadar yürekten bağlı olabilmelerinin nedenleri neler olabilir?

Bunlara benzer soruları hepimiz sorabiliriz. Bu sorular bize aynı zamanda insan davranışlarının çeşitliliği, çok boyutluluğu ve farklı alanlara yaygınlığı hakkında bir fikir vermektedir. İşte insan davranışlarındaki bu çeşitlilik, insanın çok çeşitli yönleri üzerine uzmanlaşmış alt alanların oluşumu gerekli kılmıştır. Yukarıda sizin için yazılmış bu soruların hemen her biri psikolojinin bir başka alt alanı, alanları tarafından cevaplanmaya çalışılmaktadır. Şüphesiz yukarıdaki sorularla temsil edilmeyen alt alanlarda bulunmaktadır. Şimdi bu alt alanlara bir göz atalım.

1- Gelişim psikolojisi, insanların yaşamları boyunca bilişsel, duygusal ve sosyal olarak nasıl değişim gösterdiklerini tanımlamak ve neden böyle olduğunu açıklamak amacını taşır. Örneğin küçük çocukların yapamadığı şeyleri büyük çocukların nasıl yapabildiklerini açıklamak veya babaannenizden, dedenizden nasıl farklı veya benzer olabileceğinizi açıklayan ilkeleri ortaya koymak gelişim psikolojisinin konu alanına girer.

2- Deneysel psikoloji dil, hafıza, öğrenme, duyum ve algı gibi belirli süreç ve işlevleri inceler ve insan zihninin temel özelliklerini tanımlama ve açıklama amacını taşır. Örneğin bir metni nasıl daha iyi aklınızda tutabileceğinizle ilgili cevaplar bu alanda yürütülen araştırmalar vasıtasıyla ortaya konulabilir.

3- Sosyal psikoloji, insanların tavır ve davranışlarını belirleyen sosyal etmenleri ve insanların küçük gruplar içerisindeki davranışlarını ve etkileşimlerini tanımlamak ve açıklamak amacını taşır. Bir futbol takımına neden, nasıl yürekten bağlı olunabildiği, bu aidiyetin bireyin diğer davranışları üzerindeki etkileri, saldırgan ya da fedakârca davranışların nedenleri ve etkileri sosyal psikolojinin çalışma alanına girmektedir.

4- Endüstri ve Örgüt Psikolojisi, bireylerin çalışma ortamları içerisindeki davranışları, bunları etkileyen etmenler, daha sağlıklı ve mutlu çalışabilmek için yapılabilecek kurumsal düzenlemeler ile ilgilenmektedir. Endüstri psikologları, iş yerlerinde çalışan bireylerin streslerinin nasıl azaltılabileceği, bir işe en uygun personelin nasıl seçilebileceği gibi konularda çalışmalar yürütürler.

5- Klinik Psikoloji, psikolojik kökenli sorunları olan bireylerin bu sorunlarının çözümünde yardımcı olmak amacını taşır. Aynı zamanda bu davranışların nedenleri, çözümleri ve ne tür teknikler kullanılarak ele alınabileceği ile ilgili araştırmalar yürütür.

Bu temel alt alanların dışında, bir ya da bir kaç alanının kesişimlerinden ortaya çıkan ve insan davranışının çeşitli boyutlarını irdeleyen trafik psikolojisi, okul psikolojisi, spor psikolojisi, eğitim psikolojisi, sağlık psikolojisi gibi alt alanlarda bulunmaktadır.

Psikoloji farklı alt alanlarda uzmanlaşarak çalışmakta olsa bile, insanı tüm boyutlarıyla kavrayabilmek için en azından bir kaç alt alanın bilgisinin birbirini desteklemesi gerektiği açıktır. Örneğin bilişsel gelişim üzerine çalışmak isteyen bir araştırmacı, hem gelişim ve hem de deneysel psikolojiden gelen bilgileri birlikte ele almak durumundadır.

Psikologlar normal insan davranışlarıyla ilgilenirler. Psikiyatristler ise organik kökenli normal dışı davranışların tanı ve tedavisinde uzmanlaşmışlardır. Psikiyatristler tıp eğitimi aldıkları ve organik kökenli rahatsızlıklarla ilgilendikleri için ilaçla tedavi yürütebilirler. Pek çok durumda, etkili bir tedavi süreci için psikologla psikiyatristin işbirliği yaparak çalışması gerekir.

Psikoloji Biliminin Amaçları Psikoloji insanların davranışları ve bu davranışları belirleyen görünmez zihinsel süreçler üzerinde çalışmakla birlikte, bu tür sorulara cevap ararken bilimsel yöntemi temele almaktadır. Psikoloji alanında bir araştırma yürütülürken, insanların davranışlarını ve zihinsel süreçlerini tanımlamak, açıklamak, tahmin etmek ve vardığımız sonuçlardan yararlanarak insanlık yararına düzenlemeler yapmak isteriz.

Tanımlamak: Psikolojinin ilk amacı, dikkatli ve sistemli gözlemler yaparak davranış ya da sürecin ne olduğunu, ne şekilde ortaya çıktığını tanımlamak üzere veri toplamaktır. Böylece incelenecek davranış ya da süreç tarif edilmiş, çeşitli boyutlarıyla ortaya konulmuş olur.

Açıklamak: Daha sonra, tanımlanan davranış ve süreçlerin nedenlerini veya nelerden etkilenerek ortaya çıktığını açıklama çabasına girilecektir. Bu gözlemleri birbirine bağlayan, ortaya çıkmalarını sağlayan nedenler, ilkeler, yapıları keşfetmek açıklamak üzere teoriler ve modeller ortaya konulması amaçlanır.

Tahmin etmek: Psikoloji için tahmin, davranışların hangi şartlarda ve biçimlerde ne şekilde ortaya çıkacağını tanımlayan bildirimlerdir. Bir davranışın nedenlerinin açıklanması ileride ortaya çıkabilecek bir başka davranış hakkında tahminlerde bulunabilmemizi sağlayacaktır. Ancak bu tahminleri sınayarak geçerli olup olmadıkları hakkında bir fikir edinebilir, farklı koşulların etkilerini karşılaştırabilir ve ilerideki durumlar için tahminlerimizi kuvvetlendirebiliriz.

Düzenlemek: Bir davranış ya da zihinsel süreci tanımlayıp, açıklayıp, tahminlerimizi sınadıktan sonra, bu edindiğimiz bilgileri onları yeniden düzenlemek için kullanmamız olanaklıdır. Burada yeniden düzenlemek ile kast edilen, davranışı başlatmak, sürekliliğini sağlamak, durdurmak, yapısını veya şiddetini etkilemek, oluş sıklığını belirmektir. Aslında psikoloji biliminin gündelik insan hayatına en önemli katkısı bu amaca ulaşılabilmesi ile mümkün olabilmektedir.

Son yıllarda; Ülkemizde Psikoloji Bilimi alanının tamamına yakını din istismarı ile kaplanmışken, Psikoloji Bilimine gereken önem verilmelidir. 

Nizamettin BİBER

Uzman İnşaat Mühendisi 

Zehra Nur Sarıoğlu bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Aşağıda Kadri Bey, "Uzman psikoloji mühendisi tarafından yazılmıştır " diyor, siz ise hiç bozuntuya bile vermeden " Çok teşekkür ederim, çok kibarsınız" diye yanıt veriyorsunuz :) Keşke paragrafı sahiplenmek yerine, alıntı yaptığınızı belirtseydiniz :) Bu paragraf Yrd. Doç.Dr. Sema Karakelle'ye aittir, bizim ders kitabımızın içindeki paragrafın aynısı :)

lavin lavin 
 18.10.2014 2:30
Cevap :
İnternet üzerinden faydalanılarak kısaca Psikolojiye yönelik yazdığım daha doğrusu düzenlediğim yazıma yönelik tiye alan yorumunu anlıyorum, gülümsemeyle karışık makara geçtiğin algınla ben 7000 küsürlerde insanın böyle bir disiplini okumasını sağlamışım, Sema Karakelleye teşekkür ederim, bu notlar üç aşağı beş yukarı internette var ama en düzenli Sema hanımın notları idi, füzyon förmülü değil bey bunlar, yüzlerce okuduğum psikoloji kitaplarında aynı ifadeler yoğun olarak var, tabii ki ama sonuçta inşaat mühendisi olarak sadece düzenleme yaptığımı anlamayan ukala tavrına sadece gülümser geçerim. Yanıt verirken cümlemi keserek paylaşmışsın, teşekkür ediyor ve haddimiz değil diyorum. Güya beni suçluyor ve ufaktan ufaktan sen kimsin tavrının bu ülkenin ortalama zeka ve şikayetçi üslubuna tevdi ediyorum. Bence sen binleri bulan ve bu yöntemle akademik ünvan kazanan Ülkedeki akademik plajeristleri takip edersen daha faydalı olursun.  26.10.2014 6:26
 

Uzman psikoloji mühendisi tarafından yazılmış gibi...

Kadri KANPAK 
 31.12.2012 9:49
Cevap :
Merhaba; Çok teşekkür ederim, çok kibarsınız. Estağfurullah haddimize mi? Esenlikler dilerim. selam ve saygı ile.  31.12.2012 12:47
 

Nizamettin Bey hayatın her alanında psikoloji varlığını hissettirmeye devam ediyor ve edecektir.Sizin de belirttiğiniz gibi ;Ülkemizde Psikoloji Bilimi alanının tamamına yakını din istismarları ile kaplanmışken Psikoloji Bilimine gereken önem verilmelidir.Mutlu yıllar.

Şennur Köseli 
 29.12.2012 19:10
Cevap :
Merhaba, Yorumunuzla verdiğiniz o sıcacık içten katkıya çok teşekkür ederim. sağlık, mutluluk ve esenlikler dilerim. size de mutlu yıllar.  30.12.2012 9:41
 

Psikolog'la psikiyatrist arasındaki farkı bilmeyen;ikisini sürekli karıştıran;karıştırdığı için de hep yanlış kapı çalan okumuş cahillerinin sayısı bir hayli fazla olan yurdum insanı, keşke bu yazıyı okuma şansına erebilse.Çok faydalı bilgilerdi...Çok yararlandım...Emeğine,göz nuruna sağlık sevgili kardeşim Nizamettin bey,tebrikler,teşekkürler...Baki selam ve sevgiyle...

Mesut Selek 
 28.12.2012 22:49
Cevap :
Evet Mesut Hocam çok detaya girmeden psikolojiyi anlatmaya çalıştım gösterdiğiniz yüksek düzeydeki ilgiye ve övgüye teşekkür ederim. Ümit ediyorum ki bunlara layık olurum. Selam saygı ve sevgiler sunuyorum ben de. sağ olun.  30.12.2012 9:44
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 887
Toplam yorum
: 3758
Toplam mesaj
: 86
Ort. okunma sayısı
: 2691
Kayıt tarihi
: 06.06.12
 
 

Yeni dünya düzensizliğinde insan olmaya çalışan ve okuyarak ne kadar cahil olduğunu gören, olayla..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster