Rehabilitasyon ve El Sanatları

Rehabilitasyon Fransızca'dan dilimize girmiş bir kelime olup tedavi etme ve iyileştirme olarak tanımlanmaktadır. Sağlık alanındaki iyileştirme hizmetleri çalışma alanına göre farklı bilimsel ve teknik özellikler göstermektedir. Hastaların, yaşlıların ve engellilerin gerek ruhsal gerekse bedensel olarak tedavi sürecine katkıda bulunur.

Rehabilitasyon çalışmalarının geçmişi çok eski yıllara dayanır. İnsanları hayata bağlamak, onu iyileşme sürecine odaklamak için kullanılmıştır. Bugün de benzer çalışmalar uygulanmaktadır. Hastanelerde ve toplumsal yaşamın içinde bireylerin sorunlarını çözmeye yönelik politikalar izlenmektedir. Sağlık politikaları yanında sosyal politikalar içinde iyileştirme hizmetleri özel bir yer tutmaktadır.  Rehabilitasyon hizmetlerinde bilimsel olarak kabul edilen alet ve ekipman yanında sanat dallarının ruhu ve bedeni iyileştirici özellikleri de kullanılmaktadır.

Bu sanat dallarından biri el sanatlarıdır. El sanatları bireylerin kendi el yetenekleri ile ürettikleri kendi duygu ve sanatsal bakış açılarını yansıttıkları kimisi için hobi kimisi için gelir kaynağı olan el ürünleridir. Bu ürünler el yapımı ya da el sanatı olarak tanımlanmaktadır. El sanatları insanoğlunun dünyada var olduğundan beri var olan ve devam eden üretim alanıdır. El sanatları toplumun yaşadığı bölgenin doğal kaynaklarına, dünya görüşüne ve yaşam tarzına göre şekillenmiştir. Tarihin her döneminde sanatçılar ve el ürünlerine ilgi duyanlar sanatsal bir dönüşümün öncüsü olmuşlardır. Sanatcılar içinde yaşadıkları ülkelerin geleneksel el sanatlarını yaratmışlar ve yaşatmışlardır. Bu nedenle geleneksel el sanatları üretildiği dönemden mesajları ve renkleri geleceğe taşımaktadır.

El sanatlarının insanın içindeki yaratıcılığı dışa vuran, onu yaptığı işe odaklayan ve ruhsal açıdan rahatlatan özelliği ile de dikkatleri çekmiştir. Bu özellik el sanatlarından gelir sağlayanlar kadar hasta ve yaşlılar için önemli hale gelmiştir. Onlara yönelik rehabilitasyon çalışmalarında el sanatları gerekli bir araç haline gelmiştir. İnsanları yeniden hayata hazırlayan, yaşama tutunmasını sağlayan ve bir şeyler üretmenin hazzını veren toplumsal yaşama katan yol olmuştur.

Bugün hastanelerde ve sosyal hizmet çalışmalarında el sanatları iyileştirme çalışmalarında başarı ile kullanılmaktadır. Bu çalışmalarda yer alan el sanatı ile uğraşan usta öğreticiler hasta ve yaşlıların toplumsal yaşama ve üretime katılmalarında destek oldukları kadar geleneksel el sanatları içinde büyük bir hizmeti yerine getirmektedirler.

Dünyada her geçen gün artan haberleşme imkanları ve internet ağı sayesinde insanlar el sanatlarını ve rehabilitasyon çalışmalarını görsel ve yazılı olarak yakından izlemektedir. Bütün ülkelerin iyileştirme çalışmalarında el sanatlarına yer verilen programlar uyguladığı görülmektedir. Araştırmalardan bu alana verilen desteklerin fazlası ile geri döndüğü, elde edilen olumlu sonuçların toplumsal yaşama büyük katkılar sağladığı ortaya konulmaktadır. Sağlık ve sosyal hizmetler alanında sorunların hem daha kolay çözüldüğü hem de dezavantajlı grupların yaşama ve üretime katılımının sağlandığı vurgulanmaktadır.  

Rehabilitasyon çalışmaları içinde her insanın kendi gücü ve yeteneği ile yapabileceği bir el sanatı vardır. El sanatlarının zengin dünyası içinde hasta, yaşlı ve engellilerin bir alana yönelmeleri mümkündür. Geleneksel el sanatlarımız yanında dünyadaki yaygın el sanatları konusunda günümüzdeki internet ve haberleşme imkânları ile bilgiye erişmek kolaylaşmıştır. Ülkemizde bireylerin kamu kuruluşları tarafından yapılan el sanatları eğitim programları vardır. Ayrıca bireylerin kendi güçleri ile bu bilgilere ve gerekli malzemelere ulaşmaları gelişmiş ülkelerdeki kadar olmasa da eskiye göre pek de zor değildir.  

Günümüzde üretim teknolojisi gelişse de birçok el sanatı bu gelişim içinde şekil değiştirse el sanatları doğal haliyle yerini korumaktadır. Şehirleşmenin hızla yaygınlaştığı dünyamızda sadece hasta, yaşlı ve engelliler değil yalnızlaşan insanlar içinde boş zamanları değerlendirme diğer adıyla hobi tanımlaması altında toplumsal rehabilitasyonu sağlamaktadır. Dünyada bu yöndeki sosyal hareketler hızla gelişmeye devam etmektedir. Teknoloji çağının ortaya çıkardığı ucuz makine yapımı ürünlere rağmen insanlar hala el sanatları ürünlere ilgi göstermeye devam etmektedir. El sanatlarını öğrenmeye ve gelişmeleri takip etmeye özen göstermektedir. Ülkelerin geleneksel el sanatları insanlık için ortak değer olarak kabul edilen zengin bir hazine sandığına dönüşmektedir.

Bırakın hastaneler ve sosyal hizmet programları birçok ülkede okullarda programlarda el sanatlarına özel yer verilmektedir. Sağlıklı ve başarılı bir toplum yaratmak için çalışmalar yürütülmektedir. Özellikle gelişmiş ülkelerde klasik eğitim programları yerine yaratıcı ve üreten bir nesil yaratmak, ruh ve beden sağlığı yerinde bir toplum oluşturmak için el sanatlarına programlarda daha çok yer verilmektedir.

Çağımızda her ne kadar gelişiyoruz, teknolojik kapasitemiz artıyor destekte zorlaşan çalışma şartları, şehirleşmenin doğadan ve insanlardan koparıcı yaşam tarzı, uzayan yaşam, artan nüfus, hastalıklar ve engelli birey sayısı rehabilitasyon hizmetlerinin yükünü artırmıştır. El sanatları bu yükü hafifletecek ve de sorunların çözümüne katkı verecek en önemli alandır. El sanatları insanlığı iyiye ve güzele götüren, iyileştiren, ruh sağlığını güzelleştiren ortak dilidir. İnsanlığın geleceği için rehabilitasyon hizmetlerinde el sanatlarına daha çok yer verilmeli ve çalışmalara özen gösterilmelidir.