- Kategori
- Psikoloji
Sevgili erteleme canavarım (?)
Herkes tanışıktır sanırım bu durumla. Genellikle yapacak bir şeyler vardır ama bir türlü yapılmaz. Erteleme canavarı sürekli konuşur: “Yemekten sonra… Mesaiden sonra… Cumadan sonra… Pazartesi başlarım… Yeni yılda başlarım… 40 yaşından sonra… Emekli olunca…”
En basit sorumluluk bile ondan payını alır. Son ödeme tarihine yakın yatırılan faturalar, son güne bırakılan kayıtlar, son birkaç akşama sıkıştırılan sınav sabahlamaları…
Tabi bu durumu güçlendiren başka mekanizmalar da yok değil. Mükemmeliyetçi bakış açısı, performans ve/veya sonuç odaklı kaygı gibi faktörler bir araya geldiğinde erteleme canavarı daha da güçlenerek bol kaçınmalı eylemler şeklinde kendini gösterebilir. Sürekli yorgunluk hissi, her zamankinden daha fazla uyuma isteği, önemsiz başka işlerle oyalanma ve hatta bazen başkalarının sorumluluğundaki görevlere yardım etme gibi birçok örnek sıralanabilir.
Erteleme canavarının belki de en etkili düşmanı doğru ve gerçekçi plan yapabilme becerisidir. Herkes plan yapar: uzun vadeli, kısa vadeli, günlük, haftalık, aylık… Fakat gerçekçi plandan kasıt zamandan daha çok görevin tanımlanması ve küçük parçalara bölünmesidir.
Örneğin; günlük hayatın rutininden sıkıldığı için dert yanan biri sürekli yeni yerler gezmek/görmek istediğini ama yapamadığını ifade ediyor. Yapacağı doğru ve gerçekçi plan şu adımları içerir; en yakın müsait zamanı belirleme, ortalama ayırabilecek bütçe, bulunduğu yere yakın gezmeye gidilebilecek yerlerin tespiti, konaklama yeri ayarlaması, yolculuk planı. Tuttuğu küçük günlük görev listesine her gün bu planın parçalarından birini yazıp o gün içinde bu hedef görevi yapmak hem daha kolay olacak hem de bir sonraki plan konusunda motivasyonunu arttıracaktır. Bir benzetme ile ifade edecek olursak: akan bir sudan karşıya geçmek gibi bir hedef karşısında yapacağımız şey suyun içinde üzerine basacağımız taşları kullanmak olur. Aksi takdirde bir atlayışta karşıya geçmeyi denemek içerdiği düşme riski nedeniyle hedeften vazgeçmeye neden olabilir.
Günlük plan alışkanlığı erteleme canavarının sesini zayıflatmanın yanında, küçük unutkanlıkları engelleyip, günlük stresli durumlarla başa çıkmada da etkili bir yoldur. Çantanızda, cebinizde taşıyacağınız ve o gün içinde yapmanız gereken en küçük görevleri bile (markete uğramak veya vesikalık fotoğraf çoğaltmak bile olabilir) güne başlamadan not edeceğiniz küçücük bir defterciğin marifetlerini küçümsemeyelim.
Tabi arada sırada hayatın spontanlığının keyfini çıkarmayı ihmal etmeden…