- Kategori
- Dil Eğitimi
Sözcük çözümleme
Ayasofya Müzesi, Trabzon
Sözcüklerin ele alınan tümcede anlamlarına göre bölümlerinin, yapılarının, çekimlerinin gösterilerek belirtilmesi sözcük çözümlemesi olarak adlandırılır.
Bu çözümlemede :
Sözcüklerin kaynağı ( Türkçe, Fransızaca vb. ), türü (ad, önad, adıl, belirteç, bağlaç, ilgeç, ünlem, eylem vb.) , yapısı ( yalın, türemiş, bileşik ), nicelik durumu ( tekil, çoğul ), görevi ( belirten, belirtilen; özne, nesne, dolaylı tümleç, belirteç tümleci, yüklem vb.), çekimlenmesi ( yalın, -i belirten, -e yönelme, -de kalma, -den çıkma durumu) belirlenip adlandırılır.
Örneğin,
Çam ağaçlarının sesi nasıl düzenlenmelidir. / çam ağaçlarının sesi.. / çam ağaçları...
çam : Türkçe, ad ( cins, somut), yalın, belirten görevinde
ağaç-lar : Türkçe, ad (cins, somut), yalın, çoğul, belirtilen görevinde.
k çoğe k : kök, çoğe : çoğul eki
ses-i : Türkçe, ad ( cins, somut), yalın, tekil, belirtilen görevinde
k çe
nasıl (ne asıl) :Türkçe (ne) – Arapça (asıl), soru belirteci, bileşik, belirteç tümleci görevinde
düz-en-len-meli-dir : Türkçe, eylem, türemiş, yüklem
a ye ye çe eey a : ad, ye : yapım eki, çe : çekim eki, eey : ekeylem
Aşağıdaki örnekleri de siz çözümleyiniz.
Ak akça kara gün içindir.
Kavak çok sert bir ağaç değildir. ( Halikarnas Balıkçısı)
Sabahı severiz çünkü gündüzün başlangıcıdır.. (Cenap Şehabettin)
Meryemce konuşabiseydi, söylerdi. ( Yaşar Kemal)
Sözcüklerin gerçek kimlikleri kullanıldıkları yerde belirir. Bu nedenle sözcükler işlev kazandıkları oranda ses, yapı, anlam boyutlarında değişikliğe uğrar. Sözcük çözümlemesi sözcüklerin kimliğini belirlemek olarak adlandırılabilir. Bu adlandırma:
Sözcüklerin ses yönü
Sözcüklerin işlevleri
Sözcüklerin yapısal özellikleri
Sözcüklerin anlam boyutları
Sözcüklerin adlandırılması
olarak ele alınır.
Sözcüklerin kimliği yukarıdaki başlıklarda işlenmiştir. Daha önce yayımlanan www.blog.milliyet.com.tr'de ulaşabilirsiniz.
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..