T-37 C (Foça) kazası

16.01.2012 'de İzmir'in Foça ilçesi Aslanburnu Mevkii'nde eğitim uçuşu yaparken saat 16.05 sıralarında denize düşen Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na ait T-37C tipi eğitim uçağının enkazına havadan ve denizden yapılan aramalara rağmen henüz ulaşılamadı.

Uçakta, 23 yaşında Hava Pilot Teğmen Serkan Sağır ile Pakistanlı bir pilot öğrencinin bulunduğu ise bölgeden gelen haberler arasında.

Evet Değerli Okurlar, bugün bu kazayı sizlerle ilk edindiğim bilgiler eşliğinde masaya yatıracağız.

Önce T-37 leri biraz yakından tanıyalım

-TEKNİK ÖZELLİKLERİ-

Uçuş Ekibi: 1 öğretmen pilot, 1 öğrenci pilot
Motor: 2 adet J69-T-25 turbojet
Kanat Açıklığı: 10.32 metre
Gövde Uzunluğu: 8.92 metre
Yükseklik: 2.79 metre
Boş Ağırlık: 1.840 kg
Azami Kalkış Ağırlığı: 2.980 kg
En Fazla Hız: 685 km/saat
Seyir Yüksekliği: 7 bin 620 metre
Menzili: 1.500 km

T-37 ler,savaş pilotluğunu seçen pilotlar için temel uçuş eğitimlerinin yapıldığı çift kabinli eğitim uçaklarıdır.Tandem (ikili) eğitim için harika alternatif olarak düşünülmüştür. Türk Hava Kuvvetleri‘nin son  45 yılı içerisinde bu uçaklar eğitim amaçlı seçilmiştir.

1957 de çıkarılmış olan T-37 Tweet uçağı daha sonraki aşamalarda 3 büyük geliştirmeden geçirilmiş bulunmaktadır. T-37 lerin en son jenerasyonu 1975 te üretimine son verilmiş olan T-37 C serisidir.

Diğer önemli bir dip not ise , Almanya T-37 uçaklarından zamanında 47 tane satın almıştı ancak bugün envanterde bir tane bile yoktur.

Hava kuvvetlerimizde Cessna T-37 C serisi basit jet eğitim uçaklarından 60 civarında bulunmaktadır.  Pilotlarımızın ana uçuş eğitimini aldıkları Çiğli 2. Ana Jet Üssünde önce çift kişilik T-37 lerle uçuş becerileri öğretmen pilotlar eşliğinde geliştirilir, daha sonrasında T-38 uçaklarını kullanarak uzmanlaştırılmaları sağlanır (Burada T38 Talon tipi uçakların da TAI nin ARI projesi ile modernize edildiğini anımsatalım). Halihazırda T-37 lerin yerine Kore yapımı KT-1T tipi uçaklar alınmaktadır. Ancak henüz yeterli sayıda KT-1T uçağımız bulunmadığı için T-37 ler de gerekli modernizasyonlar yapılarak kullanılmaya devam etmektedir.

Arama kurtarma çalışmaları

Dün geç saatlerde havanın kararması ile birlikte havanın kararmayla havadan yapılan aramalara ara verildi.Ancak bölgede çalışmalara katılan dostlarımdan aldığım çok önemli ve bir o kadar vahim bilgiler var.

Uçağın düştüğü kabul edilen yerde yoğunlaşan aramalarda uçağa ait kanopi ve başka parçalar bulundu.

Kanopi’nin bulunması pilotların uçaktan atlamış olma ihtimallerini kuvvetlendiriyor. Ancak şu ana kadar pilotlardan haber alınamamış olması pek hayra alamet değil.

Uçak enkazı halen denizde iken kazanın muhtamel  sebepleri hakkında birşey söylemek belki çok erken ama, yapısal bir teknik problem veya kalkışta yaşanmış bir teknik sorun var diye düşünmek gerekiyor.

Uçağın kalkıştan düştüğü mesafeye kadar irtifa alamamış olması  motordaki takati kaybettiren çok ciddi etkenlerin olduğuna işaret.Geçmişte yaşanan T-37 kazalarını incelediğimizde karşımıza ilk çıkan unsur, uçağın havada tutunabilmesi için ihtiyacı olan yeterli sürata erişememesi

Mutlaka uçak denizden çıkarılıp üzerinde detaylı bir kırım araştırması yapılacak ve ana faktör  ile yardımcı faktörler bulunacaktır.

Yaptığım araştırmalarda son beş yıl içerisinde Amerika’dan 30 tene T-37 C uçağı satın alan başka bir Ülke ise Pakistan. Bu uçakların Amerika’daki kendi filolarında ıskartaya çıktıktan sonra bize satıldığını söylememe sanırım gerek yok !

Amerika’nın ve İsrail‘in havacılık teknolojisi çöplüğü olmaya devam etmekte olan bir Ülke‘de bu tür kazaların meydana gelmeside elbette kaçınılmaz olacaktır. T-37 jet eğitim uçaklarında bu güne kadar 12 kaza yaşandı. Bu kazalarda birçok pilot şehit olarak hayatlarını kaybetti.

Son beş yıl içerisinde meydana gelen üç kazaya şöyle bir göz attığımızda ortak bazı hatalar göze çarpıyor. Bu uçaklar kalkışa mütaakip 30 mil içerisinde kaza yapıyorlar. Bu nedenden dolayı uçakta Rüzgar-Motor  teması başta olmakla beraber kırımlar meydana geliyor.

Daha açık şekliyle motor takatı sorunu var. Buda havada tutunmak için gerekli olan sürati elde edemediği anlamına geliyor.

1957 yılında üretilmeye başlanan ve 1975 yılında üretime son verilen T-37 uçakları için aslında söylenecek çok fazla bir şey yok. Bu uçaklar bu yıl içerisinde emekli edilmesi zaten planlanmıştı. Ancak görünüşe bakılırsa bu süreç hızlandırılması gerekiyor.

Öte yandan emekli edilmesi planlanan bu uçaklara yeni masrafların yapılması da düşünülmemiş olacak ki uçakta yeni nesil 406 Mhz ELT cihazı’da bulunmuyordu.

Bu sebep’ten dolayı uçak şu ana kadar bulunamadı. 1000 EURO değerindeki bu cihaz kaza sonrası hava araçlarını en kısa zamanda bulmak için olmaz ise olmazlardan.

Ancak milyon Euro değerinde satın alınan uçaklara her ne sebeple olduğu bilinmez bu ELT cihazları Ülkemizde çok görülüyor.

Ordu içerisinden aldığım bilgilere göre bugün halen uçmakta olan helikopter ve uçaklarımızın bir kısmında yeni nesil 406 Mhz ELT cihazı bulunmuyor.

Diğer bir yandan TAI bünyesinde Hürkuş eğitim uçağı geliştirme projesi de devam etmekte olup yakın zamanda prototipten seri üretime geçileceği düşünüldüğünde ekonomik ömrünü doldurmuş T-37 lerin emekli olacağı aşikardır. Ancak görünen o ki artık teknolojiye ayak uydurması güçleşmiş olan T37 uçaklarının görevden çıkarılması sürecini hızlandırmak gerekmektedir.

TÜM ŞEHİTLERİMİZE ALLAH’TAN RAHMET VE YAKINLARINA BAŞ SAĞLIĞI DİLİYORUM.

VATAN SAĞOLSUN

http://www.skysunhaber.com

Volkan Sürmeli

volkan@skysunhaber.com