- Kategori
- Kitap
Telif Hakları ve Okuma Kültürü/ Cemal Tuzcuoğulları
“Ağaç kökleriyle, insan eseriyle yaşar”
Cemal Tuzcuoğulları
Yazıyoruz, yazıyoruz, yazıyoruz durmadan usanmadan. Şiirler, denemeler, öyküler ve daha nice nice eserler. Zaman zaman karşılaştığımız bir takım sorunlar oluyor telif haklarından kaynaklı. Ama hangimiz biliyoruz ki haklarımız nelerdir? İşte tam da bu noktada bizlere kılavuzluk ediyor Cemal Tuzcuoğulları’nın “TELİF HAKLARI ve OKUMA KÜLTÜRÜ” isimli kitabı.
Edebiyatla ilgilenen bir kişi olarak bir solukta okudum bitirdim kitabı ve ben gibi yazma eylemine yüreğinde kocaman bir yer açan hemen herkesin de okumasını öneriyorum öncelikle. Zira Tuzcuoğulları’nın telif haklarıyla ilgili derin araştırmalarının yer aldığı bu kitapta aynı zamanda hepimizin işine yarayacak bilgilerini, tecrübelerini paylaşması da dikkat çekici.
Kitabı açtığınızda Kültür Ajans Yayınevi’nin “Sunuş” yazısı karşılıyor sizleri. Evet, TELİF HAKLARI ve OKUMA KÜLTÜRÜ” isimli kitap, az önce bahsettiğim adı geçen yayınevinden çıkmış. 160 sayfa. Kapak tasarımında Erhan İvgin imzası var. Önsöz, Hayrettin İvgin tarafından kaleme alınmış.
Öte yandan; kitaba önsöz yazan… Aslında önsöz demeyeyim de… Değerli üstat Cemal Tuzcuoğulları hakkındaki duygu ve düşüncelerini dile getiren çok kıymetli isimler var.
Prof. Dr. Nurullah Çetin “Kitap Medeniyetimizin Sadık Evladı” olarak tanımlarken Tuzcuoğulları’nı, İLESAM Genel Başkanı Mehmet Nuri Parmaksız “Okuyan, Düşünen ve Üreten Bir Kalem” olarak değerlendirmekte, Kırıkkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Pehlivan Uzun ise “Tuzcuoğulları Telif Hakları Konusuna Uzmandır” diyerek belirtmektedir yazar hakkındaki hissiyatlarını.
TELİF HAKLARI ve OKUMA KÜLTÜRÜ, bilimin önemi, telifin tarihsel gelişimi, T.C. Anayasası, İLESAM’ın kuruluşu ve amme hizmetleri, telif hakkı, fikri haklar, nesir ve şiirde telif ölçüleri, telifi olan eser türleri, spor bilimi ve telif hakları, fikri ve sınaî hakların devamlı olması, sanat ve sanatçı gibi temaları ana başlıklar altında toplanarak okuyucusuna yol göstermeyi hedefliyor hiç şüphesiz ki.
Tüm bu başlıkların yanı sıra; fotoğraf sanatçısı, antika eşya mı / tarihi eser mi, tanımlar, ISBN, sözleşmenin önemi, eser telif hakları konusunda sözleşme örnekleri, korsan yayınlar, basılı materyaller arasında yer alan dergiler, derlemeler, yönetmelikler, Dünya’da kitap okuma oranları, 5846 sayılı kanun ile ilgili bilgilere de rastlamak mümkün Tuzcuoğulları’nın kitabının sayfalarında yolculuk ederken. Üstelik bazı konuları destekleyen belgelerin de paylaşımları kitaba ayrı bir zenginlik katmakta. Kitaba başka bir güzellik katan husus ise zaman zaman kullanılan fotoğraflar ve resimler.
Konu “telif hakları” olunca elbette eser sahiplerinin haklarının korunması boyutunda İLESAM ile özdeşleşen bir isim olan Cemal Tuzcuoğulları’nın 28 Nisan 1986 tarihinde T.C. Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği’nden, dahası onun yetki, sorumluluk ve görevlerinden bahsetmemesi mümkün değil.
İşte bu ahvalde intihal, korsan yayın, korsan kitap baskısı, izinsiz kopyalama gibi telif haklarının ihlallinden dolayı dava açmak ve hatta mirasçılarının haklarını korumak, radyo- televizyon yayınlarında kullanılan eserlerin haklarından doğan telif hakları ile tüm bu haklardan doğan hususların idari-hukuki düzenleme, uygulama ve diğer idari işlemler ile ilgili iş ve dahi işlemlerin takibi ile ilgili hususların da altını çiziyor, ana hatlarını çerçeveliyor Cemal Tuzcuoğulları.
Tüm bunların yanında beni etkileyen olmazsa olmaz bir konu var ki… O da üstadın “okumanın önemine” yaptığı vurgu.
Okumak… Ne güzel, ne içi dolu bir kelime. Zira edebiyat sadece yazma eylemini içermemekte, beraberinde okuma eylemini de getirmektedir. Ne yazık ki toplum olarak az okuyoruz. İşte belki de sırf bu nedenden ötürü okumayı seven ve kişilerin okuması için elinden geleni yapan, içinde bulunduğumuz bilgi çağında hızla ilerleyen teknolojiyi yakalayabilmek veya hiç değilse yanında yürüyebilmek için bilgilerimizi taze tutmak, yenilemek için bol bol okumamız gerekliliğini koyu puntolarla ifşa eden Tuzcuoğulları’nın bu çabasını takdire şayan buluyorum.
Bakın nasıl ifade etmiş “Kitaba Sesleniş” isimli şiirinin bir dörtlüğünde Tuzcuoğulları kitaba olan sevgisini.
“İlim sende, irfan sende,
Huzur verir satırların.
Başarının yolu sende,
Dolu dolu sayfaların.”
Kitap birbirinden değerli ediplerin Cemal Tuzcuoğulları hakkında kaleme aldıkları düşünceleri ile başlamıştı ve yine aynı düzen içinde seyrederek kıymetli kalemler –Hayrettin İvgin, Nurullah Çetin, Sibel Unur Özdemir, Ali Adanır- tarafından yazılan kısa ama özlü cümlelerle de noktalanmış arka kapakta.
TELİF HAKKI ve OKUMA KÜLTÜRÜ isimli kitapta beni derinden etkileyen apayrı bir güzellik daha var ki bunu da söylemeden geçemeyeceğim. Sayın Tuzcuoğulları ile sanırım geçen yıl bu zamanlarda birharf net- e dergisi için bir röportaj gerçekleştirmiştik. Sonrasında bu röportajımız çeşitli gazetelerde de fiziki olarak yayınlanmıştı. İşte o röportajımızda geçen cümlelerimden bazılarının bu nadide kitabın arka kapağında yer alması beni ziyadesi ile mutlu etti, onurlandırdı.
Bu nedenden ötürüdür ki… Sözlerime hem röportajımızda hem de kitabın arka kapağında yer alan cümlelerimle son vermek istiyorum.
“İLESAM denilince akla gelen ilk isimlerden birisi hiç şüphesiz ki Cemal Tuzcuoğullarıdır. Telif hakları konusunda uzman bir kişi olmasının yanı sıra; gazeteci, yazar gibi unvanları naiflikle taşımaktadır. Çalışmaya âşık, sevgi dolu yüreğinde muhafaza ettiği, alçakgönüllülüğü ile temayüz eden bir şahsiyettir.”
KİTAP TANITIM: SİBEL UNUR ÖZDEMİR