- Kategori
- Tıp
Tıp Bayramını neden 14 Mart’ta kutluyoruz? Mustafa Behçet Efendi *
Mustafa Behçet Efendi
14 Mart 1827,
Ülkemizde modern tıp eğitiminin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
*
Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk cerrahhanesi onun önerisiyle 14 Mart 1827’de Şehzadebaşı'daki Tulumbacıbaşı Konağı'nda Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla kuruldu.
*
Size bir tıp adamından söz edeceğim. Çok önemli birinden. Mustafa Behçet Efendi’den… Osmanlı döneminde üç kez hekim başı olup üç kez hekimbaşılıktan alan bir tıp adamından.
Tıp konusunda büyük değişiklikler getirmiş ve bunların olması için çok çalışmış, ciddi mücadeleler vermiş.
Ailesindeki bir çok kimsede çok önemli işlere imza atmışlar…
Tıp alanında ondan başka yakınları da var.
Mustafa Behçet Efendi; 1774 yılında İstanbul’da dünyaya gelmiş.
Mehmed Emin Şükühi Efendi’nin oğlu. Babası ünlü bir şair ve Divan-ı Hümayûn’da katip…
Mustafa Behçet Efendi’di dedesinin mesleğini seçmiş. Üçüncü Mustafa Han’ın hekimbaşılarından Büyük Hayrullah Efendi’nin torunu…
Ailede başka da Tıp dalında onu takip edenlerde olmuş.
Mustafa Behçet; Hekim ve şair Abdülhak Molla’nın ağabeyi, şair Abdülhak Hamid’in büyük amcası…
Tarihe ismini yazdıran bu tıp adamının Süleymaniye Tıp medresesinde okuduğu sanılıyormuş. Medrese eğitimi almasına rağmen tıp biliminin medresede olmayacağını savunuyormuş.
Modern yöntemlerle okullarda görülmesi gerektiğini söylüyormuş.
III. Selimve II. Mahmutdevirlerinde Osmanlı saray hekimliği yapmış.
Osmanlı’da hâkim olan tıp ve biyoloji anlayışı dışına çıkan ilk tıp adamı olmuş.
Mustafa Behçet Efendi, tıp eğitimini tamamladıktan sonra Sinan Ağa Medresesine 1791’de Müderris olarak yani asistan olarak girmiş.
1796’da saray hekimliğine getirilmiş.
1803’te de Padişah III. Selim’in hekimbaşlığına getirilmiş…
Büyük tıp adamı çok önemli işlere imza atmış. O çok farklı çok mücadeleci çok başarılı biriymiş. Beş dil konuşuyormuş.
Arapça, İngilizce, Almanca, Fransızca ve Farsç’a biliyormuş. Tıbbiye’nin kurulması için çok uğraşmış. Tıp ve tabiyat bilimlerinin önemli eserlerinden bazılarını Türkçe’ye çevirmiş…
İlk hekimbaşlılığından alınması;Padişah III. Selim’in tahttan indirilmesi üzerine olmuş. Padişah II. Mahmudon yıl sonra onu yeniden hekimbaşı yapmış.
Sonra kardeşi Abdülhak Molla ile Keşan’a sürülmüş.
Tabi hekimbaşlıktan ayrılmış.
Bu sürgünün sebebi:
II. Mahmut’un yakınlarından Halet Efendi’nin aleyhinde konuşmuş olmasından kaynaklanmış. Onbir ay sürgünde kalmışlar sonra affedilmişler.
Mustafa Behçet Efendi; 1823’de üçüncü ve son olarak yine hekimbaşlılığına getirilmiş.
Onun Tıp bayramının kutlama tarihine belirlediğini biliyormusunuz?
Nasıl belirlediğine gelince! Uzun süre verdiği mücadeleyi kazanmış.
Bir zafer başarmış.
14 Mart 1827’de Şehzadebaşı'daki Tulumbacıbaşı Konağı'nda Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla, Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk cerrahhanesi onun önerisiyle kurulmuş.
Onun içindir ki Tıp Bayramı 14 Mart tarihinde kutlanır.
Mustafa Behçet Efendi bu okulun nazırlığını yapmış.
O çok önemli işler yapmış.
Aynen aktarıyorum.
Mustafa Behçet Efendi,
18. yüzyılın ünlü bilim adamlarından Comte de Buffon’un
“Genel ve Özel Tabiyat Tarihi”
adlı 44 ciltlik dev eserinin iki kitabını,
Arap tarihçi Şeyh Abdurrahman Ceberti’nin Fransız işgali altındaki Mısır’ın birkaç yıllık tarihini günü gününe tutulmuş notlarla anlatan eserini de
Türkçe’ye kazandırmış.
*
1831 yılında İstanbul’da ilk defa kolera salgını görüldüğünde,
henüz mikrobu bulunmamış olan bu hastalık hakkında halkı bilgilendirmek için “Kolera Risalesi”
adlı bir kitapçık yayımlamış.
Basılı ilk Türkçe tıp kitaplarından birisi olan bu risalesi Almanca’ya da çevrilmiş.
*
Bu arada, eski çağlardan kalma tedavi yöntemleriyle ilaçları derlediği
“Bin Sır”
adlı kitabı yazmaya başlamış; kitabı tamamlayamadan
1832 yılında hayatını kaybetmiş.
Nur içinde yatsın.
O çok önemli bir tıp adamı…
Üsküdar’daki Nasuhi Dergahı’na defnedilmiş.
O kendine has bir hayat yaşamış.
O kendini tıp ilmine vermiş.
*
Hekimbaşı olduğu sırada padişahın verdiği para ile Bebek'te
"Hekimbaşı Yalısı"
adıyla anılan yalıyı almış; yanında bir botanik bahçesi oluşturdu ve ömrü boyunca bu yalıda yaşamış.
*
Mustafa Behçet, 1000 sır adlı kitabı için ölmeden önce 850 sır derleyebilmiş…
Kardeşi Abdülhak Molla’nın bitirmeye çalıştığı bu eseri tamamlayarak yayına hazırlayan, Abdülhak Molla’nın oğlu Hayrullah Efendi olmuş.(alıntı)
Tarih ne kadar önemli değerlerle dolu.
Tıp bayramı kutlu olsun deriz geçeriz.
Bilir miyiz niye 14 Mart Tıp bayramı olarak kutlanır.
Artık biliyoruz…
Mustafa Behçet Efendi
(d. 24 Nisan1774, İstanbul– ö. 17 Nisan1834, İstanbul),
Nazan Şara Şatana
- Toplam blog
- : 1731
- : 4678
- Kayıt tarihi
- : 09.12.10
Turizmci; Genel müdür Yazar ; Romanlar, senaryolar müzikkaller... Sinema filmleri, TV filmleri.....