Yemen Türküsü

 

YEMEN TÜRKÜSÜ

 

Yemen Türküsü olarak adlandırılan bu türkü aslında Osmanlı zamanında Yemen’de çıkan çatışmada şehit olan Osmanlı askerlerine yakılmış bir ağıttır. Osmanlı zamanında Yemen, Osmanlı topraklarına katıldıktan sonra buradaki hükümdarlığını sürdürebilmek için çok canlar verildi. Beş cephede birden savaşan Osmanlılar, Anadolu’dan asker sevkiyatı yaptı. Süren çatışmalar o kadar şiddetliydi ki Yemene asker gönderen aileler artık evlatlarının geri dönemeyeceğine inanır olmuşlardı. Birçok aile gerçekten de Yemene gönderdikleri evlatlarından bir daha haber alamadılar. Savaşın bitimi ardından sağ kalan askerler de yaşamlarını Yemen’de sürdürmüşler, geri dönememişlerdir. 

 

Düriye Keskin'in Muş yöresine ait yorumu;

 

Havada bulut yok bu ne dumandır

 

Mahlede ölü yok bu ne figandır

 

Şu Yemen elleri ne yamandır

 

Ah o yemendir gülü çimendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Burası Muş’tur yolu yokuştur

Giden gelmiyor acep ne iştir

 

Kışlanın önünde redif sesi var

Bakın çantasında acep nesi var

Bir çift kundurayla bir de fesi var

 

Ah o yemendir gülü çimendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Burası Huş’tur yolu yokuştur

Giden gelmiyor acep ne iştir

 

 

 

Fikret Memişoğlu’nun Elazığ yöresi yorumu;

 

Havada bulut yok bu ne dumandır

Mahlede ölü yok bu ne şivandır

Ana ben ölmedim bu ne şivandır

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardında üç ağaç incir

Kolumda kelepçe boynumda zencir

Zencirin yerleri ne yaman sancır

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardında sıra söğütler

Zabitler oturmuş asker öğütler

Yemene gidecek bu koç yiğitler

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardında redif sesi var

Bakın çantasına acep nesi var

Bir çüt kundurası bir al fesi var

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardını duman bağladı

Analar babalar kara bağladı

Yemene gidene herkes ağladı

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardında yüzüyor kazlar

Ayağım ağrıyor yüreğim sızlar

Yemene gidene ağlıyor kızlar

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Kışlanın ardında bir kırık testi

Askerin üstüne sam yeli esti

Gelinlik tazeler umudu kesti

 

Eli Yemendir gülü çemendir

Giden gelmiyor acep nedendir

 

Hadım Süleyman paşa tarafından 1537 yılında Osmanlı topraklarına katılan Yemen bir süre mahalli idarelerde kaldıktan sonra 1849'da yeniden Osmanlı egemenliğine girmiş, önce eyalet, arada sancak olmuştur, 1867'den sonra da 1918'de değin Osmanlı sınırları içinde kaldı. 1.Dünya harbi savaşlarından sonra tekrar İngiliz egemenliğine geçti. 

 

Yemen türküsünde “Kışlanın önünde redif sesi var, Dizeleriyle yer alan redif (yedek asker) teşkilatı, II. Mahmud döneminde 1834 yılında kurulmustu. Buna göre 5 yıllık normal askerlik süresini tamamlayanlar 7 yıl da rediflik hizmetinde bulunacaklardı.