Zeka nedir? Yeniden tanımlanıyor

Yıllardır zeka tanımı; sayısal zeka üzerinden, zeka ölçümü ise IQ üzerinden yine sayısal becerilere göre belirleniyordu.

 

Gözlem yaptığım şey ise; sayısal becerileri ve hafızası güçlü olan insanların çoğunun, pratik zekalarının olmadığı idi aynı zamanda bir zeka göstergesi olan mizah anlayışlarındaki sığlık, sosyal becerilerdeki, yaşama dair kavrayışlardaki eksiklik, beni "onlar gerçekten de çok mu zeki yoksa değil mi?" düşüncesine yöneltiyordu.

 

Hafızası güçlü insanların zeki olduğu düşünülür oysa, fark ettiğim şey, bazı kişilerde bilginin yoğrulmadığı sadece bilginin ard arda eklenerek bir liste gibi ortaya konulduğu idi. Yani yaşama geçirilemiyor sadece hafızanın kayıtlarından düzgünce çıkarılıp söze dökülüyordu.

Sayısal ve hafızasal zekaya sahip insanların yani zeki olarak (yanlış-eksik) tanımı yapılan insanların sosyal becerilerinin olmaması, toplumsal uyumsuzluğu, hatta kişiliklerinde yer alan agresyon ve özellikle de zeki olduklarını düşündükleri için yüksek egoya sahip olsalar da bu, normal, olması gerekenmiş gibi kabul görüyor.

 

Özellikle çocukluk yaşlardan itibaren, zeki olarak değerlendirilen ancak sadece 8 (9) zekanın sayısal zekaya veya bununla birlikte iki, üçüne sahip olan çocuklara, zeki sıfatıyla alışageldiğimiz yaklaşımlardan vazgeçip; aynı zamanda sanatsal, sosyal zekası güçlü olup, sayısal zekası az olan çocukları sıradan olarak değerlendirip, onlara karşı olan yaklaşımların tümüyle değişmesi gerekmektedir.

 

Çünkü zekayla ilgili gerçek, bizlere öğretilenden tümüyle farklı. 1983 yılında Gardner farklı bir yaklaşımla ortaya çıkıyor ve zekayı şöyle tanımlıyor;

"Zeka, bir kişinin bir veya birden fazla kültürde değer bulan bir ürün ortaya koyabilme,günlük yaşantısında karşılaştığı sorunları etkin ve verimli şekilde çözebilme yeteneği” (1995).

Bir öğrenme psikoloğu olan Howard Gardner zeka kavramına farklı bir boyut getirdi ve insanlardaki zekanın tek bir boyutta değil, çok farklı boyutlarda değerlendirilmesi gerçeğini ortaya atmıştır.

 

ÇOKLU ZEKALAR

 

Üzerinde görüş birliğine varılmış 8 çeşit zeka olmakla birlikte 9. zeka çeşidi olarak Gardner, Varoluşçu Zeka’nın da olası bir zeka tipi olduğunu vurgulamaktadır. Her normal insan bu 8 yada 9 çeşit zekayı belirli bir noktaya getirir.

Çoklu zeka kuramında 8 çeşit zeka belirlenmiştir. Bunlar:

1.Sözel / Dilsel (verbal/linguistic) Zeka 

2.Mantıksal / Matematiksel (logical/mathematical) Zeka 

3.Görsel / Uzamsal (visual/spatial) Zeka 

4.Bedensel / Kinestetik (bodily/kinesthetic) Zeka 

5.Müziksel/ Ritmik (musical/rhytmic) Zeka 

6.Kişiler arası / Sosyal (interpersonal) Zeka 

7.Kişisel / İçsel (özedönük/interpersonal) Zeka 

8.Doğa Zekası