Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

18 Kasım '15

 
Kategori
Deneme
Okunma Sayısı
1272
 

Peki, "Adisyon"un Türkçesi nedir?

Peki, "Adisyon"un Türkçesi nedir?
 

indirv.com


Şimdi bazıları diyecekler ki, “Adisyon’un Türkçesi ne’olaki , “adisyon” adisyondur… Türkçe’ye girmiştir. Kullanılmaktadır. İyi, kötü anlaşılmaktadır… Öyleyse artık bu sözcükle uğraşmaktan vazgeçilmelidir…"
 
Vallahi de tallahi de “Adisyon” sözcüğü benim içime sinmiyor… Zor bela kullanıyorum. Kullanmak istemiyorum. Kullananları da kınıyorum..
 
El insaf hoca, diyecekler bazıları. El Aman! Bize bir çare, hem beğenmezsin hem Türkçesini söylemezsin. Bu sözcüğü de Fransızca diye yaftalarsın.
 
Aslında Fransızlar da, İngilizler de bu anlamda aynı sözcüğü kullanıyorlar. Adisyon= Addition … Nedeni Fransızlarla İngilizler tarihte birbirleriyle köprüden geçerken çok tokuştuklarından ; tıpkı bizim Arapça ile alış- verişimiz gibi, onlar da birbirinden çok sözcük almışlardır. Tarihin eski dönemlerinde, İngilizler Fransızlardan daha çok almış; şimdi ise Fransızlar İngilizce’den belki bizimkinden fazla etkileniyorlar. Fransızca’ya da oluk oluk İngilizce sözcükler, terimler giriyor. 
 
Tarihte öyle bir devir olmuştur ki, İngilizler kendi dillerini beğenmediklerinden dolayı Saray’larında bile  Fransızca konuşmaya başlamışlardır. (Tıpkı bizim Osmanlıca heveslilerinin yaptığı gibi..) . Tarihi biraz karıştıranlar bana hak vereceklerdir. Yani Fransızca da Türkçe gibi çok muhataralı günler geçirmiştir.
 
Ama İngilizce artık çok geniş mezhepli bir dil olmuş, dünyanın hangi dili kendi diline bir misafir sözcük göndermişse, “onu aldım, kabul ettim,” yapmıştır. 
 
Gelelim Türkçe’ye. Türkçe ne Fransızca’ya, ne İngilizce’ye benzemediği için bu dillerden gelen sözcükler Türkçe içinde bir güzel sırıtır durur… Hep, “ben yabancıyım,” der oturur… Hadi diyelim bir süre oturur, ondan sonra yerine güzel bir sözcük bulunca da çeker giderler.
Tıpkı:
 
“Uçak” bulununca “tayyare” nin çekip gitmesi gibi;
Bilgisayar” bulununca “kompütur”un çekip gitmesi gibi….
 
Yerine güzel, yerinde bir sözcük türetilirse, bu yabancı sözcükler bir balon gibi sönüp gidiyorlar…
 
Bugün kaç kişi “Tayyare” der? Kaç kişi “Kompütur”u kullanıyor. Unutuldu. Ama eski pilotlara soracak olursanız, onlar “eski “tayyareler” başkaydı!” diye konuşurlar. Dillerinden bir türlü “Tayyare”yi  atamamışlardır. Şimdi acaba sorsanız, sokaktaki kaç kişi tayyareyi bilir; anlamını açıklayabilir?
 
Gelelim şu “Adisyon” sorununa? Ne yapacağız bu sözcüğü?
 
İngilizce’den “Addition” sözcüğünün çevirisine bakarsanız karşılığında : ek, ilave, katkı, katılma, toplama, eklenti, katma,  artış, zam… sözcüklerini bulursunuz..
 
Bu anlamda “Addition” başkadır, “Adisyon” başkadır. Sözcükler bir dilden başka bir dile aktarılırken anlam kayması yaparlar. Anlamlarını bazen biraz; bazen de çokça değiştirirler.
 
Adisyon, aslında  Fransızca asıllı olan ve “hesap” anlamına gelen bir sözcüktür. Bir anlamı da “Hesap Pusulası” veya “Hesap fisi”dir. 
 
Adisyon:  Sözlüklerde “Ödenecek ücretin dökümünü ve tutarını gösteren kâğıt, hesap pusulası,”  diye gösterilir. Bazı sözlükler , “adisyon”u  “fatura”  diye karşılarlar ki, pek de doğru değildir..
 
Peki, adisyonun karşılığı , Türkçe’de “Hesap Pusulası”dır desek, bu sizi tatmin eder mi? Hiç de sanmam… 
 
Çünkü , “Hesap Pusulası” , “Adisyon”un tam karşılığı olamaz; belki kötü bir çevirisi sayılabilr. Çünkü “Hesap Pusulası”  içindeki ne “Hesap” Türkçe’dir, ne de “Pusula” … Öyleyse iki yabancı sözcükten bir Türkçe sözcük ortaya çıkabilir mi? Olmaz… Hem de  “Hesap pusulası” , “Adisyon”u tam da karşılamaz.
 
İkinci olarak; Türkçe’de sözcük türetmede ki kurallardan biri de , “Bir sözcüğü yine bir tek sözcükle karşılama” kuralıdır. Yani “adisyon” sözcüğünü, “Hesap Pusulası” olarak karşılayamazsınız. Bir sözcüğe karşılık, iki sözcük önermiş olursunuz. Doğru değildir.
 
Şimdi herkesi hafakanlar basmaya başladı galiba.
 
“Hoca dilinin altında bir önerin varsa, söyle de, sen de kurtul; biz de kurtulalım… Yoksa bize fazla işkence etme,” diyecek olanlar çoktur.
 
Hadi, öyleyse söyleyelim:
 
Biliyorsunuz, Türkçe’de kökler asıldır. O tarihi köklerden bir sürü sözcük türetmek mümkündür ve yapılmıştır.
 
“Adisyon” sözcüğüne esas olacak, kök sözcük bence “Ödemek”tir. Kökü : “Öde”
 
Öde sözcüğünden şimdiye kadar neler yapılmış:
 
“Ödence” :  Tazminat, karşılığı olarak
 
“Ödenti” : Aidat , karşılığı olarak,
 
“Ödenek”: tahsisat; fon…
 
Başka da –ek kalmadı gibi… Vardır da ben hatırlamıyorum. Ama…
 
“Adisyon”  karşılığı olarak , “Ödeyiş” sözcüğünü önersem ne dersiniz?
 
“Çay içen arkadaş ödeyişini vermeden gitti.” 
 
Garsonlar yiyip, içen herkese birer ödeyiş yazmaya mecburdurlar.
 
Türkçe’ye bir iyilik yapalım istedik. Bizden hediye olsun. Beğenirseniz kullanırsınız. Beğenmezseniz de vatan, millet sağolsun; bu sözcüğün de karşılığını bulacak olanlar çoktur.
 
Eğer bir de tutarsa… Nasreddin Hoca’nın göle maya çalması gibi… Biz de büyük hizmet etmiş oluruz. Ne demişler: “Bize bir kelime öğretenin…” 
 
Kimileri de diyebilirler ki; “bre sen kimsin sözcük uydurmak kim?” 
 
Onlar da sağolsun. Peki, bu ülkede “dolmuş”u kim uydurdu; “yoldüzer”i kim uydurdu… Kahraman halkımız değil mi? Ee… biz de o halkın naciz bir parçası değil miyiz? 
 
Öyleyse “Adisyon = Ödeyiş” tir, desem çok mu..?
 
İşte, “Leyleğin ömrü, lak lakla geçer..” demişler;  bizimki de o misal…
 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

İnanın ADİSYON'U ben değ merak ettim. Bunun karşılığı bir Türkçe yok mu? Bir de AKSİYON gibi... Dilinize sağlık sevgili hocam. Türkçe'mize vermiş olduğunuz değerli bilgilerden size minnettarız. Selam ve sevgilerimizi sunuyoruz . Tabi yeni yılınızı da candan kutluyoruz. Yüreğinize sağlık benim sevgili öğretmenim...

Abdülkadir Güler 
 27.12.2015 10:11
Cevap :
Sayın Abdulkadir bey, bazen aklıma takılan bazı durumları okuyucuların huzuruna getiriyorum; onlar da düşünsün, hep beraber düşünelim , diye.. Yoksa Türkçe'yi, dilimizi seviyorum... İşte o kadar. Saygılar, mutlu yeni yıllar efendim.   27.12.2015 12:49
 

Ne kadar enfes bir yazı ve Türkçeye yaklaşım. Ben bunları önemsemeyen grupta olmama rağmen yaklaşımınızı son derece yararlı buldum ve bundan sonra ödeyiş kelimesini kesinlikle kullanacağım. Teşekkürler hocam

ERIC VAN BUYTEN 
 23.11.2015 7:08
Cevap :
Bence Türkçe çok savunmasız durumda.. O bakımdan benim gibi cılız seslerin bile çıkmasına gerek var gibi. İlginize çok teşekkürler. Türkçe üzerinde düşünmek ve yazmak hoşuma gidiyor. Ama yazdıklarım bazılarını rahatsız edebilir. Aldırmıyorum. Saygılar, selamlar.  23.11.2015 16:30
 

Bu öz dile saygı yazılarınızla, (Bu arada Türkay Korkmaz'ın da hakkını verelim) göğsümüz kabarıyor. Sevgiler.

Şahin ÖZŞAHİN 
 20.11.2015 22:01
Cevap :
Türkay Öğretmen bu işin profesyoneli; bilicisi ; ben amatörüyüm.. Elbette onun yazıları daha üstün olacaktır. Türkay öğretmene ve size saygılar.  21.11.2015 14:11
 

Türkçenin mantığına uygun türetmeler tutmuş ve karşılığı olan Arapça, Farsça veya Batıl dillerinden sözcükleri unutturmuştur...Bunlara örnek vermişsiniz..Ancak, Arapça ve Farsçadan dilimize girip yüzlerce yıl içerisinde sesi ve anlamıyla millileşen kelimelerin yerine, ön yargılı bir ari dil çabasıyla uydurulan yüzlerce "uyduruk sözcük" de tutunamamış ve silinmiştir.Ayrıca, Türkçe, yabancı asıllı sözcüklere karşılık türetirken genel olarak tamlama şeklinde kelime yapar: Computer yerine BilgiSayar gibi..BuzDolabı gibi...Bunun bir sakıncası yok...Eğer Adisyon için bir Türkçe asıllı sözcük bulalım istiyorsanız yine tamlama kurmaktan imtina etmeyin...ÖnHesap gibi örneğin...Selamlar

ali açıköz 
 19.11.2015 20:37
Cevap :
Türk Dili türetmelerle zenginleşmiştir; %10 Türkçe halinden bugün %80 arı, temiz bir dil durumuna gelmiştir. Yeni sözcük türetmenin bir çok yolu vardır. Bunu uzmanlar bilirler. Ama türetilen sözcükleri kullanmayı en iyi halk bilir; severse kullanır, sevmezse reddeder. Teşekkürler.  19.11.2015 20:53
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 2579
Toplam yorum
: 10204
Toplam mesaj
: 237
Ort. okunma sayısı
: 754
Kayıt tarihi
: 24.10.10
 
 

Mesleğim eğitimcilik… Şimdi artık emekli bir vatandaşım… biraz şairlik, biraz hayalcilik, biraz s..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster