- Kategori
- Siyaset
Anayasa ve yerel seçimler
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 127
…. Mahallî idarelerin seçimleri, 67 nci maddedeki esaslara göre beş yılda bir yapılır. Ancak, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl içinde yapılması gereken mahallî idareler organlarına veya bu organların üyelerine ilişkin genel veya ara seçimler milletvekili genel veya ara seçimleriyle birlikte yapılır….
2972 Sayıyı Mahalli İdare Seçimleri Kanunu Madde 8
….Mahalli İdareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir, Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme günüdür.
Milletvekili Seçimi Kanununun 7 nci maddesinin son fıkrası gereğince yapılan seçimler hariç, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl içinde yapılması gereken mahalli idareler organlarına veya bu organların üyeliklerine ilişkin genel veya ara seçimler, milletvekili genel veya ara seçimleri ile birleştirilir….
Mahalli idareler seçiminin savaş hali nedeniyle bir yıla kadar ertelenmesi kanunla düzenlenir…. Şeklindedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 127. maddesi ile Yerel Seçimlerle ilgili 2972 sayılı yasanın 8. maddesini yukarıda yazdıktan sonra gelelim konumuza …
Eylül 2012 ayı başında her zaman ki gibi yeni bir tartışma başlatıldı , fakat ne hikmetse KAMUOYU tarafından hiç tartışılmadı…
Neydi bu gündemdeki konu derseniz AKP ile MHP’nin anlaştığı, CHP nin de destek vereceğini belirttiği YEREL SEÇİMLERİN EYLÜL 2013 ayı içinde yapılması teklifiydi.
Ancak unutulan bir şey var ki ; aynı böyle bir tasarı ( yerel seçimlerin öne alınması ) 1988 yılında tek başına iktidar partisi olan ANAP tarafından hazırlanan bir teklifle Anayasa değişikliği olarak değil, seçim kanununda yapılan bir değişiklik olarak TBMM kabul edilmiş, dönemin Ana Muhalefet Partisi SHP‘nin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından da iptal edilmiştir.
Biraz belleğimizi tazelemek için 1988 yılında yapılması istenilen değişikliği ve Anayasa Mahkemesi’nin karanını incelemekte yarar olduğunu düşünmekteyim.
Yapılması istenilen değişiklik ; 2972 sayılı Yasanın 8. maddesinde düzenlenen yerel yönetim seçimlerinin beş yılda bir, Ekim ayında ve TBMM'nin karar vereceği bir pazar günü yapılacağı esasını getirmekti.
Dönemin Ana Muhalefet Partisi SHP vermiş olduğu iptal başvurusunda özetle ;
Anayasa'nın Geçici 8 ve 10. maddeleri uyarınca çıkarılan 2972 sayılı Yasaya göre yapılan seçimler gözetilerek hesaplanmalıdır.
Sözü edilen Yasanın 7. ve 8. maddeleri, Anayasa'nın yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ilk yerel yönetim seçimi tarihini 25 Mart 1984 olarak belirlemiştir.
Anayasa'nın 127. maddesine göre seçilenler beş yıl için seçildiklerinden, beş yıllık süre 25.3.1989 da dolmaktadır.
Anayasa'nın 127. maddesi karşısında yerel yönetimler seçimi bu tarihten ne önce, ne de sonra yapılabilir.
İptali istenilen hüküm, yıl ve gün belirlemeden yerel seçimlerin ekim ayı içerisinde yapılacağını öngörmüştür.
Bu durumda, seçimler 1988 yılı ekim ayında yapılabileceği gibi 1989 yılı ekim ayında da yapılabilecektir. 1988 yılı ekim ayında yapılırsa beş yıl dolmadan, yaklaşık altı ay önce, 1989 yılı ekim ayında yapılacaksa beş yılın dolmasından altı-yedi ay sonra yapılmış olacaktır.
Her iki durumda da süre "beş yıla bir" olmadığından, düzenleme, Anayasa'nın 127. maddesine aykırıdır. "Beş yılda bir" ibaresinden beş yıllık sürenin dolmasının anlaşılacağı Anayasa'nın 77. maddesiyle de doğrulanmaktadır…. demiştir.
Anayasa’mızın “Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçim dönemi" başlıklı 77. maddesinde "beş yılda bir" olarak gösterilen süre dolmadan seçimin yenilenmesine Meclis tarafından karar verilmesi ve Anayasa'da belirtilen koşullar altında Cumhurbaşkanınca verilecek karara göre de seçimlerin yenileneceğinin öngörülmesine karşın yerel yönetimlerin seçimlerinde böyle bir "öne alma" ya da "erteleme" düşünülmemiştir.
Seçimlerle ilgili olarak Anayasamızın 127. maddesinde bir açıklık ya da 77. maddesine bir gönderme de yoktur. Yerel yönetimlerin yapılarının özerk ve işlevlerinin özelliği, Anayasa koyucunun böyle bir düzenleme yaptığı kanısını vermektedir.
Bu beş yıllık süreyi yasama çoğunluğunun isteğiyle kısaltmak ya da uzatmak, yerel yönetimlerin varlığıyla bağdaşmayacağı gibi, Anayasa koyucunun bu konudaki iradesine yasa koyucunun iradesinin üstün tutulması sonucunu doğurur.
Yine Anayasa’mızda TBMM nin feshi veya seçimlerinin zamanlaması ile ilgili olarak Kendisine ve Cumhurbaşkanına yetki verildiği halde Yerel Yönetimler ile ilgili olarak bir yetki vermemiştir.
Yine Anayasa Mahkememiz geçen aylarda aynı böyle süre ile ilgili bir Anayasa Değişikliği ile ilgili talebini iptal talebini reddedmiştir.
Neydi o madde derseniz ? Cumhurbaşkanlığı Makamının seçimi ve Abdullah GÜL’ün görev süresi ile ilgili maddeydi.
Muhalefet Abdullah GÜL’ün görev süresinin beş yıl olarak hesaplanması gerektiğini belirtiyordu. Halbuki Anayasa Mahkemesi Abdullah GÜL’ün seçildiği süreçteki Anayasa’da belirtilen yedi yıllık süreyi esas almıştır..
Şimdi TBMM bir aramızda anlaştık “biz Anayasa değişikliği yaptık seçime gidiyoruz” diyebilir mi ?
Kaldı ki Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı olduğuna göre ; “ Ana muhalefet partisi başvuru yapmasa bile , her hangi bir yerel yönetici , Belediye Başkanı, Meclis Üyesi, Muhtar veya İhtiyar Heyeti Üyesi bu iptal başvurusunu yapabilir. “
Abdullah GÜL’ün görev süresi ile ilgili olarak önümde yepyeni bir karar varken böyle bir durumda Yüce Yargı’nın nasıl bir karar vereceğini bekleyip hep birlikte görelim …
Sizce nasıl bir karar verir dersiniz ?
- Toplam blog
- : 26
- : 3666
- Kayıt tarihi
- : 02.03.07
Eskişehir doğumluyum, bütün öğrenim hayatım Eskişehir'de geçdi... Kaç iş değiştirdiğimi ben bile ..