- Kategori
- Dil Eğitimi
Belirtme Öbeği - 5
SAN ÖBEĞİ ( sanöb )
San, kişinin toplum içndeki özel yerini gösterir. Bu bakımdan nitelik kavramı taşır.
Örneğin, Oğuz Kağan, Bektaş Subaşı, Cevdet Paşa, Nigâr Hanım, Halide Onbaşı vb.
San kişi adından önce gelirse önad tamlaması kurar. Bu nedenle bu örnekleri san öbeği olarak değerlendirmiyoruz. (Niteleme önadları başlığında işlenen unvan bildiren önadlara bakınız.)
Örneğin, Şair Fazıl Hüsnü Dağlarca, Profesör Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Doktor İsmet, Bayan Suna, Bay Umut vb.
San öbeğinde birinci öğe kişiyi, ikinci öğe kişiyle ilgili sanı gösterir. Burada san yerine meslek,rütbe, saygı kavramı katarak kişinin tanıtılması sağlanabilir.
Örneğin, Ahmet Efendi, Ali Ağa, Mehmet Bey, Zeynep Kadın vb.
Soyadları da san değerindedir. Örneğin, Nurullah Ataç vb.
Nurullah Ataç
kia soya
sanöb
San, ister önad tamlamasında, ister san öbeğinde yer alsın, ilgili kişiyle kullanılan san sözcüğü her iki durumda da büyük harfle başlar.
San öbeğine gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. San öbeği genelde ad işleyişindedir, adların aldığı tüm görevleri üstlenir.
Örnekller:
Zübeyde Hanım Atatürk’ün annesi
İsmet Paşa iyilik ve zekâdır, doğuyor cepheden
Kalpağında ayyıldızı parlayan Fevzi Paşa
Arif Hikmet Par
Yavuz Sultan Selim Han’ın önünde
Ok atan ihtiyar Bektaşi Subaşı
Yahya Kemal Beyatlı
Ali Baba’dan başka bu işi anlayacak yoktur, Hakim Bey.
Sait Faik Abasıyanık
Zübeyde Hanım İsmet Paşa Ali Baba
kia saa kia saa kia saa
sanöb sanöb sanöb
Yavuz Sultan Selim Han Bektaşi Subaşı
kia saa kia saa
anöb sanöb
SAYI ÖBEĞİ (söb)
Birinci öğesi ikincisinden daha büyük olan sayıların oluşturduğu öbeğe sayo öbeği denir.
Örneğin,
yirmi üç yüz beş on sekiz kırk yedi
bs ks bs ks bs ks bs ks
söb söb söb söb
Yukarıdaki örneklerin tersi olduğunda önad tamlaması olur. Yani birinci öğe küçük sayı olursa önad tamlaması kurulmuş olur.
Sayı öbeğiyle önad tamlamasını ayırmak için şu ayrılığa özen göstermek gerekir. Sayı öbeği iki sayının toplamının,önad tamlamasıysa iki sayının çarpımının sonucudur.
Örneğin,
Otuz beş : 30+5 = 35
Üç yüz : 3.100 = 300
Sayı öbeğinde vurgu ikinci öğe üzerinde, önad tamlamasındaysa birinci öğededir.
Sayı öbeği ara sayıları karşılar, önad tamlası ana sayıları.
Sayı öbeğini, önad tamlamsını oluşturan sayılar ayrı yazılır.
Sayı öbeğiyle önad tamlaması iç içe yer alabilir.
Örneğin,
bin sekiz yüz üç yüz otuz beş
öna a öna a bs ks
….. önatam önatam söb
bs ks bs ks
söb söb
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..