- Kategori
- Dilbilim
Fethiye Mugla Yörük Ağzı
Bugün değişik bir konudan bahsetmek istiyorum.
Elbette her Anadolu da her yörenin kendine has bir yapısı vardır. Fakat bazı kelimeler vardır, bir bölgede ya daha yoğun olarak kullanılır ya da onları gerçekten "oralı"lar dışındakiler, mesela buradaki blog okuyucuları pek bilmez. Çünkü bu kelimelerin bazıları çok farklıdır. Ben Muğla Fethiye’de bulunduğum için, Fethiye ağzından örnekler vereceğim. Belkide tüm Yörükler bu kelimeleri kullanıyorlar. Ben Fethiye’de duyduklarımdan örnekler vereceğim. Bu bölgede bazı kelimeler değişik söylenir. Bunlar önemlidir. Bu değişik ağız ve kelime yapısının Oğuz Türkçesine dayandığını gösterebilir.
Bazı örnekler verelim.
Mesela “çocuğu beledim” derler, belemek, kundaklamak anlamındadır.
Hayvan isimleri de farklıdır mesela cepiş: Küçük keçi yavrusuna derler. Düğe, 2 yaşına kadar olan danalar için kulanılır.
Sevmedikleri adamlara “ekti” derler. Bu “asalak, arsız, yüzsüz, görgüsüz anlamında kullanılır.
Dengilmek; yan gelip yatmaya denir. Dengilme, yatma anlamındadır.
Ende şey, şu şey anlamındadır.
Cümle içinde kullanmak gerekirse, mesela şunu derler "Endeeni demeycektin." “ Onu söylemeyecektin”
Hadi gari, haydi artık anlamındadır. Çok kullanılan bir deyimdir. Batı Anadolu’da.
Hora koy, “şuraya koy anlamındadır.
Gıran giresi: Ölsün, gitsin anlamında bir bedduadır. Gıran hayvanların toplu ölümleri için kullanılır.
“Çocuğu ırgala” derler, bu çocuğu salla anlamındadır.
Küçük erkek kardeşlere “ini” derler.
Düğünlerden önce, gelmesi istenenlere “oku” gönderirler, bu davetiye anlamındadır, bu bir gömlek, havlu parçası olabilir.
Kaktırmak; ittirmek anlamındadır. Cümlede kullanımı; "Endee gapıyı gaktır da az soğu hava girmesinde içeri”
İş kesmek; çocuğunm ağmalası, sıkıntı çıkarması anlamında kullanılır. Ağlayan çocuk için “Çocuk bana iş kesiyor” derler.
Matıflamak; yaşlanma anlamındadır. “Kocağrı matıfladı.”Koca karı yaşlandı.
Çocuğa “seyirtme” diye ba ğırma koşma anlamındadır. “Seyirtmek” koşma anlamındadır.
Sınık, kırık kemiğe denir. Bu kemikleri yerine koyan halk arasındaki yaşlılara, “sınıkcı” derler.
Sinmek: Gizlenmek anlamındadır.
Tüngümek; zıplamak demektir. “Yataan üstünde tüngüyüp, durma, buban (baban) kızacak.
Ünmek; Yıkanmak anlamında kullanılır.
Ütüldüm, demek kumarda, oyunda yenildim demektir.
Bir ege Türküsünde “Ünledim Fatma” diye bir deyim geçer. Başka bir türküde “ünlen, gelin hocayı” diye bir deyim geçer. Ünlemek çağırmak anlamındadır.
Dilbilimciler, herhalde, bu kelimlerin anlamnlarını biliyorlardır, ben orta asyaya dayandığını sanıyorum.
- Toplam blog
- : 718
- : 2690
- Kayıt tarihi
- : 13.07.06
Tıp alanında doktor olarak çalışmaktayım, beyin cerrahi uzmanıyım..