- Kategori
- İnsan Kaynakları
İş Kanunu uygulamasında kısa bilgiler
İş Kanununa dair bilgiler
İş Kanunu işverenlere bazı yaptırımlar getirmektedir. Bunların başında kayıt ve dosyalama zorunluluğu vardır. Her evrak bir gün istenmeye ve ispat unsuru olarak aranmaya başlanmaktadır. Bu nedenle aşağıda işverenlerin iş hayatında en çok lazım olacak bazı yasa maddelerini özetledim. Bunların düzenli tutulması ve işlem yapılması işyerinizde yapılacak her türlü teftiş, inceleme ve iş mahkemesi işlemlerinde kolaylık sağlayacaktır.
1. Fazla Çalışma
4857/41 madde ve Fazla Çalışma Yönetmeliği
a) Fazla çalışma yaptırılması halinde işçiye %50 zamlı ücret ödenir. Örn.10 YTL. / saat ücreti olana = bir saat fazla mesai için 15 YTL. ödeme yapılır.
b) Çalışma süresi:
§ Yıllık fazla mesai süresi 270 saati geçemez. Bu süre işçi başına yıllık zaman birimidir. (90 gün x 3 saat)
§ Zamlı ücret yerine serbest zaman verilebilir:
1 saat fazla çalışma için = 1.30 dk. serbest zaman (altı ay içinde kullandırılmalıdır)
c) Fazla mesai yaptırılacak işçiye sözleşmesinde bu husus belirtilerek imza edilmiş olmalıdır, ayrıca her yılbaşında yazılı onay alınması ve şahsi dosyaya konulması zorunludur.
d) Fazla çalışmayı belgelendirme:
§ Ücret pusulası ve bordroda gösterilmelidir. Fazla çalışma puantaj kartları veya giriş çıkış kayıtları şahsi dosyada saklanmalıdır.
2. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usulleri
4857/71. madde
a) Çalışma Yaşı:
§ 14 yaşını tamamlamış ve ilköğrenimi bitirmiş çocuklar veliden alınan muvafakat nameyle çalıştırılabilir.
b) Çalışma Süresi:
§ 15 yaşına kadar 7-8 saat/gün, Haftalık 35-40 saat.
§ Çocuk ve genç işçilerin hafta tatili 40 saatten az olamaz.
§ Bayram ve genel tatillerde çalıştırılamazlar.
§ Yıllık ücretli izinleri 20 günden az olamaz ve en çok 2’ye bölünebilir.
c) Sözleşme:
§ Çocuk işçinin velisi iş hakkında bilgilendirilmeli ve muvafakat alınmalıdır.
§ İşveren yapacağı iş konusunda işçiye eğitim vermelidir.
§ Çocuk işçilerden ayrıntılı işe uygunluk raporu alınmalıdır.
3. İş kanuna Göre Çalışma Süreleri 4857 / 66
b) Çalışma süresi haftalık 45 saattir.
c) Günlük çalışma 11 saati geçemez.
d) Denkleştirme süresi:
§ Fazla çalışmaların, 2 aylık süreler içinde denkleştirmeyle haftalık 45 saate denk getirilecek şekilde dağıtılmasıdır. Mutlaka dinlenme cetveli oluşturulmalıdır.
e) Kısmi süreli çalışma:
§ Normal çalışma süresinin 3/2 si kadar olan çalışmalar kısmi çalışmadır. SSK’ya eksik gün bildirimi yapılır ve güne göre ücret ödenir.
f) Telafi süresi:
§ İşçi ve işverenin isteğiyle (resmi tatillerden önce veya sonra) işçiye önceden izin verilmesi ve sonrasında işçilerin çalışmadığı her gün için bir gün (o izin süresi kadar) telafi etmek üzere çalıştırılmasıdır.
§ Bu telafi edici çalışmanın hangi nedenle olduğu ve ne zaman çalışacağı işçilere önceden bildirilmelidir.
§ Telafi çalışması olması halinde de günlük 11 saatlik çalışma süresi aşılamaz. Hafta tatili ve bayram tatillerinde bu çalıştırma yapılamaz.
g) Günlük çalışma saatleri ara dinlenmeleriyle beraber ilan edilmelidir.
h) İş yerlerinde iş saatlerini gösterir levha asılı olmalıdır.
i) Çalışma süresinin belgelenmesi.
§ Giriş – çıkış saatleri uygun araçlarla (bilgisayar kaydı, imza defteri vs.) takip edilmeli ve belgelenmelidir.
4. Resmi Kurumlara Ait Belgeler ve Dosyalama Sistemi
a) İşyeri Doyası
§ Şube, temsilcilik, matbaa ve diğer işyerlerine ait işyeri bildirgeleri
§ Vergi Dairesi evrakları
§ Emniyet Müdürlüğüne verilen evraklar
§ Belediye ruhsat ve beyannameleri
§ İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
b) Teftiş tutanak ve belgeleri dosyası
c) Vardiya, sakat – eski hükümlü ve terör mağdurları hakkında Çalışma Bölge Müdürlüğü ve İş-Kur ile olan yazışmalar dosyası
5. Resmi İşlem Belge ve Dosyalama Sistemi
a) Personel özlük dosyaları
b) İşyeri tüzük ve yönetmelikleri dosyası (Disiplin yönetmeliği, izin yönetmeliği, iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği v.s.)
c) İzin defteri
d) Aylık sigorta prim bildirgesi dosyası
e) Dört aylık sigorta primleri dönem bordrosu dosyası
f) SGDP bordroları dosyası
g) Ücret bordroları dosyası
h) İş-Kur’a verilen İAB belgeleri
i) Ücret Hesap pusulası dosyası
j) Çalışma Bakanlığına verilen Ek-1 ve Ek-2 bildirim listesi
k) İSİG kurulu karar dosyası (50’den fazla sanayi çalışanı olan yerlerde)
§ Yılda bir kez hazırlanan raporlar ve iş kazası incelemeleri bu dosyada bulunur.
l) Kişisel sağlık dosyası (sanayi iş yerlerinde) her işe giren ilk sağlık raporu ve her 6 ayda bir iş yeri hekimine verilen raporlar ile her türlü vizite sonucu ve raporlar işçi işten ayrılsa dahi bu dosyada 10 yıl süreyle saklanır.
m) İşçi eğitim programları ve doküman dosyası
n) İş yeri hekim dosyası
§ Sözleşme
§ İş yeri hekimliği sertifikası
§ İl sağlık müdürlüğü ve hekimler odası yazı ve onayları
6. İşyerinde İlanı Gereken Belgeler
a) Asgari ücret levhası
b) Çalışma saatleri çizelgesi
c) Genel güvenlik levhası (İş Güvenliği Kurulu isim ve telefonları, 50’den fazla sanayi işçisi çalışan yerlerde)
d) İkaz levhaları (yön gösterme levhaları, yasak işaretleri vs.)
e) Aylık pirim ve hizmet belgesi
f) İşletme belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı
7. İşyeri Sağlık Birimi
İş yeri hekimi ve hemşireden oluşan birim
a) Her çalışan işçi için sağlık dosyası oluşturulacak veya işçilerin isimleri bulunan protokol defteri kullanılacaktır. Bu dosya/defterde her ünite işlemi, tedavi ve raporlar ve meslek hastalıkları kaydedilecektir.
b) Birim her yıl iş yeri hakkında rapor hazırlayarak işveren vekiline sunacak, alınması gereken tedbirler, güvenlik işlemleri, hijyen konularını takip edecektir.
c) Bu birim elemanları sivil savunma eğitimi alacak ve deprem, yangın, su baskını gibi durumlarda işyeri personelinin güvenli tahliyesini sağlayacaktır.
Muammer MURAT
İnsan Kaynakları Yönetim Danışmanı
28 Kasım 2007
- Toplam blog
- : 163
- : 4552
- Kayıt tarihi
- : 03.09.07
1965 yılında Erzincan'da doğdu, İzmir'de yüksek eğitim alıp, devlet memuru oldu. 5 yıl süreyle bi..