Kalıtım - Hayat ağacı 4

Küçük canlı bireyler anne ve babalarına benzerler. Bunun böyle olduğu bilinmekle birlikte olayın nasıl gerçekleştiği 19. Yüzyılın ikinci yarısına kadar bilinmiyordu. Çekoslovakyalı bir rahip olan Gregor Mendel, bezelyelerle bir ömür boyu yaptığı deneyler sonucunda bilimsel bir yasa olarak kalıtım kurallarını düzenledi. Günümüzde kalıtımın sebebinin DNA zincirini oluşturan genler olduğunu biliyoruz. Canlılar özelliklerini genleri yoluyla çocuklarına geçirirler. Genlerin nasıl çalıştığı ise Mendel’den 100 yıl sonra, 1953’te anlaşıldı. Francis Crick ve James Watson, DNA molekülünün bir modelini yapmayı başardılar. Buna ikili sarmal dendi. İşleyiş günümüzde o kadar iyi anlaşıldı ki, artık bir hayvandan alınan gen başka bir hayvana nakledildiğinde çalışıyor. Örnek olarak bir denizanasının ışık saçan geni bir fareye aktarıldığında, fare parıldamaya başlıyor. Işığın renkleri isteğe göre seçilebiliyor. Bir anne veya babaya gerek kalmaksızın yeni bir canlı üretilebiliyor. Hatta kök hücrelerden yararlanarak organların tek tek elde edilme çalışmaları yapılıyor. Laboratuvar ortamında DNA üretilebiliyor.

Genler günümüzde adli olaylarda delil olarak kabul ediliyor. Yani, bir soyun genler tarafından belirlendiği kesin olarak kanıtlanmış durumdadır. Buna göre bir canlının başka canlılarla olan akrabalıklarının izi de sürülebilir. Örnek olarak kangurularla koalaların,  böcek yiyen farelerle yarasaların, kurtlarla köpeklerin, atlarla eşeklerin, fillerle deniz aslanlarının yakın akraba oldukları gösterilmiştir. Bütün bunlar bütün hayatın birbiriyle ilişkili olduğunu gösterir. Böylece bütün hayatı başından itibaren resmetme şansını buluruz. Genler ve DNA, bütün canlılarda birbirlerine benzerler. Akrabalık ne kadar yakınsa gen benzerliği de o kadar fazla olur.

Bizi en çok ilgilendiren akrabalık, insanlarla bugün yaşamakta olan primat dediğimiz maymunlar grubuyla ve günümüzde soyu tükenmiş olan insan benzeri canlılarla olan akrabalıktır. Bütün bu canlılarla akrabalık derecesi DNA’nın izi sürülerek saptanmış bulunuyor.

(devam edecek)

Kaynak: BBC yayınları