- Kategori
- Sivil Toplum
Kooperatifimizin Hikâyesini Yazalım ve Paylaşalım

Dün olduğu gibi bugünde hikâye bir konuyu en basit ve en iyi şekilde anlatım ve tanıtım aracıdır. Her yaşta insana verilecek mesajı en anlaşılır ve akılda kalacak şekilde aktarmaya imkân verir. Ülkemizde 150 yıla varan kooperatifçilik tarihimizin en önemli eksikliklerinden biri de kooperatiflerin kendilerini tanıtan hikâyelerinin yazılmaması ve bunların geleceğe taşınmamasıdır. Bu nedenle ülkemizde birçok başarılı kooperatif girişimi birkaç tebliğ veya araştırmanın içinde ya da bazı istatistiksel verilerin içinde sıkışıp kalmaktadır.
Günümüzde kooperatifçilik hareketini araştırmak ve öğrenmek isteyen birçok insan ya da araştırmacı için en önemli başvuru kaynaklarından biri kooperatiflerin yayınladıkları dökümanlardır. Ancak bu çalışmalar esnasında büyük kooperatifler dışında küçük ve birim kooperatifler ile ilgili çok az belge ve bilgiye ulaşılabilmektedir. Günümüzde web sayfaları büyük kooperatifler kadar küçük ve birim kooperatifler içinde bu ihtiyacı gidermede önemli bir adım olmuştur.
Kooperatif hareketinin en önemli çıkış noktası olan birim kooperatifler kooperatifçilik tarihinin yaratıldığı yerlerdir. Bu kooperatiflerdeki gelişmeler bazı yönetici ve ortaklarının belleklerinde bir tatlı hatıra gibi saklanır. Yazılı ve görsel belge az olduğu için büyük bir kısmını tanımayız bile. Hele zaman içinde kapanmışlar ve yok olmuşlar ise çoktan unutulmuşlardır. Osmanlı dönemindeki kooperatifçilik hareketi ile ilgili belge bulmada büyük zorluklar vardır.
Her ne kadar Cumhuriyet sonrasında da Mustafa Kemal’in önderliğinde kooperatifçilik hareketi hız kazanmış ise de belirli kooperatiflerimiz dışında yeterli belge üretildiğini söylememiz güçtür. Hatta bazı dönemlerde kooperatifçilik hareketine indirilen darbeler birçok belgenin de yok olmasına sebep olmuştur. Batı ülkelerinde kooperatifçilik tarihi müzelerde ve kütüphanelerde özenle muhafaza edilirken, bir övünç kaynağı olarak özel önem verilirken, ülkemizde bu yöndeki yatırım ve çalışmalar yok denecek kadar azdır.
Bu tablo karşısında birçok insanın kooperatifçiliğimizin deneyimlerini öğrenmede ve anlatmada zorluk çekmektedir. Tabii ki bazı değerli bilim adamlarımız ve araştırmacılarımız tüm zorluklara karşı çeşitli yayınlarla bizlerin bilgi açığını gidermeye çalışsa da, bazı kooperatif kuruluşlarımız kendiler ile ilgili belgeleri korumaya çalışsa da yeterli değildir. Özellikle kooperatifçilerin kendi dönemleri ile ilgili deneyimlerini anlatmaları ve kooperatiflerini tanıtan dokümanları yayınlamaları ve geleceğe bir belge olarak bırakmaları gerekmektedir.
Geçmişte sadece yazılı basının dar ve pahalı imkânları içinde bunlar güç görünse de günümüzde bu tür belgeler üretmek oldukça ucuz ve hatta harcama bile gerektirmeden yapılabilecek bir duruma gelmiştir. Kooperatiflerin kendi hikâyelerini anlatabilme ve kendilerini gerek ülke gerekse dünya genelinde tanıtmaları eskisi gibi zor değildir, oldukça kolaylaşmıştır.
Web sayfaları ülkemizde ve dünyada kooperatifçilik hareketi ile ilgili çok kolay bilgi alınabilecek, bilgi paylaşılabilecek ortamlar haline gelmiştir. Özellikle sosyal paylaşım ağları bu yönde ilgili insanların çok kolay paylaşım alanlarıdır. Günümüzde dünyanın en uzak köşesindeki deneyimi bile bu sayfalarda bulma imkânı vardır. Daha fazla bilgi alınmak istendiğinde dünya kooperatifçileri bu yönde desteğe hazırdırlar. Ayni şekilde kooperatifler web sayfalarında kendi hikâyelerini çok kolay paylaşabilirler. Fotoğraflarla zenginleştirebilirler. Dünyadaki kooperatifçilerde ülkemizdeki hareketi tanımak istemektedirler. http://www.facebook.com/groups/270882396290990/
Her ne kadar ülkemizde başarılı kooperatif hikâyelerini anlatmada zayıf kalsakta dünyanın birçok ülkesinde de durum bizden pek farklı değildir. O nedenle bu boşluğu gören dünya kooperatifçileri ICA çatısı altındaki tüm kooperatiflere çağrıda bulunarak başta birim kooperatifler olmak üzere kooperatif hikâyelerini yazmaları ve bunu kooperatif hikâyeleri ile ilgili hazırlanan özel bir sayfada paylaşmaları istenmektedir. Bunun için kooperatiflerimizin bir para ödemesine ihtiyaç yoktur. Yapılacak sadece bir iki sayfa yazı ve birkaç fotoğraftır. Tüm bunlar bir ölçüde kooperatiflerin günümüzde tüm dünyaya tüm insanlığa vereceği bir mesajın parçası olacaktır. Ayrıca geleceğe de yönelik bir belge olarak kalacaktır.
2008 yılında Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) kıta örgütü Cooperatives Europe tarafından kurulan Avrupa Kooperatifçilik ve Sosyal Girişimcilik Araştırma Enstitüsü’nün (EURİCSE) öncülüğünde http://stories.coop/ adlı web sayfasında ortaya konulan bu çalışma ülkemiz içinde bir fırsat yaratmıştır. Hem kendimiz hem de dünya için böylesi bir çalışmada yer almak kooperatiflerimizin tanıtımında önemli bir adım olacaktır. Ayrıca bu sayfadaki çeviri konuşundaki menü ile kendi dilimizde mükemmel olmasa da bile dünya kooperatif deneyimlerini okuma fırsatımız vardır. http://www.euricse.eu/en/about
Şöyle çevremize bakalım bırakın çok uzun geçmişi hala hayatta olan büyük başarılara imza atmış birçok kooperatifçimiz vardır. Çoğumuz onların deneyimlerini ve yaşadıklarını bilmeyiz. Sadece onları geçmişi temsil eden bir kooperatifçi gibi görürüz. Ancak onlar o günlere ait kooperatifçilik tarihimiz ile ilgili birçok hatıra, görsel ve yazılı belgeye sahiptirler. Onların bazı deneyimleri bizlere bugünün sorunlarının çözümünde ve geleceğe emin adımlarla yürümede yol gösterici öneme sahiptir.
Kooperatifçilerin görevi kooperatifleri kurmakla ve geliştirmekle bitmemektedir. Kooperatifleri geleceğe taşıyacak çalışmalar yürütmekte kooperatifçilerin görevidir. Bu nedenle kooperatif hikâyelerini yazmak ve yayınlanmak, bu yöndeki çalışmaları destekleme sorumluluğu da büyük ölçüde kooperatiflere ve kooperatifçilere düşmektedir. Günümüzün medya imkânları çerçevesinde bırakın örgütlerin bireylerin bile yapabilecekleri çok şey vardır. Nitekim ülkemizde birçok kooperatif gönüllüsü bu konuya bireysel olarak katkı vermekte, kendilerince kamuoyunu aydınlatma görevini başarı ile yerine getirmektedir. BM 2012 Uluslararası Kooperatifler Yılını da dikkate alarak, ülkemizde ve dünyadaki farkındalık çalışmalarına da destek vermek amacıyla Kooperatifler, kooperatifçiler ve gönüllülerden beklentimiz kooperatifleri tanıtma faaliyetlerine özel önem vermeleridir.
Özetle hadi kooperatif hikâyemizi yazalım. Neleri başarabildiğimizi tüm dünya insanları ile paylaşalım. Geleceğe bir belge de biz bırakalım. Kooperatifçiliğimizin geçmişine de bir vefa borcumuzu yerine getirelim.