Milliyet Blog istatistikleriyle tango...

Milliyet Blog İstatistikleri ile ilgili olarak uzun zamandır merakıma çengellenen sorular var. Sizlerle paylaşmayı epeydir istiyordum, bugün hazır fırsat bulmuşken bu konuyu yazayım dedim. Ertelememin bir nedeni de, istatistiksel gözlemlerimi biraz biriktirmek, örnekleme verilerimi arttırmak istememdi. Rakamlarla haşır neşir olmayı oldum olası severim. Matematiğin ve İstatistiğin biraz da, sembollerle, rakamlarla, teorilerle tango yapma sanatı olduğunu düşünüyorum. Nasıl ki Tango; ileriye geriye üst üste yan yana dizilen lego taşları misali, müziğin orkestra şefliğinde adımlarla inşa edilen bir duygu ve düşünce üretimiyse, yaratıcılık, zeka, beden zihin koordinasyonu gerektiren bir hissetme ve hissettirme sanatıysa, bir anlamda Matematik de öyle. Cahit Arf hocanın şu sözü, sanırım matematik-sanat benzerliğini çok güzel ifade etmekte:

“Şüphesiz matematiğin de müzik gibi kompozitörleri ve virtüözleri vardır. Kompozitörler teorileri kuranlar, virtüözler de teorileri gerçek manada anlayarak ifade edebilenler ve hissettirebilenlerdir.”

Sözün tam da burasında hemen ifade etmeliyim ki, bu ilişkilendirmenin, Blog İstatistikleri ile alakası da ne? diye soracak olanlara yanıtım; rakamlarla, sembollerle oynamanın, onları incelemenin, nasıl ve neye göre ne tip sonuçlar ürettiklerini anlamaya çalışmanın, gözlemleyerek keşfetmenin ve yorumlamanın, Tango ile örtüşen bir yanı olduğu hissine kapıldım ve bu duygunun tango keyfiyle olan benzerliğini söylemeden geçemedim. (Hani, bu yazdıklarıma bakıp da, matematikte veya tangoda, bir kompozitör yada virtüöz olmaya soyunduğum sanrısına kapılmaya.. )

Şimdi gelelim Milliyet Blog İstatistiklerine dair gözlemlerime:

Rakamlarla örneklersem, sanırım daha kolay ifade edebileceğim kafama takılan soruları.
RAPORLARIM ekranını karşıma getirdiğimde: Sayfanız toplam 13678 kez görüntülenmiştir.. bilgisini görüyorum ilk satırda. Hemen altında; >, >, > ve > göre gruplamalar altında, turuncu çubuklar (~bar chart) ve sağ kolonda bir takım sayılar formatında bir görsellik yer alıyor, sizlerin de bildiği gibi. Şimdi burada, aklıma gelen ilk soru: bu çubuklar ve rakamlar, adetsel mi yoksa yüzdesel bir anlatımı mı ifade ediyor?

Adetsel olduklarını varsayalım; yani örneğin, gruplaması altında, 123 adeti kadın ve 124 adeti erkek olmak üzere toplam 247 okuyucu tarafından sayfanın ‘tık’landığını anlamalıyım, öyle değil mi? (Tabi bu arada, bilgisayarların IP adreslerini kontrol ederek, aynı bilgisayar kullanıcısının defalarca giriş çıkışının sadece tek bir tıklama olarak sayılması kontrolünün yapıldığını varsayıyorum). Peki, hani bu sayfa 13678 kez görüntülenmişti? O zaman, geriye kalan 13431 tıklamanın (13678 – 247) cinsiyeti belli değil mi demek oluyor bu? Yada gruplaması altında; 4 adeti Akademik, 10 adeti Basım-Yayın, 20 adeti Eğitim, 13 adeti Sanat, vs sektöründen olmak üzere, toplam 176 kere sayfanın görüntülendiğini anlatıyorsa bu rakamlar; 247 – 176 = 71 tıklamanın, cinsiyet istatistiği içinde yer alırken, sektörel istatistik içersinde yer almadığı sonucu çıkıyor ki, burada bir tutarsızlık söz konusu gibime geliyor. Diğer bir deyişle, her grubun altındaki adetsel dağılımların toplamı (yani grup dip toplamları) mantıksal ve matematiksel olarak bir birine eşit olmalı diye düşünüyorum. Yani, Cinsiyete göre toplam 247 tıklama mevcut ise, Sektöre göre de 247 tıklama olmalı, Mesleğe göre de 247 tıklama olmalı, Kategoriye göre de 247 tıklama olmalı. (tıklayanın; cinsiyet, meslek, sektör, kategori bilgilerine eksiksiz sahip olunduğu varsayımı altında). Nitekim aynı 247 rakamını, ve gruplarının dip toplamlarında elde ediyorum ancak, neden grubunun dip toplamında 247 rakamını değil, 176 rakamını buluyorum?

Bir diğer soru da; 13678 kez görüntülenen sayfanın tıklayanlarından 247sinin cinsiyet, meslek, kategori bilgilerine, 176 sının sektör bilgisine sahip iken, geriye kalanlara dair hiçbir bilgiye sahip olmadığımız, sadece sayfayı görüntülediğini yani tıkladığını bildiğimiz sonucuna mı varmalıyız?

Sonra, bu rakamsal sonuçları turuncu renkli çubuklarla görselleştirmek suretiyle sunulan “bar chart” diyebileceğimiz istatistiksel anlatım formatını incelerken de, merakıma çengellenen sorular olduğunu fark ettim. Örneğin; > içersinde yer alan sektörünün 20 birimlik tıklamasına karşılık gelen turuncu çubuk, > içersinde yer alan kategorisinin 56 birimlik tıklamasına karşılık gelen turuncu çubukla hemen hemen eşit uzunlukta bir görsellik sunuyor. 20 birimlik tıklamasının, > dip toplamı olan 176ya oranı %11,3 iken; 56 birimlik kategorisi tıklamasının, > dip toplamı olan 247ye oranı %22,6. Yani tam iki katı. Ama aynı uzunlukta turuncu çubuklar ile ifade edilmişler.. Bu çubukların boyu neye göre belirleniyor?

Şimdi de BLOGLARIM ekranına geçiyorum. Her bir kategoride yazdığım blogların tıklanma adetlerine bakıyorum. Bu adetleri alt alta topluyorum ve 7790 rakamını buluyorum. Yani sayfam, yaklaşık yedi aylık bir süre zarfında 13678 kez görüntülenmiş ancak sayfamda adı geçen bloglara giriş çıkış 7790 kez gerçekleşmiş. Diğer bir açıdan da şöyle yorumlamak mümkün: fazladan 5888 kez görüntülenen sayfam (i.e 13678 – 7790 = 5888), blog yazılarımın okunmasına vesile olamamış…

Bir soru daha: Blog yazılarıma 7790 kez yapılan giriş çıkış, 7790 kişi tarafından görüntülendiği anlamına gelir mi?

İşte bunun cevabını biliyorum, yanıt : Hayır! Sadece 7790 kez tıklandığını söyleyebiliriz. Gerek farklı kişilerin, gerekse aynı kişinin farklı günlerde aynı yazıyı tıklamaları sonucu gerçekleşiyor bu istatistik . Bu sonuca da şöyle geliyorum: Aynı bloğu bir kereden fazla tıklarsam? sorusunun ardından sayfama dönüp, yazmış olduğum bloglardan birini tıklıyorum, gidip HİT rakamına bir daha bakıyorum, +1 fazlalaşmış. Diğer blog yazılarım için de bunu deniyorum, onların da HIT rakamı birer adet yükseliyor. Aynı gün içersinde aynı bloğu bir kez daha görüntülemeyi deniyorum ve gidip HİT rakamına yeniden göz atıyorum, hayır bu kez tıklanma adeti artmıyor. Ertesi gün aynı işlemi tekrarladığımda, HIT rakamının yine +1 fazlalaştığını görüyorum. Yani, aynı bilgisayar kullanıcısı tarafından aynı yazınının tıklanması kontrolü, sadece o gün için geçerli. Günün sonunda kontrol parametresi sıfırlanıyor. Demek ki neymiş: “tıklanma adeti eşittir okuyan / görüntüleyen kişi sayısı” formülü geçerli değilmiş. Demek ki neymiş: belirli bir yazıyı her gün tıklayarak, ona prim(!) kazandırmanız, örneğin bir aylık bir zaman dilimi içersinde, blog yazılarınızın her birine, +30’luk bir tıklama pompalamanız mümkün.. Milliyet Blog İstatistikleri bilgisayar yazılımına koyulacak bir kontrol, tıklanma istatistiklerinin bu şekilde şişirilmesi olasılığını bertaraf edebilir kanımca.

YORUMLARIM ve MESAJLARIM ekranlarında da ortak bir gözlemim var: Örneğin; aşamasında duran bir yorumu yayına almadan önce yada sonra, gelen bu yorumun sahibini, yani <üye adı=""> başlığı altında yer alan ismi tıkladığımda, yorumda bulunan bu üyenin sayfasına gidiyor olmam gerekir (madem ki üye !). Ancak kimi zaman, tıkladığım bu isim beni, Milliyet Blog Ana Sayfasına getiriyor. Ana sayfadaki Arama motorundan bu ismi, Blog Yazarları – Bloglar – Tüm Alanlar içinde aramayı deniyorum, arama sonucu sıfır. Yani bu üyenin sayfasına yada her hangi bir blog yazısına erişemiyorum. Bunun anlamı; bu kişi sayfası olmayan bir üye mi demek? Yada, sayfası mahlaslı olarak mevcut bir üye ve gerçek adı sayfasında yer almıyor ancak, yorum ve mesajlarını mahlasıyla değil gerçek ismiyle iletiyor mu demek? Bir diğer olasılık da; bu kişinin Milliyet Blog üyesi olmayıp, dışarıdan bir okuyucu olması. Eğer durum böyleyse, ismi neden <üye adı=""> başlığı altında ve tıklanıp erişilebilir bir formatta yer alıyor?

Sizlerden gelecek mesajlar ve yorumlarla, yukarıda söz ettiğim kimi sorular yanıtını bulabilir belki. Öte yandan, henüz denemediğim birkaç nokta daha var: Örneğin, GRUPLARIM ve LİNKLERİM bölümlerinin işleyişleriyle ilgili henüz gözlem sahibi olmadım. Bunların işlevsellikleriyle yakından tanışma, keşfetme ve kullanma fırsatı bulamadım. Soruları, gözlemleri, keşifleri, yorumları çoğaltmak, birbirine eklemek mümkün.

Dedim ya, sayılarla rakamlarla sembollerle TANGO yapmak hoşuma gidiyor…

Yeşim Esemen

kategoriden rastgele blog getir

Toplam blog: : 45; : 2228
Kayıt tarihi: : 30.06.06

"Artık makine ile değil, insanla iletişim kurma" kararımın ardından IT sektöründeki kariyerimi nokta..

Yeşim E. Narter

28 Ocak '07

Milliyet Blog istatistikleriyle tango...

Yazdığım Kategoriler