Mustafa

Daha proje aşamasında merak uyandıran Mustafa Belgesel- filmini, Can Dündar ve eşi Dilek Dündar’ın katıldığı galada, hayli kalabalık bir davetli topluluğuyla izledik.

Ülkenin tüm vilayetlerindeki meydanlarda heybetli heykelleriyle duran bir liderin iç dünyasına sokulmamıza ön ayak olmaya çalışmış; asker, devlet adamı, ya da herkesin kendine göre bir sıfatla tanımladığı birinin insani yanlarına doğru uzanmış, hayatının akışı içinde beyninde estirdiği fırtınalara, acılara, aşklara, küskünlüklere, zaaflara…doğru atılmış cesaretli bir adım Mustafa…

Şimdiden başlayan polemikler bir yana bu anlamda bir ilki başarmasıyla bile izlenmeye değer bir belgesel sinema örneği olarak duruyor karşımızda.

Ders kitaplarında görünmeyen yüzüne tutulmuş bir ayna, tarih sahnesinde es geçilmiş gösterilmemek de imtina edilmiş hayatına yansıtılmış bir projektör Mustafa…

İlk kez gün ışığına çıkarılan günlüklerinden, özel izinlerle girilerek taranan arşivlere, hiç görülmemiş fotoğraflarından Selanik’te başlayıp Dolmabahçe’de son bulan yaşamının yer yer tartışılacak kesitleriyle dolu Mustafa…

Ama sanırım tüm bunların ötesinde gösterilmek istenen: aşık Mustafa, hırslı Mustafa, acı çeken, kimi zaman önder olmaktan yorulan, ‘ben de insanım’ diye sitem eden Mustafa…

Ve unutulmaktan ölesiye korkan ‘beni hatırlayınız’ sözünü çocukluğundan ölümüne, yazdığı aşk mektuplarından, ulusuna seslendiği onuncu yıl nutkuna kadar hatırlatan bir Mustafa…

‘Sürgünde bir yurt hayali’ni aşama aşama gerçekleştirirken, memleket sathını zorlu bir satranç tahtası bilip hamlelerini kafasında şekillendirmiş bir portrenin Gazi, Kemal, Atatürk sıfatlarının ötesinde beyaz perdede yansıyan yüzünde önce insan Mustafa…

Taşları yerinden oynatıp asırlarca sürmüş bir devri yıkarak hızla gerçekleştirdiği devrimin mimarı Mustafa…

Bir milleti, devlet yönetimini Hilafet’ten, modern yaşam çizgisine dönüştürme uğraşıyla geçen yıllarda, dış basında ‘diktatör’ olarak çıkan sert yazılardan, etrafında yakın silah arkadaşlarının kendisine cephe almasına, meclisin açılışını dönemin koşullarını gözeterek dualarla yapılmasından, devletin dininin olmayacağını ,din hanesinden İslam’ı kaldırıp Laiklik ilkesini getirerek sağlamlaştırmaya uğraşan, “Kürtlere özerklik verilmelidir” gibi bir çok çarpıcı ve bugünün de gündemini oluşturan konuların tartışmaya yeniden açan bir biyografi Mustafa…

Çok korunaklı bir bakıştan ziyade, yerleşmiş kimi yargıların bir kenara bırakılarak bilinenin ötesine bakmaya özen gösterilecek bir seyirle; yazdığı günlükleri başta olmak üzere başarıları kadar başarısızlıkları, ihtirasları, acılarına da bakmanın önem taşıdığı ve belki de bütünüyle o zaman anlaşılacak bir Mustafa…

En önemlisi de; hamasetin ötesinde bir şeyler anlatması ve tekrarlandıkça yavanlaşıp, kimi kez gerçeklerin satır aralarında gizlendiği bir tarihin, “sıkıcı” bulunan belgeselin, yeniden baş tacı edilmesine vesile olan Mustafa...

Ölümünün yetmiş, kurduğu Cumhuriyet’in seksen beşinci yılında bir ulusun liderine farklı bir pencereden bakıp, görülmedik yönleriyle yeniden tanışmak için sinemalara koştuğu bir belgesel – film Mustafa…