Seçim sonrası Paşinyan

Harbi kaybetsen de seçimi kazanabilirsin. Yeter ki (1) Size inansınlar ve (2) Geçmişten çok bıkmış olsunlar. Ermenistan lideri Paşinyan savaşı kaybetti. Yaptığı ateş kes şartlarına halk çok kızdı. Devamlı kitlesel protestolar yapanlara karşı Paşinyan erken seçim yapmak zorunda kaldı. Yapılan ara seçimde Paşinyan tekrar kazandı. Bunun sebeplerini irdelemek siyasi partiler için yararlıdır.

Eski liderlerin ve kadrolarının halk nezdinde değeri yoktur. Paşinyan’ın “Sivil Sözleşme Partisi” oyların %53,9’unu aldı. Koçaryan’ın “Ermeni İttifak partisi” %21, Serj Sarkisyan’ın “Onurum Var”  partisi %5.2 oy alabildi.Aslında halk,  eski rejimin yaptıklarından, yolsuzluk, kanunsuzluk, klan yönetiminden bıktığı için onları iktidara getirmedi görüşü söylenmekte. Ermenistan gelirinin yeniden hakça paylaşımını öneren Paşinyan’a, Yerevan elitlerinin değil kırsal kesimin destek verdiği söyleniyor. Bir yoruma göre “ Halk kötülerin en iyisini seçmiştir”.20 Haziran Pazar günü yapılan seçime 21 parti katıldı. Katılım oranı düşük olup %49’du. Paşinyan 105 üyeden 71’ini kazandı ve iktidar olarak Hükümetini kurabilecek.

Paşinyan ülkede sert söylemlerin ve krizin sona ermesini, birlik olunmasını ve uzlaşmayı istedi. Muhalefet seçimlerde hile yapıldığını ve mahkemelere gideceğini söyledi. AB Seçim gözetmenleri “Seçimlerin başarıyla uygulandığını, olaylı birkaç yerin inceleneceğini söyledi”. Halka çok sayıda partiyle muhtelif seçenekler sunulduğu, savaşı kaybeden Paşinyan’ın oylarının %73’den %53.9’a düştüğü ancak iktidarı kaybetmediği görülüyor. Ekibi iyi çalışırsa Ermenistan’ın durumu zamanla  iyileşecektir.

Seçim tartışmalarında sert söylemler işitilmiştir.  Paşinyan’ın televizyonda tartışalım davetini Koçaryan ve Sarkisyan kabul etmemiştir. Paşinyan “Paslanmış çivi”  diye nitelediği taşra yöneticilerini değiştireceğini, banka hesaplarındaki paraları ve mülkleri nasıl edindiklerini mahkemelerde sorgulatacağını belirtmiştir.Muhalefet ise seçimde Paşinyan’ın izinin asfalta çıkarılmasını, paslı çivileri sökmek için tuttuğu çekicin elinden alınmasını istemiştir.

Ermenistan seçim sonrasında, bunalımlı insanlarının ve savaşın getirdiği olumsuzluklarla uğraşacaktır.Seçimden önce anketörler Koçaryan’ın kazanabileceğini belirtmiş ancak bu sonuç çıkmamıştır.

Bazıları gerçeklerle yüzleşemiyor. Hayalleri durmuyor.Ermeniler 30 yıla yakın süre işgal ettikleri Azerbaycan topraklarını fazla benimsemiş ve halkın bir kısmı kaybetmelerini halâ özümseyememiştir. Onlar kendilerine ait olmayan topraklardan geri çekilmelerini yenilgi saymaktadırlar. Ermeni toprakları ellerindedir. Kimse işgal etmemiştir. Ancak sessiz çoğunluk bu hataya düşmemiş, gerçekçi davranmış,  ve eski dönemleri istememiştir.. Barışı geciktiren, işgale devam eden  Ermenistandır.

Seçenekleri azdır. Esasen Ermenistan’da iktidar ve muhalefetin seçenekleri çok az olup olaylara bakışlarında sadece Rusya’ya bağlılık derecelerinde farklılık vardır.Bu durum Ermenistan seçeneklerinin azlığını ve Ermenistan’ın uğradığı izolasyonu yenmesi gerektiğini göstermektedir.

Rusya söz verdi. Uygulamalara başlandı. Ermenistan savaş sonrası önce güvenlik diyerek Ruslardan yardım istemiş, ordunun modernize edilmesini şart koşmuştur. Rusya 102. Gümrü üssü ve Yerevan’daki Rus kuvvetini modern Rus silahlarıyla güçlendirmiştir. Ermenistan ordusunun bir program dahilinde modernleştirilmesine başlanmıştır. Rusya için askeri ve ekonomik yardım Ermenistan’ı elde tutmanın önemli aracı ve karşılanacak bedeli sayılabilir.

Diyaspora yardım ve gelişme planlıyor. Amerikan, Rus, Fransız diyasporası ve diğer ülkelerdeki Ermeniler bin öncü liderliğinde ve bir vizyona dayanarak güçlerini birleştirmeyi hedeflemişlerdir. On beş hedefte yoğunlaşarak Karabağın korunması, Ermenistan’ın ekonomi ve savunmasının geliştirilmesi, teknoloji ve inovasyonda ilerlemesi, iyi yönetime kavuşması, Ermenistan’daki eşitsizliklerin azaltılması, geçmişte Ermenistan için fedakârlık yapanların saygıyla anılması, onore edilmesi ve  nüfus artışının sağlanması, gençlere iyi eğitim temini seçtikleri temel konulardır.

Azerbaycan liderliği sonuçları bekledi.  Azerbaycan yönünden ateşkesi imzalayan Paşinyan’ın tekrar iktidar olması yerine getirilmeyen Nahcivan-Azerbaycan koridoru maddelerinin uygulanması yönünden daha faydalıdır. Hocalı katliamı sorumlusu olan Koçaryan ve takipçisi Sarkisyan’ın iktidarları döneminde Azerbaycan ile yıllarca müzakereleri sürdürüp, bahanelerle işgali devam ettirdikleri bilinmektedir. Bu liderleri yaptıkları yolsuzluk, devlet gücünü halka zorbaca kullanması suçlarından Paşinyan mahkemelerde yargılatmayı hedeflemektedir.

Paşinyan’ın geleceği: Yenilgiye rağmen Paşinyan’ın seçimi kazanması, sağduyulu halkın ona verdiği ikinci bir şanstır. Paşinyan’ın hayallere kapılmayıp, halkının iyiliğini öne alarak çalışmasıyla Ermeni halkı kazanacaktır. Ermenistan’ın savaşa değil, barışa ihtiyacı vardır. Paşinyan vaad ettiği reformları yapmalı, gelir dağılımını düzeltmeli, refahı artırmalı ve demokrasiyi uygulamalıdır. Söylediklerini yapıp yapmadığını Ermeni halkı gelecek seçimde değerlendirecektir.