- Kategori
- Arkeoloji
Van kalesi
Van Kalesi
Urartu Krallığı’na başkentlik yapmış olan Van Kalesi (Tuşpa) MÖ 9. yy’dan itibaren Asur çivi yazılı belgelerinde Truşpa, Urartu Krallığı kaynaklarında ise Tuşpa olarak geçmektedir. Tuşpa adının Urartu tanrıçası Tuşpea ile bağlantılı olduğu kabul edilmektedir. Burada yer alan Van Kalesi Höyüğü’nde yapılan çalışmalar sonucunda yerleşmenin MÖ 3. bin yıla kadar gittiği anlaşılmıştır. Ancak Urartu yerleşmesi Kral I. Sarduri döneminde başlar. Gölün ve yörenin adı, Urartu yazıtlarında Biaina diye geçmektedir.
Tuşpa Van Kayalığı üzerinde bulunmakta ve Van ilinin 5 km batısında; Van Gölünün doğu kıyısında bulunmaktadır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan kayalık 1, 5 km uzunluğunda ve 70-80 m genişliğe sahiptir. Kalenin üzerinde yer aldığı bu kayalık alan ovadan yaklaşık olarak 100 m yüksekliğindedir. Kalenin üzerinde bulunduğu kayalığın güneyi sarp bir uçurum; bu yönden gelecek tehlikeleri imkansız kılar; kuzey yamaçta ise doğal teraslardan yararlanılarak oluşturulan çok güçlü tahkimat sistemleri eteklerden itibaren yukarı sitadeli ve iç kaleyi kademeli olarak çevrelemektedir.
Van Kalesi özellikle anıtsal kaya mimarlığının Urartu Krallığı başkentine yaraşır örnekleri ile doludur. Kalenin üzerinde bulunduğu kayalığın kuzeybatı ucunda I.Sarduri tarafından inşa olunan Madırburc, Urartu mimarisinde şimdiye kadar tespit edilen en büyük boyutlu taşlarla inşa edilmiştir. 47x13 m. Boyutlarda dikdörtgen planlı yapı 3-4m. uzunluğunda 1 m. kalınlığındaki kireçtaşı blokları ile inşa olunmuştur. Van Gölü’nün 1.5 km. kuzeybatısında bulunan Madırburc gölün içine bir dalgakıran mı, yoksa liman mı olduğu yada tatlı su kaynakları ile kalenin batı kesimini koruyan bir kule mi olduğunu yoksa bir Urartu tapınağına mı ait olduğu hale tartışılmaktadır. Madırburc'u kalker blokların üzerinde 3’ü doğu, 3’de batı cephesinde olmak üzere 6 adet inşa yazıtı bulunmaktadır.
Van kayalığının en yüksek alanında iç kale bulunmaktadır. İç kalenin etrafı güçlü surlarla çevrili olup bu sur duvarları giydirme tekniği şeklinde yapılmıştır. İç kalenin en yüksek kesiminde bulunan kalıntılar Tuşpa’nın en eski tapınağına aittir. Arka arkaya iki mekandan oluşan bu alanın tabanı ile duvarlarının temeli ana kayanın üzerinde ve 1.70 m genişliğinde duvar kalıntıları ile çok yüksek yapı oluşturur. İki celladan oluşan tapınağın kare planlı Urartu tapınaklarının bir benzerini oluşturduğu görülmektedir. İç kalede yer alan diğer yapı da muhtemelen eski sarayın bir kalıntısıdır.
Yukarı sitadelin dışında bulunan yeni saray Urartu Kralı I. Argişti tarafından inşa edilmiş. Kalenin batısında bulunan yeni saray doğuda Batı Hendeği ile batıda I.Argişti mezarına kadar uzanan yapının güneyi ise kayalık alanın uçurumu ile sınırlanmaktadır. İki katlı olduğu düşünülen bu yapı on iki mekandan oluşur. Yapının üst katının kral daireleri ile tören salonları alt katının hizmetli, servis, depo gibi hizmet ve hizmetlilere ait odalar olduğu ön görülmektedir. Yine burada sarayın temel yatakları içine yerleştirilmiş olan 3 adet tunç adet disk dikkat çekmektedir.
Kayalığın kuzeydoğu yamacında Analı Kız kutsal alanı bulunur. Bu açık hava kutsal alanı kayalığa oyulmuş iki anıtsal niş, geniş bir platform, kurban kanının akıtıldığı kanallar ve nişlerin içine yerleştirilmiş bazalt yazıtlardan oluşur. Bu alanın II. Sarduri döneminde yapıldığı bilinmekte.
Van Kalesi kayalığında bulunan bir diğer yapı da Menüa Şirşinisi’dir. Burada İn-situ durumunda bulunan yazıtta anlaşıldığına göre kayalığın içine oyulmuş dörtgen oda Menüa döneminde yapılmıştır. Şirşini tanrılara kurban edilecek hayvanların muhafaza edildiği ahır olduğu öngörülmektedir.
Kalede yer alan önemli yapılar ise Urartu anıtsal kaya mimarlığının en görkemli yapılarını teşkil eden Krali mezarlardır. Bu Krali mezarlar kayalığın güneyi ile iç kalenin hemen altında doğu ve batıda yoğunlaşmaktadır. Bu mezarlar büyük ana salonlara ve bu salonlara açılan kralın ve ailesinin mezar odalarına ait yan odalardan oluşmakta. Kalede I. Sarduri, İşpuini ve Menüa mezarı(kurucular mezarı), II. Sarduri I. Argişti mezarları ile kremasyon türünde bir mezar teşkil eder. Bu mezarlar I. Argişti (Horhor Mağarası) ait olan mezarda olduğu gibi girişler kaya basmakta sağlanmakta ve mezarların ön cepheleri işlenerek genişçe bir platform meydana getirilmiştir. I. Argişti mezarı girişinde ana kaya üzerinde kolonlar şeklinde bu kralın kroniği yer almaktadır.
- Toplam blog
- : 137
- : 1141
- Kayıt tarihi
- : 14.12.07
Aklımda sevdiğim şairlerden mısralarla yürüyorum. Yürümeyi unutmuş ve yeniden öğrenen bir çocuk gibi..