Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

08 Ocak '17

 
Kategori
Felsefe
Okunma Sayısı
403
 

Hatırlamaya Yavaş Unutmaya Hızlı

Hatırlamaya Yavaş Unutmaya Hızlı
 

Salvador Dali


Zaman dediğin zaten nedir ki geçmişi biriktirmekten başka! Milan Kundera'nın "Yavaşlık" romanında ilerleyen sayfalarda bir tespit ışıldar:
 
"Sokakta yürüyen bir insan bir şeyi hatırlamak istediğinde yürüyüşünü yavaşlatır. Buna karşın az önce yaşadığı kötü bir olayı unutmaya çalışan insan, bulunduğu yerden hemen uzaklaşmak istiyormuş gibi elinde olmadan yürüyüşünü hızlandırır."
 
Yani:     
Hatırlamak için yavaşlar, unutmak için hızlanırız.
Belki de ondandır hızlı yaşama sevdamız.
Ne de olsa geçmek isteriz pişmanlığımıza iltifat etmeyen zamanı.
 
Daracık bir odada, sessizliğin tufanında, kendimizle baş başa, samimi bir tefekkür içinde kendimizi hatırlamanın çilesini göze alamadığımız için sahte telaşlar uydururuz.  Yavaşlıkta ve sessizlikte insan kendini duymaktan korkar; çünkü kendine ne denli yabancı kaldığını hep böyle anlarda duyumsar; böyle anlarda kendini boynuna kelepçeli bir yabancı gibi taşıdığını fark etmekten ürker.
 
Durursak net görebileceğimiz hatalarımız, koşarken silikleşir; hatta unutulur bile. Hızlı trenden dışarı bakmak gibidir. Hızlı yaşam içinde kendi belirginliğimizi kaybederiz. Hızın ve telaşın içinde kendimizle tanışmaya vakit bulamayız.  Kendimize, “Sen kimsin? Ne istersin?” diye sormaya ve yanıtlamaya zaman ayıramadığımız için kendimizi unutarak yaşarız. Bu da mutluluk nedenimizdir aslında, ta ki yalnız kalıp kendimizi hatırlayıncaya kadar…
 
Tatilde bile zamandan bir kelepçeyle dolaşmanın, gecikme telaşıyla ha babam saniyeleri saymanın, her dakika bir faaliyet yaratacağım diye huysuzlanmanın, hayat sona yaklaştıkça dinginleşeceğine daha da hızlanmanın, iç sesi bastıran dış gürültüden haz alır olmanın, evde televizyon sesi olmadan tek başına kalamayışın temelinde, insanın bu kendiyle yüzleşme korkusu yatar. Bu yüzden çoğu kimse öz kimliğini hep yaşamın telaşıyla maskeleyerek sunar kendine ve başka insanların duyularına. Kaç kişi kendi öz benliğiyle tanışmadan ölüp gitmiştir acaba? Ya da kaçımız farkındayız öz kimliğimizi dünya telaşına gömdüğümüzün?
 
Unutmak için hızlanmak… Pişmanlığa veya kadere rehin bırakılmış bir geçmişi unutmak için koşmak… Gecikmişliğin endişesinden kurtulmak için depar atmak… Ölüm gerçeğini hatırlatan ne varsa ondan uzağa kaçmak, derken yaşama sevincinin o doğal varoluş tadını da hatırlamaz oluyor insan. Yavaşlayalım ve hatırlayalım, ama asla durmayalım. Lezzetli bir lokmayı çiğner gibi yavaşlayalım…
 
Brezilya Ormanlarında yaşayan yüz elli bilemedim iki yüz kişilik bir kabile bulundu. Pirahalar. Bu insanlar bir iki ve çok kavramından öte saymayı bilmiyorlar. Ee, böyle olunca zaman onlar için sadece gece-gündüz ve çok gece-gündüzden ibaret. Üstelik Piraha dilinde geçmiş zaman fiil çekimi de yok. Sadece var oldukları anları yaşayan bir topluluk. Çocukluktan gençliğe ve gençlikten olgun yaşlara bağlanan bir zaman sürekliliği yok. Sadece çocuk, genç ve yaşlı var. Avcılık ve toplamacılıkla beslenip yaşıyorlar. Sadece olan günü yaşama ritmiyle var oldukları için, ihtiyaçları için sahiplendikleri şeyler de bir iki adetten ibaret kalmaktadır. Pirahalar için renklerin bile önemi yoktur. Onlar için cisimler ve şeyler kendi yaşamlarına olan faydaları kadar vardır. Dillerinde şaşırtıcı biçimde hiç yan cümle kullanmıyorlar. O an ve o andan bir sonraki an için tek eylemlik cümlelerle konuşmak yetiyor. Pirahalar elbette zamanın farkındalar; ancak henüz onu tarihleştirecek bir bilince ermiş değiller. Yani henüz daha zamanı terbiye etme gereği duymadan, doğal anların ritmine takılıp mutlu yaşayabiliyorlar. Sanırım yaşadıkları yerde mevsim geçişleri de olmuyordur.
 
Henüz daha insanın uygarlık dediği zamanın telaşını sayan saatleri olmasa da, bu insanların ‘roleks saat’ takabilenlerden daha mutlu yaşamadıkları söylenebilir mi? Fakat bilmeliyiz ki roleks saatleri kırarak da mutlu olunmaz. Saatin babası bizim kafamızdadır çünkü. Kafamızı kırmadan yavaşlayamayız; yavaşlığı tembellik sananlar aldanacaktır. Bu sadece, yaşantının tadını çıkartmayı ertelemeden zamanı yşamaktır. Ve zamanın son anını tüketirken de ölüme minnetle hesabı kapatmaktır…
*
Unutulma endişesi çeken insan gelecek zamanı satın almak ister; bunun için şimdiki zamanda oyalanmadan hızla geleceğe yatırım yapar. Bir bakıma geçmişini geleceğe rehin bırakır. Hep geleceğe ertelediği hayaline gömülmek arzusuyla insan şimdiyi çiğneyip geçen telaşlı bir koşturmaca içinde yaşar; ta ki, geleceğin ancak şimdiki gerçekliğin olası bir türevi olabildiğini anlayıncaya kadar…
*
Çok zaman önceydi. O kadar zaman önceydi ki insanda zaman bilinci yoktu. İnsanlar güneş doğup batıncaya kadar basitçe yaşıyorlardı hayatı. Tüm telaş ve uğraşları güneş doğup batıncaya kadarki yaşantılarına yeterli olacak şeyleri edinmek içindi. Derken zaman denen üç ana parçalı bir kavram girdi yaşam döngüsüne. Ardında bıraktığı günlük yaşam izlerine “dün” dedi; gün içinde bırakmakta olduğu yaşam izlerine “bugün” dedi; ertesi gün ve sonrasında bırakabileceği olası yaşam izlerine de “yarın” dedi. Sonra fesat karıştı bu üç parçalı zamanla uyumlu yaşamaya; insan zamanı geçme yarışı içinde bugünü unuttu, dünü düşünüp pişman oldu, yarını düşünüp yeniden telaşlandı; o telaş içinde bugünü hepten unuttu. Her gün geleceği sahiplenmek için zamanla yarışa tutuşan insan, o hızlı hengâme furyasında farkında olmadan rezil etti gününü. Oysa yarın bugüne dün diyor, dün de bugün için yarın diyordu.
 
Fesat, hangi günün dün, bugün ve yarın olacağı tespitinde çıkmıştı ortaya. Bugünün her anıyla hem dünün hem yarının yaşanabilir gerçekliği olduğunu fark edemeyen insan bir türlü hayatı bugüne misafir edip ağırlayamadı. Bir eliyle yarına, diğer eliyle düne yapıştı; bugünü de eline yüzüne bulaştırdı; çünkü yarının telaşını ve dünün pişmanlığını yaşamaktan bugünkü hayatı ağırlamaya hep gecikti. Bugünü doğru dürüst tadı damağında yaşayamadı; dünün yarına hediyesi olarak ne bugün geldiğinde, ne yarın gelip de bugün olduğunda; ne de dün henüz ‘bugünken’ var olduğu zamanın tadını çıkarmaya vakti olmadı insanın… Ve şaşkınlıkla zamanın aslında kendisi olduğunu fark ederek zamansız ölüverdi insan…
 
Zamansız, yani kendisiz ölmek istemeyen insan bugünü yaşamayı ihmal etmez. Şu da kesindir ki, yaşanmamış geçmiş pişmanlık kancasını şimdiki zamana taktığında, şimdiki zamanı ciddi olarak sarsar. Yarının beklentileri, korkuları ve umutları da şimdiki zamana geçmişinkine benzer bir gerilim kancası atar. İki uçtan çekilen şimdiki zamanı huzurla yaşamak hiç de kolay değildir. Ve gelecek bize bir daha gelecek mi bilinmez; bu da ayrı bir kaygıya yol açar. Bu bir yaşam kültürüdür; küçükten beri sadelik içinde sakin ve yavaş yaşamaya alışık olmayanları oldukça zorlar.
 
Muharrem Soyek

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yan cümle kullanmamız söylediğimiz şeyleri açıklama ihtiyacından doğuyor, çünkü net değiliz.

Kerim Korkut 
 11.01.2017 0:55
Cevap :
Bence, netliği çerçeveleme gayretimdir.  11.01.2017 18:29
 

Eğlenirken öğrenmek, çok sevdiğim bir eylem teşekkür ediyorum. Emeğinize sağlık Pirahaları bilmiyordum. Köpüşle aramızdaki farkları da varolun diliyorum selam saygımla

Cemile Torun 
 09.01.2017 12:15
Cevap :
Pirahalar gerçek. Ormanları uygarlık adına kesilmez ve sözde uygar insanlar tarafından rahatsız edilmezlerse daha uzun süre en sade insanlık kültürüyle mutlu olmaya devam edecekler. Özel mülkiyet bilinci oluşmadığından şimdilik kavga gürültü yok.  09.01.2017 16:06
 

Merhaba, Yazınızı okurken acaba prahha lar daha mı doğru yaşıyor diye düşünmeden edemedim. Saygı ve selamlar...

izmirli doksanyedi 
 08.01.2017 23:55
Cevap :
Mutluluk felsefesi açısından bakınca Pirahaların daha doğru bir yaşam tarzında oldukları söylenebilir. Özel mülkiyet yok. Bireysel emek ve beceriyle avcılık ve toplayıcılık yapılıyor olsa da ortak paylaşım var. Geçmişi sorgulamadan mutluluğu geleceğe ısmarlamadan şimdinin hissiyatıyla yaşıyorlar. Varoluş felsefemizin mutluluk amacı için onlardan çok şey öğrenebilir olsak da en doğru kimin yaşadığını söylemek zordur. Çünkü gelişmiş insan uygarlığında düzgün yaşantısıyla mutlu var olabilen insanlar Pirahalardan daha fazladır. Doğru yaşam göstergesi yaşanılan ortamdan daha çok ortamda nasıl yaşandığıyla ilgili bir durumdur.  09.01.2017 16:13
 

Dün dediğin, bugün dediğin, yarın dediğin nedir ki insanın kendini biriktirmesinden başka! İnsanın en büyük yanılgısıdır zamanla yarışta öne geçeceğini sanması. İnsan bu yüzden şimdinin tadını çıkartmayı erteler de en çok ilerideki zamanı ve kaçırdığı fırsat zamanlarını özler. Ara sıra zamanın ‘şimdiyi’ gösteren mutlu gerçeklik koluna girip oyalansa da, genelinde hayal giysisini soyunmuş şimdiki çıplak zamanın gerçekliği batar ona ve hemen başlar gene yaşam pistinde ölümüne koşmaya. Bu dikenli şimdiki zaman gerçekliği insanın içinde var olduğu uygarlık kadar kendi kusurudur aynı zamanda. İnsan kendi kusurunu hızla geçiştirip unutarak geleceği hatırlamaya meyleder. Bu yüzdendir insanın hep pürüzleri silikleşmiş geçmişten ve parlatılmış gelecekten bir zamanı özler olması.

Muharrem Soyek 
 08.01.2017 22:04
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 382
Toplam yorum
: 2803
Toplam mesaj
: 236
Ort. okunma sayısı
: 1370
Kayıt tarihi
: 04.08.08
 
 

Parasız yatılı Darüşşafaka Özel Lisesi'nde iki yılı hazırlık sınıfı olmak üzere yedi buçuk yıl ok..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster