Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

11 Şubat '10

 
Kategori
Deneme
Okunma Sayısı
2629
 

Kısaltmaları nasıl okurdunuz?

Kısaltmaları nasıl okurdunuz?
 

Ne tuhaf, hatırladığım ilk kısaltmalar zehirlerle ilgili; DDT ve LSD. Tabii okumayı yeni öğrendiğim yıllardan kalma bu iki kısaltma. Sonraları TBMM'yi öğrenmekle başladım bu harfler dizisinin açılımlarını çözmeye. Gitgide yaşamlarımızın ayrılmaz bir parçası olduğunu gördüm bu kısaltmaların. Baktığımız her yerde biri ya da birkaçına rastlıyoruz.

Geçen hafta bankaya gittiğimde, iki şirin banka çalışanı gençkız hatırımı sordu. İşlemlerim bitip veda ettiğimde, başka bir arzum olup olmadığını da sordular. Bir şey daha sormak istediğimi, ama eğer yanlış sorup komik duruma düşersem gülmemelerini rica ederek, son günlerde gündemde olan bankacılık terimi IBAN'ı nasıl söylemem gerektiğini sordum. Duymuşsunuzdur, para transferi yaparken hesap numaralarında bir yanlışlık olmasının önüne geçmek için geliştirilmiş bir sistem bu IBAN. International Bank Account Number yani Uluslararası Banka Hesap Numarası da açılımı. Komik duruma düşmeme çabam da bunu nasıl heceleyeceğim konusundaydı. Öyle ya, güzelim Türkçemin H harfine ' he ', K harfine ' ke ', demekten vazgeçmiş bir milletiz biz. Şimdi kalkıp da ' i-be-a-n ' desem komik olur muydum? Yoksa ' ay-bi-ey-en ' mi demeliydim? Kızlar tembihime rağmen kıkırdadılar. Doğrudan ' ıban ' diyebilirmişim.

Bir zamanlar bir şehir efsanesi vardı; Birleşmiş Milletler'in yardım konvoyunu görenler un taşıyor sanıyormuş diye. Üstlerinde UN yazıyordu ya.

Güzel Türkçemi seven bir insan olarak bu kısaltmaları kendi anadilimde hecelemeye kalkışmıştım bir zamanlar. AIDS'yi de ' a-i-de-se ' demiş ve gülünç (!) duruma düşmüştüm. Oysa bana göre anadilini seven ve korumak isteyen herkes benim gibi söylemeliydi.

Yavru Vatan Kıbrıs'ın KKTC'sini ' ka-ka-te-ce ' diyenlere de kızmışımdır daima. Madem yavru vatan, neden başka dilde heceliyorsunuz? Bizim ' ka ' diye okunan harfimiz yok ki?

Çarşıya çıktığımda zaten tabelalarda gördüğüm her yabancı kelime beni sinirlendiriyor, bir de bu kısaltmaların açılımını yapmaya çalışırken buluyorum kendimi. KPSS, LKS, OKS, OSY. OSS, TOEFL bu klasiklerden en bilinenleri. Güzelim PTT anadilimle heceleniyor diye seviniyorum ben gariban.

Yıllar önce birgün televizyondaki bir sağlık programını seyrediyordum. İki profesör konuk oldu programa ve alt yazıyla isimleri geçti ikisinin de. İkisinin de isimlerinin yanında ABD yazıyordu. Saf bir anıma rastlamıştı sanırım, ikisi de Amerika'dan geldi sanmıştım. Meğerse ABD'nin açılımı ' Ana Bilim Dalı ' imiş.

GS, FB, BJK çocukların bile bildiği kısaltmalar. TSK da öyle. TBMM ise her akşam ekranımızın konuğu zaten.

ADSL numarasını unutmamak için cep telefonuna kaydeden bir arkadaşım ' edesel ' olarak tanımlamıştı ADSL'i. Neden öyle yazdığını sorunca da, öyle okuduğunu söylemişti. Gülemedim, ağlayamadım.

Günlük yaşamda karşılaştığımız sayısız kısaltma var, hangisini doğru söyleyeceğiz ki? JPG, GIF, BMP, HSBC, HDL, LDL, USD, EFT, SMS, HTTP, HTML, WWW, COM vs vs vs...

Sanırım UFO dışında gönlümü çelen bir kısaltma yok.

Gün gelecek, hepimiz steno kullanacağız sanırım. Şimdiden başlamış olanlar var, veda ederken KİB ya da AEO yazıyorlar. Anlamları ne mi? Bence siz çözün,, bir çeşit alıştırma olur.





Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

KİB "kendine iyi bak" olmalı ama diğerini bilemedim. Yorumlara baktım da yazan çıkmamış. Kısaltmalar yerine göre iyi oluyor ama kısaltma yapılırken amacından sapıp kelimelerden sesli harfleri silmek gerçekten Türkçe katliamıdır. Buna biraz da cep telefonlarından gönderilen mesajları hızlandırmaya çalışmak sebep oldu bence. Velhasıl, bir kısaltma ve kısaltmaları okuyabilme karmaşası sürüp gidiyor. Sevgilerimle

Nilgün Akad 
 19.02.2010 1:30
Cevap :
Sevgili Nilgün, diğeri, yani AEO Allah'a Emanet Ol demektir:) Kısaltmaları çok kullananlara yazmaya üşendikleri için mi böyle yaptıklarını soruyorum ben:) Sevgilerimle...  20.02.2010 22:19
 

Ben bu konuda yazı yazdım çok eskiden... Kısaltmalardaki harfler, Türkçe okunuşuna göre gelir ve kısaltmalara gelen ekler de kısaltmanın son sesinin okunuşuna göre eklenir. Örneğin : "TV" kısaltması "TİVİ" diye değil "TEVE" diye okunur... PKK'da "pekeke", CHP' de "cehepe" diye... "CHP'ya" olmaz... "CHP'ye" olur... Başbakan "cehape" diyor... Türk dil kurumu susuyor... Bu kısaltmalar bize ABD İngilizcesinden girdi.. ABD İngilizcesinde neredeyse kısaltılmamış sözcük yoktur... ABD İngilizcesi bir kısatmalar dili olmuştur... Yakında ABD'liler, üç sözcük kısaltmasıyla tüm yaşamlarını anlatacaklar... Ha dost, bizde "Anayasa Mahkemesi" ni nasıl kısaltıyorlar : "AYM"... olmaz... "Anayasa" bileşik sözcüktür, tek sözcük diye düşünülür... Ve kısaltmada "Y" olmaz... Yazsalar ya... O kısaltmayı... Saygımla... Sevgimle...

UFUK KESİCİ 
 18.02.2010 12:04
Cevap :
Şu K harfinde ne hikmet var, anlayamadım. AKM derken ke oluyor da, BDDK derken neden birden ka oluyor? Bekir Coşkun'un VİP kısaltmasıyla ilgili süper bir yazısı vardı. Merak edersen mailine yollayabilirim. Sevgilerimle...  20.02.2010 22:16
 

belki. Ama yine de itici bir zorunluluk. Kirlilik gibi duruyor sayfa üzerinde. Ayrıca çok abartılan bir zorunluluk. Hatta gençler suyunu çıkarıyor. (Yine de onların ağzında sevimli oluyor galiba.) Bir de dediğin gibi okunuşu sorunu var. Benim de aklıma bir arkadaşın yazdığı gibi PeKaKa geldi hemen. PeKeKe de bakalım da, telaffuzdan hakkında dava açsınlar. Bir gazeteci çözümü bulmuş ama... Geçende tv de PeKaKe dedi. Selam ve sevgiyle...

Haşmet Şenses 
 15.02.2010 1:54
Cevap :
Eskiden radyo skeçleri vardı. Onlardan birinde adamın biri ' Ben YÇÇMD başkanıyım ' demişti. Derneğin adının açılımı şöyleymiş meğer:) Yollara Çizgi Çizenlerle Mücadele Derneği:) Çünkü eskiden yol çizgileri yoktu, bunun üzerine yazılmış bir skeçti. Bu arada gazeteci uyanıklık etmiş sanırım:) Sevgilerimle...  15.02.2010 13:54
 

Sevgili Tülin hanım, Ülkemizin ve ülkemiz insanının onca devasa sorunları ortada dururken, işşizlik, gelir dağılımındaki adaletsizlik, yönetim yapısındaki (Hiyerarşık ) çelişkiler, adalet sistemindeki çarpıklıklar v.s. bu kısaltmalar nereden aklınıza geldi, ben de bunu merak ettim. Ben sizin ülke sorunlarına ilişkin görüşlerinizi okumak isterim. Yazınıza böyle bir eleştiri getirdim. Umarım sizi kırmadım. Selam ve sevgilerimle.

M Sadullah SAĞLAM 
 13.02.2010 22:23
Cevap :
Sadullah bey, beni elbette kırmadınız. Saygı çerçevesi içinde yazılan hiçbir yazı beni kırmaz zaten. Size buradan uzun bir yanıt yazamayacağım için blog kategorisinde bir yazı yazdım. Umarım siz de kırılmazsınız. Sevgilerimle...  14.02.2010 15:19
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 261
Toplam yorum
: 2348
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 2133
Kayıt tarihi
: 23.07.07
 
 

1954 Antalya doğumlu ve Antalyalı'yım. Ülkemin ve özellikle bu şehrin sevdalısıyım. Sanatın pek çok ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster