Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

05 Ekim '13

 
Kategori
Dilbilim
Okunma Sayısı
211
 

QWX sendromu!

QWX sendromu!
 

ATATÜRK YENİ HARFLERİ TANITIRKEN


İşte pencereden bakıyorum: İstanbul’un en büyük semtlerinden birinde cadde üzerinde sarı çizgiyle işaretlenmiş alana büyük harflerle “TAXİ” yazılmış. Büyük “İ” nin noktası bile var ! Aynı şekilde,  “teletex, fax, maxi, expres, export, eximbank” gibi sözcükler  de yıllardan beri “x” harfiyle zaten yazılabilmekte, kullanılmakta ve anlaşılmaktadır.

Peki bu nasıl oldu? Nasıl oldu da önce X harfi Türkçe’ye sızdı?! Bu planlı, programlı bir şekilde olmadı. Bu kendiliğinden oluşan, dilin çekim gücünden, iç dinamiklerinden kaynaklanan bir süreçtir. Bu süreç engellenemez.  Ancak şunu vurgulamak gerekir: Cebir, matematik, logaritma, biyoloji, fizik, coğrafya, termodinamik, trigonometride yıllardır kullandığımız; bir çok Türkçe sözlük ve Türkçe ansiklopedide yer alan “QWX” harflerini yazı dilinden atmak için sulu gözlü kampanyalar başlatmak,  ya da, örneğin “Washington”u “Vaşington” olarak yazmaya kalkışmak ucuz kahramanlık değilse nedir efendiler?

Dilimizde yerleşik biçimleri yoksa  Latin kökenli özel isimlerin yazımı değiştirilmez, olduğu gibi bırakılır. Örneğin, “Corc Vaşington, Kuvito, Şamoniks, Nivyork” yazılmaz, “George Washington, Quito, Chamonix, New York” yazılır. Latin harfleriyle yazılmayan isimler de Türkçe söylenişiyle yazıya geçirilir: “Çaykovski, Konfiçyus, Çang Kayşek” vs...

Elimde, 1928 Dil Devriminden önce ,1924 basımı İngilizce-Türkçe tarihi bir sözlük var!  “Fratelli-Haim-Constantinople” matbaasında “Türkiye Cumhuriyeti Milli Müdafaa Komiserliği” tarafından bastırılmış! Sözlüğü hazırlayan Türk Donanma komutanlarından Deniz Binbaşı A. Vahit Bey! İngilizce kelimelerin Türkçe karşılıklarını hem Arap, hem de Latin harfleriyle yazmış. Henüz Latin harflerinin kullanılmadığı o devirde Vahit Bey  kendi mantığına göre  bir alfabe oluşturarak Latin harflerini belki de ilk kez Türkçede kullanmış!. Örneğin, “ç” yerine “ch”, “c” yerine “j”, “ş” yerine “sh” olarak vs belirtmiş.  Bazı örnekler:

Republic of Turkey: Türkiya Jümhouriyyeti

Good Morning: Sabah sherifler hayr olsoun

God: Allah, jenabu haqq, tanru, ilâh, mâboud

Mortgage: Terhin (rehin verme), istiglal (gayrimenkulun rehine konması)

Yeni Türk alfabesi 1 Kasım 1928de Dil Devrimi ile yürürlüğe girecektir. Ben, yazı dilinde zaten kullandığımız “QWX” harflerinin abecemize eklenmesinde bir sakınca görmüyorum. Bu, tam tersi, dili bozmaz, zenginleştirir.  Bunlar da Latin harfleridir. Zira dil sürekli değişen, gelişen, yeni sözcükler ve yapılanmalar üreten canlı bir varlıktır. Teknik, bilim ve toplum gelişip yeni araçlar, gereçler, eşyalar, sistemler, düşünler  ürettikçe dil de değişim, gelişme ve sözcük üretmesini sürdürecektir. Eski sözcükler tasfiye olacaktır. Bu her çağdaş dil için geçerlidir.  Sağlam dilbilgisel yapısı ve  “ses uyumu” gibi eşsiz özgünlüğüyle Türkçe dünyanın en devingen, en zengin, hatta tam olarak keşfedilmemiş  canlı dillerinden biri olma özelliğini taşımaktadır.  Aydınların ve yazarların en birincil görevi dilimizi yetkinleştirmeye çalışmak olmalıdır.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Merhaba Erol Bey, yapmış olduğunuz açıklama için teşekkür ederim. Bizim olmuş harflerin kökenine inersek durum farklı boyutlarda seyreder. Adı üstünde, herhangi bir nedenle alfabemizde kendilerine yer edinmişler Ş, Ç, Ğ... QWX Harfleri ise bizim olamamışlar. Yer edinememişler kabul görmemişler vs. Dilimize nasıl hizmet verecekler? 29 Harfin arasına nasıl katılacaklar. Pişmiş aşa soğuk su katmak gibi bir durumla bizi baş başa bırakmanın anlamını çözmüş değilim. Çoğunluk böyle zırvaları takmaz oldu. Kafaya takanlar ise çaresiz...Günahın belli bir şekli olmuyormuş. Anlaşılan o ki bu milleti ambale ederek; dikkatini dağıtmak uğruna her yolu denemek şart olmuş. Dostlar alış verişte görsün işte...Hangi dostlar? Selamlar saygılar.

Alev Meisel 
 07.10.2013 14:45
Cevap :
Teşekkürler Alev Hn. :) O "öcü harfleri" zaten Türkçemizde kullanıyoruz. Alfabede olsun olmasın. Bizim özgün Türk abecemiz Uygur harfleridir aslında. Orta Asya'dan eski komşularımız Çin, Japon ve Koreliler hala kendi dillerine özgü o eski harfleri kullanıyorlar... Biz niye değiştirip durmuşuz ki? Esenlik  08.10.2013 16:44
 

Merhaba Erol Bey, İstanbul'da görmüş olduğunuz Taxi levhası turistlere kolaylık olsun diye asılmış olabilir. Taksi olarak yazılmış olsa da anlaşılması pek zor sayılmaz. Bunun dışında- Faks-Telefaks- maksi- maksim- gibi sözcükler x harfi kullanmadan da görevlerini yerine getirebiliyorlar. Bildiğiniz gibi almanlar TÜRKEİ biz ALMANYA diyoruz. Köln'e Kolonya demekten vazgeçtik onlar da İstanbul'a Konstantinopel demekten...Özel isimler, şehir adları -Elisabeth- Ludwig- Ayşe- Fatma olduğu gibi yazılmalı. New York Niyork İzmir Symirna olduğunda gümrüklerde hava trafiğinde sıkıntılar olabilir. Fizik kimya matematik vs. QXW harfleri(bilimde) gereklidir lâkin dilin günlük kullanımında sırıtır. Ben Almanların bizim Ş, Ç,Ğ, harflerimize -Ülkede Türk kökenliler var diye- rağbet ettiklerine şahit olmadım. Hükümetimizin çok daha önemli işleri var; mesela hayvan hakları meselesi- Doğa katliamına son verebilecek güçlü kanunlar...Vaktimizi boş yere harcamak yerine...Elinize sağlık, selamlar.

Alev Meisel 
 06.10.2013 14:51
Cevap :
Merhaba Alev Hn. Değerli eleştiri ve yorumlarınıza teşekkürler. Ancak, Ş Ç Ğ harfleri “bizim harflerimiz” ya da, bize özgü harfler değildir. Ş harfi Romen, Tatar; Ç harfi Arnavut, Portekiz, Fransız; Ğ harfi Azeri, Laz abecesinde kullanılmaktadır. Esenlikler.  06.10.2013 21:48
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 129
Toplam yorum
: 144
Toplam mesaj
: 7
Ort. okunma sayısı
: 905
Kayıt tarihi
: 27.07.06
 
 

Galatasaray Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Mezunuyum. Tarih, felsefe, teoloji..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster