- Kategori
- Felsefe
Beyin bedava
“Beyin Bedava..” demiş, genç sınavdan çıktıktan sonra. Bu söz sosyal paylaşım kanallarında motto olmuş, herkes kullanıyormuş şimdi.. “Bayım, beyin bedava…”
“Atacaksın belleğe, duracak orada ; çıkarıp kullanacaksın..”
Ne kadar doğru.. ?
Gitsen, sakatatçıya , ”Bir beyin ver …” desen, para ister. Öyle pek de ucuz değil , hani..
Gelelim insanın beynine.
Çoğu insan beynini kullanır mı? Kullanır ama asgari düzeyde... Yani, kendisine zarar vermeyecek düzeyde... İşte günlük hareketlerini yapar, buna da beyin der.. Bu kadar beyin biliyorsunuz kuşlarda da var... Hele o kargaların beyinleri nasıl çalışır... Hayatta pek çok örneklerini görmüşsünüzdür.
Onun için beynini çalıştırmayanlara “Kuş beyinli...” demek de pek doğru değildir. Kuşun beyni onun işlerini yerine getirmesine yeter de artar bile.
Bazılarına da “Et beyinli..” derler. Eh, beynini çalıştırmayanlara söylenecek daha doğru bir söz, bir tabir… Et beyinli...
Türkçe’de beyin üzerinde bazı tabirler var da , pek atasözü yok.. Asıl atasözleri , beyinin bir işlevi olan “akıl” üzerinde toplanmıştır. Nedir akıl, kısaca, insanın düşüncelerini yoğunlaştırma ve bir işe dönüştürme ve onu değerlendirme gücüdür, diyebiliriz. Akıl üzerine atalarımız ne demiş:
“Akıl akıldan üstündür.
Akıl için tarik (yol) birdir.
Akıl kişiye sermayedir.
“Öz odur ki dağın arkasını göre, akıl odur ki başa geleceği bile..”
“Anne ve babamdan aldığım bilgileri aklım yatıncaya kadar sorgulayacağım. Gazali”
Allah Teâlâ akıldan daha değerli bir şey yaratmamıştır. Hz. Muhammed( s.a.s)
Akıllı köprü arayıncaya kadar deli suyu geçer..
Akıllıyı arkada tutma, deliyi kılavuz etme.
Akıl para ile satılmaz.
Akılsız başın cezasını ayaklar çeker..
Akıl yaşta değil, baştadır…
Akla gelmeyen başa, gelir..
Aklına geleni işleme, her ağacı taşlama. vs..
Yukardaki Atasözlerinden her birinde bir hikmet gizlidir. İsterseniz, saatlerdir tartışırsınız. Her biri bir sürü hayat deneyiminden sonra ortaya çıkmıştır ve hayatın bir bölümüne işaret etmekte, insanları düşünmeye çağırmaktadır.
Yukardaki genç , “Beyin Bedava..” demekle aklın yalnıza bir yönüne işaret etmektedir. “Bellek“ . Bazı şeyleri aklınızın bir köşesine , tıpkı bir bilgisayar gibi atarsınız ve zamanı gelince kullanırsınız. Fakat aklın asıl işlevi, sadece bilgiyi geri çağırmak değildir.. Bilgiler arasında seçim yapabilmek, hangisi doğru, hangisi yanlış buna karar verebilmek…Ve seçmek; oluşturmak, sentezlemek..nihayet yeni bir şey ortaya koymak.. bunlar aklın daha ileri aşamaları ve işlevleridir.
Bilgisayar gibi bilgiyi geri çağırmak işin en kolay yanı. (Onu da çoğu yapamıyor ya!) Çünkü beyinin içinde , işlenecek bilgi yok.. Oraya nasıl sistematik bilgi koyacaklarını bilmiyorlar.
Akıl, aslında, varolan bilgiyi kullanarak insana yararlı olabilecek bir iş ortaya koymaktır. Veya varolan bilgiden yeni bilgiler elde etmektir.
Ama bilgi insana yararlı olmalıdır. Uçucu olmamalıdır.
Ne diyor atalar atası büyük Yunus Emre:
“ilim ilim bilmektir
ilim kendin bilmektir
sen kendini bilmezsen
ya nice okumaktır
okumaktan mana ne,
kisi hakk'ı bilmektir
çün* okudun bilmezsin
ha bir kuru emektir
okudum bildim deme
çok taat kıldım deme
eri* hak bilmez isen
abes yere yelmektir
dört kitabin ma'nisi
tamamdır bir elifte
sen elif'i bilmezsin
bu nice okumaktır?
yigirmi dokuz* hece
okursun uçtan uca
sen elif dersin hoca,
manası ne demektir?
yunus emre der hoca
gerekse var bin hacca
hepisinden iyice
bir gönüle girmektir.”
Aklın çalışması için okumak şarttır. Çünkü “fikirsiz” akıl olmaz. Ama okumalar da boşuna olabilir mi? Olabilir. Eğer senin ve insanlığın yararına değilse, okumalar boşunadır. Ne kafanı çalıştırır, ne de beynini. Öyle ezberler gidersin..Beyne bir şeyler atarsın ama, ne attığını bilmezsin. Değerini bilmezsin. Nerede kullanacağını da bilmezsin. Onun ötesinde her şeyi bilmek de çok önemli değil; asıl önemli olan , insanları bilginle kırmamak; onların gönlüne girmek . Hele bir öğretmensen , bundan önemli bir şey olamaz.
Yunus üzerinde biraz daha düşünün..Belleğe bazı bilgiler atmak mı önemli , yoksa o bilgileri insanların yararına kullanmak mı? Haydi Allah selamet versin.
- Toplam blog
- : 2579
- : 848
- Kayıt tarihi
- : 24.10.10
Mesleğim eğitimcilik… Şimdi artık emekli bir vatandaşım… biraz şairlik, biraz hayalcilik, biraz s..