Brezilya’da kooperatifçilik ve OCB

Ülkede kooperatifçilik hareketinin başlangıcı 1847 yılında Parana’da Fransız kökenli bir Tıp Doktoru olan Jean Maurice Faibre’nin Teresa Christina kooperatifini kurması ile başlamıştır. İlk tüketim kooperatifi 1889’da kuruldu. İlk kooperatif yasası 1890’da kabul edildi. İlk kredi kooperatifi askerler ve aileleri için 1902’de kuruldu. İlk tarım kooperatifleri İtalyan ve Alman göçmenler tarafından 1906’da kuruldu ve 1925 yılında kooperatifler birleşerek federasyonlarını kurdular.

 

1929’da gobal ekonomik krizden Brezilya’da etkilendi. Kooperatifler kriz karşısında başarılı oldular.  1945’de Brezilya Hükümeti kooperatifleri desteklemeye ve mali destek vermeye başladı. 1956’da Ulusal Kooperatifler Birli (UNASCO) kuruldu. 1964 yılında Brezilya Kooperatifler Birliği (ABCOOP) kuruldu. Bu iki örgüt 1969’da birleşerek Brazilya Kooperatifleri Örgütünü (OCB) kurdular.

 

Bugün OCB ülke kooperatiflerinin üst örgütüdür. Ülkede askeri darbeler nedeniyle kooperatifçilik hareketi yasal ve maddi kayıplar yaşadılar. Askeri rejimlerin son bulmasından sonra 1985 yılında kooperatifçilik yeniden destek görmeye başladı. 1998 yılında Ulusal Kooperatif eğitim servisi (SESCOOP) kuruldu.

 

SESCOOP kooperatifçilik hareketini destekleme başladı. Sosyal güvenlik programı kapsamında ailelere ve çevresine yönelik mesleki eğitim ve sosyal yardım programları uygulamaya başladı. Kalkınma, kooperatif yönetimi ve ilkeleri konusuna önem verdi. 2002 yılında sosyal programlara önem veren hükümetlerin desteği ile kooperatif hareketi ülkede ekonomide ve sosyal yaşamda anahtar roller üstlenmeye başladı. Küçük çiftçiler, işçiler ve küçük işletmeler desteklenmeye başladı. Yoksul kesiminin refah düzeyini artırmak ve sorunlarına çözümler getirmek için kooperatifler çalışmalar yürütmeye başladılar. Kooperatiflerin gelişmesi ve kalkınması için yardım kurulan FUNDECOOP Fonu ile kooperatiflerde ortaklara, çalışanlara ve ailelerine destek vermeyi amaçlayan faaliyetleri desteklediler.

 

Bugün SESCOOP kooperatiflerin denetimini yapmakta, kooperatifleri geliştirmek için profesyonel eğitim vermekte ve sosyal destek programları uygulamaktadır. Bugüne kadar 2.5 milyon kişiyi desteklemiş, 1.3 milyon kişiye eğitim vermiş, 667 bin kişiye sosyal destek vermiştir. 568 bin kooperatifi ile denetleme ve destekleme programı için görüşmüştür.  

 

OCB’nin merkezi ülkenin başkenti olan Brasilia’dadır. Ayrıca26 eyalette ve 1407 belediyelik alanda ofisleri vardır. Ülkede 14 çeşit kooperatif bulunmaktadır. Bunların başlıcaları Tarım, Emek, Kredi, Taşımacılık, Sağlık, Eğitim Konut ve Tüketim kooperatifleridir. Ülkede toplam kooperatif sayısı 7.261, ortak sayısı 8.2 milyon ve çalışan sayısı 274 bindir. Kooperatiflerin milli gelir içindeki payı %5.39’dur. Ticari hacmi 44.3 milyar dolardır. Yıllık ihracatı 3.6 milyar dolardır.

 

Ülkede tarım kooperatif sayısı 1615’dir. Bu kooperatiflerin ortak sayısı 942 bi kişi, çalışan sayısı 139 bin kişidir.  İhracatı 3.6 milyar dolardır. Milli Gelirde tarımın payı % 37.2, bu payında % 37.2’si kooperatiflere aittir.

 

Kredi Kooperatifinin sayısı 1100’dir. Bu kooperatiflerin ortak sayısı 3.5 milyon kişi, çalışan sayısı 48.2 bin kişidir. Varlıkları 22.5 milyar, mevduatı 9.45 milyar dolar ve verdiği krediler 10.9 milyar dolardır.

 

Sağlık kooperatifleri kooperatif sayısı 871’dir. Bu kooperatiflerin ortak sayısı 225.980 kişi, çalışan sayısı 55.709 kişidir. Doktorlar kooperatifini kullanan hasta sayısı 15.4 milyon kişidir. Dişçiler kooperatifini kullanan hasta sayısı 2.3 milyon kişidir. Doktorlar Kooperatifi (Unimed ) ortak doktor sayısı 106. bin, Dişciler Kooperatifi (Uniodonto) ortak sayısı 20bin kişidir.

 

Emek kooperatiflerinin kooperatif sayısı 1.408’dir. Ortak sayısı 260.891 kişi, çalışan sayısı 4.243 kişidir.

 

Ortakları öğrencilerden, ailelerinden, öğretmenlerden ve eğitim girişimcilerinden oluşan Eğitim kooperatiflerinde kooperatif sayısı 304’dür. Ortak sayısı 55.838 kişi, çalışan sayısı 3.716 kişidir.

 

Kırsal alanda elektrik ve telefon hizmetlerinde bakım dağıtım ve teknik işlerde faaliyet gösteren kooperatiflerin sayısı 154’dür. Bu kooperatiflerde ortak 716 bin kişi, çalışan 6.045 kişi vardır.

 

Tüketim kooperatiflerinin sayısı 128’dir. Ortak sayısı 2.304.830 kişi, çalışan sayısı 9.702 kişidir.

 

Konut kooperatiflerini n sayısı 253’dür. Ortak sayısı 108.695 kişi, çalışan sayısı 1.406 kişidir.

 

Sanayide ve çeşitli alanlarda üretim yaparak hizmet veren üretim kooperatiflerinin sayısı 226’dir. Ortak sayısı 11.396 kişi, çalışan sayısı 2.936’dır.madencilikte üretim, işleme, pazarlama, ihracat ve ithalat yapan madencilik kooperatiflerinin sayısı 58’dir. Ortak sayısı 20.031 kişi, çalışan sayısı 103 kişidir.

 

Yük ve yolcu taşımada faaliyet yapan TIR’cı, kamyoncu otobüsçü, taksici, servis araçları taşıyıcıları ve motorlu araç taşıyıcıları, benzeri faaliyetleri yapanları bir araya getiren taşımacılık kooperatiflerinin sayısı 1.100’dir. Ortak sayısı 107.109 kişi, çalışan sayısı 8.660 kişidir.

 

Turizm alanında otellerde, spor tesislerinde, boş zamanları değerlendirme aktiviteleri ile ilgili Turizm ve sosyal faaliyet kooperatiflerinin sayısı 29’dur. Ortak sayısı 1489 kişi ve çalışan sayısı 30’dur.

 

Özel kooperatifler olarak adlandırılan sosyal hizmet ağırlıklı, engelli, yaşlı uyuşturucu ve daha birçok konuda faaliyet yürüten kooperatiflerin sayısı 15’dir.

 

Ayrıca OCB tarafından 2009 yılında ülke çapında yayın yapan Radio Coop kurulmuş, bu radyo aracılığı ile kooperatifçilikteki gelişmeler, faaliyetlerle ilgili bilgiler, ülkedeki kooperatifçilik hareketini ilgilendiren programlar yapılmaya başlanmıştır. Ayrıca OCB dünyadaki çevre sorunlarını dikkate alarak ve kooperatiflerin konuya ilgisini artırmak, proje ve programlar için kurulan Carbono Cooperativo ile Karbon Pazarı Sertifikasyon programını uygulamaya koymuştur.

 

Bugün Brezilya Kooperatifçilik hareketi dünyaya örnek olarak birçok konuda örnek çalışmalar yapmış ve başarılı sonuçlar elde etmiştir. Darbe dönemlerini de yaşamış, büyük ekonomik ve sosyal sorunlar yaşamış dünyanın her bölgesinden göçmenlerden oluşan bu yeni ülkeleri zorlukları aşmıştır. Özellikle sağlık kooperatiflerinde dünyanın en iyi örneği haline gelmişlerdir. Brezilya Sağlık Kooperatiflerinin lideri Eudes de Freitas Aquino Uluslararası Kooperatifler Birliği'nin (ICA) yönetiminde yer almakta ve sektör örgütü olan Uluslararası Sağlık Kooperatifleri Örgütünün (IHCO)  başkanlığını yürütmektedir. Kooperatifçilerin ve kooperatifçilik ile ilgili olanların bu ülkedeki kooperatiflerin deneyimlerinden çıkarılacak birçok dersler, nelerin nasıl yapılacağı konusunda örnekler vardır.