- Kategori
- Siyaset
Darağacında bir Başbakan!
Adnan Menderes
Türkiye’nin yakın tarihinde öyle olaylar ve öyle kara lekeler vardır ki üzerinden yüz yıllar bile geçse bu olaylar unutulmaz.
Halkın hafızasında, hep ilk günkü gibi kalırlar. Unutulmayan bu kara lekelerin başında da Adnan Menderes’in idamı yer alıyor.
Darağacına götürülen bir başbakan!
Dönemin siyasi ve askeri yönetimi tarafından idam edilen bir başbakan!
Adnan Menderes, siyasi hayatına Serbest Cumhuriyet Fırkası ile adım atar.
Partinin feshedilmesinden sonra Cumhuriyet Halk Partisi’ne geçer.
CHP’de 1931 yılında Aydın milletvekili olarak seçilir.
Ancak CHP’de kaldığı süre içerisinde İsmet İnönü ile yıldızı bir türlü barışmaz.
Zamanla aradaki anlaşmazlık tamir edilemez bir boyuta ulaşır.
Zaman zaman CHP’nin yaptığı birtakım kanunlara karşı çok muhalif bir tutum takınır.
En sonunda parti içi muhalefetten dolayı üç arkadaşı ile beraber 1945 yılında CHP’den ihraç edildi.
CHP’den ayrıldığı üç arkadaşı ile beraber (Celal Bayar, Fuad Köprülü, Refik Koraltan) Demokrat Parti’yi kurdu.
DP, 1946 yılında ilk defa seçime girdi.
Ancak o yıllarda “açık oy, gizli sayım” usulü olduğu için, CHP bu seçimleri %85 ile kazandığını ilan etti.
DP buna itiraz ettiyse de bir şey yapamadı.
Bir sonraki seçimler 1950 yılında yapıldı.
Seçimlerden önce “seçim yasası” değiştirildi ve yargı güvencesine alındı.
Böylelikle artık “gizli oy, açık sayım” usulüne geçilmiş oldu.
Bu değişimden sonra DP, 1950 yılındaki seçimlerde büyük bir başarı elde etti ve tek başına iktidara geldi.
CHP ise bu yıllardan sonra artık muhalefette kalmaya başladı.
Hükümetin ilk yıllarında her alanda büyük ilerlemeler sağlandı.
Ekonomi giderek büyüyor, tarımsal verim artıyordu ve üstelik sanayileşme de hızlı bir şekilde yaygınlaşıyordu.
1954 yılında yapılan genel seçimlerde DP, 1950 yılındaki seçimlerden daha yüksek oy aldı ve tek başına iktidar olmaya devam etti.
İkinci iktidar dönemi Menderes için sıkıntıların da baş gösterdiği dönem oldu.
Bu dönemde dış borçların arttığı, özellikle ekonominin kötüye gittiği dönemler oldu.
İktidar ile muhalefet arasında da bu dönemde mecliste çok sert tartışmalar oluyor ve kavgalar meydana geliyordu.
DP, ekonomik dar boğazdan kurtulmak için Amerika’nın yardım ister ama isteği geri çevrilir.
Bu olaydan sonra Adnan Menderes yönünü Rusya’nın başkenti Moskova’ya çevirir ve oradan istediği desteği alır.
DP hükümetinin Moskova’dan yardım alması, Amerika’nın hoşuna gitmez ve bu hoşnutsuzluk kendini daha sonra gösterir.
22 Mayıs 1960 yılından önce ülkeye bir gerilim ortamı hakim olur.
Üniversitelerde hükümet aleyhine gösteriler yapılır, ordu da iyiden iyiye hoşnutsuzluğunu göstermeye başlar.
Olayların önü bir türlü alınamaz ve CHP’nin de iyiden iyiye askere göz kırmasından sonra 1960 yılının 27 Mayıs gecesinde askeri darbe yapıldı.
Darbe yapıldığı zaman Menderes Kütahya’daydı, buradan alınarak Ankara’ya götürülür.
Yüksek Adalet Divanı adında özel bir mahkeme kurulur ve davalara burada başlanılır.
Mahkeme duruşmaları sonrasında 14 kişinin idamına, 31 kişinin ise ömür boyu hapsine karar verilir.
Daha sonra bu karar değiştirilir ve üç kişinin idamına karar verilir.
Ve Adnan Menderes ile birlikte Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan’da idam edilir.
Gözaltı süresi boyunca ve mahkeme sürecinde Menderes her zaman hakaretlere uğradı ve dövüldü.
Hatta kendisini muayene için gelen doktora iyi olduğunu ancak çok dövüldüğünü ve hakarete maruz kaldığını söyler.
Hapishanede tutulduğu zamanlarda bile memleketini düşünen biriydi; yağmurlu havalarda yanındaki arkadaşına döner ve şunu söyler: “Bu yağmurlar ekinler için çok iyi gelecektir.”
1990’da Adnan Menderes ve arkadaşlarına itibarları iade edilir.
Hatta kendi memleketi olan Aydın’da, 1992 yılında kurulan üniversiteye Adnan Menderes’in adı verilir.
Tüm bunlar belki geçmişin izini az da olsa silme gayretleriydi; ama bu mümkün değil.
Bu yıl Adnan Menderes'in ölümünün 49. yılı.
Adnan Menderes’in hayatını tabii ki tek bir yazı ile anlatmak mümkün değildir, bu yazı olsa olsa sadece Adnan Menderes’i hatırlama görevi görür.
Türkiye’deki bütün askeri darbeler gibi 1960 darbesi de hafızalarda her zaman yerini muhafaza etmeye devam edecektir.
Şimdi artık o yıllardan çok uzaklardayız, askeri darbeleri de artık geride bıraktık.
Şimdi artık daha demokratik, daha uygar, ilerisini daha iyi gören bir ülkede yaşıyoruz.
Bugün ki yaşam koşulları elbette ki yeterli değildir. Ama tarihten bugüne gelinen süreç gözden geçirilirse, nerden nereye geldiğimiz daha iyi anlaşılacaktır.
Web Link: http://www.muratvarol.com/modules.php?name=News&file=article&sid=273
Web Sitesi: www.muratvarol.com
- Toplam blog
- : 16
- : 619
- Kayıt tarihi
- : 27.04.10
1985 yılında Bingöl'de doğdu. İlkokulu yaşadığı köyde okudu. Ortaokula Bingöl İmam Hatip Lisesi'nde ..