- Kategori
- Edebiyat
İlahi Komedya

İlahi Komedya
(İtalyanca: Commedia, Divina Commedia),
Dante tarafından 14. yüzyılın ilk yarısında yazılmış, İtalyan edebiyatının en meşhur epik şiiri ve dünya edebiyatının önemli bir başyapıtı.
İlahi komedya, hani ne alaka denilir ya onun gibi bir çoğumuzun dilinde pelesenk olmuştur. Neden! Bilmiyorum.
Birilerinin yaptığı; olmaz bir şeyse birazda onu küçümseyeceksek, ya da yaptığını beğendiğimizden çoğu zamanda beğendiğimizde, bir ifade şekli bulup söyleyeceksek, gereksiz bir şekilde İlahi komedya deriz. Veyahut benim çevremde birkaç kişi öyleydi…
İlahi komedya’nın yazarı:
Dante Alighier, İlahi Komedya’nın yazarı… Büyük bir yazar ve şair… Rönesans’ı hazırlayan sanatçıların başında gelir denmiş onun için. İlk başlarda aşk şiirleri yazarmış, felsefe yazıları yazar, sonrasında Papa’nın herkese kiliseye dön çağrısından sonra yaşam şeklini değiştirmiş, mistik yaşama dönmüştür. Ondan sonra bu müthiş eseri İlahi Komedya’yı hazırlamıştır. Bu eseri anlamak çok zor! Çok iyi bilmek gerekli bazı şeyleri ki bunu anlayabilesin… Komedya dendiği için aklıma komedi geliyor oysa bu muazzam eser komedi değil.
İsminden dolayı, komedi çağrışıyor aklımızda ama Dante tam tersi, ölüm sonrasını, hatta cehennemi anlatmış.
Ürperdiniz değil mi?
Bazen bir dizide kullanılan bir çift sözcük, bazen bir anektod, bazende bir şiir bize araştırma isteği uyandırıyor, tıpkı şimdi olduğu gibi…
Son günlerde eğlenerek izlediğim bir dizide sıkça adının geçmesi, bu konuda yazı yazmamı isteklendirdi.
İlahi komedyaile ilgili aktaracağım yazılar o kadar çokki. Sayfalar – sayfalar sürer.
Ben daha azını aktaracağım.
İyi okumalar dileyeceğim yanında da…
&
İlahi Komedya;
Komedya, Floransa lehçesinde (Toskana Lehçesi) ve İtalyan anadilinde yazılan ilk önemli yapıttır.
Dante'nin zamanında İtalya'da eserler çoğunlukla Latince yazılmaktaydı.
Bu eser, Floransa lehçesinin standart İtalyanca olarak yerleşmesinde önemli rol oynamıştır.
Bu durum hala geçerlidir ve standart İtalyanca Floransa Lehçesindedir.
Divina Commedia, üç ilâhi zümreye ayrılır
CEHENNEM, ÂRAF, CENNET:
İlâhi Komedi matbaacılığın icadından evvel 600 nüsha el ile yazılarak etrafa yayılmıştır.
Sonra bütün dillere çevrilmiştir.
300 den fazla tercümesi vardır.
Bu eseri tefsir ve medh yollu eserler, risaleler, haşiyeler nihayetsizdir.
“İlahi Komedi” klâsik eserlerin en yükseği ve en kıymetlisidir.
İlahi Komedinin birinci kısmını teşkil eden:
Cehennem,34 kantodan mürekkep 4720 mısra’lı bir kasidedir.
Bu uzun manzumede Dante, “Cehennemi geniş mahruti bir uçurum halinde görür ki inişlere ayrılmış uzun ve dar çıkıntı veya daireler şeklinde darlaşan taraçalarla arzın merkezine varır.
Hakikaten delâlete düşmüş ruhun günahına göre mücazat görmesi gibi indikçe günahlar ve azaplar artar. Dokuz kat veya daire içinde cehennemin müthiş ve korkunç bütün safhaları gösterilir.
Burada Virjil ona rehperlik eder.
Araf,33 kantodan mürekkep 4755 mısra’dır.
Bu manzume de Cehennem ile cennet arasında geçen endişeli anları tasvir eder. Burada Virjil ateşten duvarın arkasında kendisini Beatris’in beklediğini fısıldar. Dante de hemen ateşin içine atılır. Âraf sekiz daire veya çenbere taksim olunarak tasvir edilmiştir.
Cennet,33 kantodan mürekkep cem’an 4758 mısra’dır. Burada “Beatrice (Beatrice) semavî bir saffet ve halâvetle görünür. Şaire cennette rehberlik etmek üzere, meskeninden dokuzuncu cennete iner. Onu elinden tutarak birlikte” Yıldızdan yıldıza uçurur.
İlâhi Komedi; sanki geçmiş zamanların girdaplarına batıp gömülü kalmış olmasından evvel bütün orta çağın hulâsası olarak vücuda gelmiştir.
Komedya'da Dante, ölüm sonrası sırasıyla Cehennem, Araf ve Cennette geçen seyahati, hikâyenin kahramanı da olan kendisinin ağzından anlatır. Orta Çağda "Komedya", "tragedya'nın" aksine sonu iyi biten hikâye anlamına gelirdi. Burda eserin adındaki "komedya" kelimesi, öyküsünün güldürü unsurları taşıdığı anlamına gelmez.
Orta Çağ ile Rönesans arasındaki geçiş döneminde yazılmış ortaçağın döneminin bu şiiri, hayalgücü ve alegorik tasavvuru, ölüm sonrası hayatı anlattığı öyküsü ile Hristiyan batı kiliseleri tarafından benimsendi. Eserin orijinal adı "Komedya" olmakla birlikte daha sonra 1360 yılında Giovanni Boccacciotarafından başına "İlahi" kelimesi eklenerek Hristiyanlaştırılmıştır.
Toskana lehçesi ile yazılan eser, bu lehçenin modern İtalyan dili olarak gelişmesine yardım etmiştir.(alıntı)
Nazan Şara Şatana