- Kategori
- Deneme
Kelimeler akvaryuma benzer mi?
Kelimeler akvaryuma benzer mi?
Kelimeleri binbir nesneye benzetmiştik. İşte bir benzetme daha: Kelimeler akvaryumlara benzer. Şaşırdınız. Ben de şaşırdım. Yürürken, önceden yaptığım bir benzetme geldi aklıma. Kelimeleri saydam kaplara, kutulara, sandıklara benzetmiştim. Bu benzetmenin uygunluğunu düşünürken birden aklıma geldi: kelimeler akvaryuma benzer. “Aklıma geldi.” demeyelim, aklı karıştırmayalım. İlham geldi desek olmaz. Ne bileyim yürürken birden kelime ve akvaryum bağıntısını düşündüm. Şimdiye kadar böyle bir benzetme aklımın ucundan geçmemişti. Sanırım hiç kimse de böyle bir benzetme kurmamıştır. Aslında öyle büsbütün yabana atılacak bir benzetme değil. Belki bilimsel bir açıklaması yok; ama zihinsel açıklaması var. Yani zihinsel bir egzersiz yapmış oluruz:
Önce akvaryumun ne olduğunu Su ürünleri Terimleri Sözlüğünden bulup yazalım:
akvaryum İng. aquarium
Tatlı su veya deniz canlılarını doğal ortamlarının dışında yaşatmak veya çoğaltmak için kullanılan, değişik yapı ve biçimlerde kap veya gereçler.
Şimdi de bir kelime alalım.”Anne”
Anne akvaryum olsun. İçindeki balıklara gelince onlar da anne deyince aklınıza ne gelirse.
Anne deyince yavrusu olan kadın akla geliyor, sevgi, şefkat, merhamet, bağlılık, özen…vb. bir çok anlam.
Balıkların içindeki suyun sıcaklığı anne sıcaklığında. Bazı kelimelerde su soğuk olabilir, bazılarında daha sıcak. Bazılarında bulanık…
Akvaryumların içindeki bazı süs malzemelerini nasıl izah edeceğiz. Onlar da kelimenin yaptırdığı çağrışımlar. Örneğin mermi taşıyan anneler, Yavrusunu korumak için aslan kesilen anneler…
Benzetmeleri ileri götürmemek gerekir derler; ama ben bayağı ileri götürdüm benzetmeyi:
Bazı kelimelerde zamanla anlam kaybı olur yani balıklar azalır. Bazı balıklar havasızlıktan yani kullanılmaya kullanılmaya ölür. Dilimizde de bir çok ölü kelime var. Bazı anlamlar öne geçebilir. Örneğin annenin koruyuculuğu emzirmesinden, özeninden daha büyük olabilir.
Bazen sular bulanır içindekileri tam göremeyiz. Bazen suya kan damlar. Olmaz mı şehit annelerini düşünün.
Bütün bu yazdıklarımız görelidir. Her okuyucu farklı farklı görür akvaryumu. Kimileri bir iki balık görür. Kimileri daha fazla. Kimileri bir anlamı daha büyük görebilir. Uzatmayalım. Sizi akvaryumla baş başa bırakalım. Anne akvaryumunda ne görüyorsunuz? Çocukluğunuzun o mesut yıllarını mı? Annenize sunduğunuz çiçekleri mi? Annenin öpücüklerini mi?..
Bir kelimeyle bitiriyoruz yazıyı; derler ya bir kelime bir işlem. Bir kelime bazen ne kadar da çok şey anlatıyor değil mi?
Sabahattin Gencal, Başiskele – Kocaeli, 04. 10. 2011
- Toplam blog
- : 181
- : 635
- Kayıt tarihi
- : 29.03.11
1943'te Trabzonda doğdu. Erzurum Yavuz Selim İlköğretmen okulunu bitirdikten sonra girdiği Bursa Eğ..