Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

24 Temmuz '06

 
Kategori
Yemek - Mutfak
Okunma Sayısı
11924
 

"Haltımış" Bir Çeçen yemeği

"Haltımış" Bir Çeçen yemeği
 

Eminim birçoğunuz bu yazı başlığımı okuyunca bu da neyin nesi dediniz. Yazmaya başlamadan önce merak ettim ve şu meşhur arama motorunda “haltımış” kelimesini girerek arama yaptırdım ve tüm dünya sitelerinin içinde bu konu ile ilgili bilgi veren daha doğrusu yemeğin tarifini veren sadece bir adet site tespit edildi. O da “Kuzey Kafkasya Yemekleri/Çerkez Mutfağı” adlı bir site. Yemeğin tarifini merak edenler adı geçen siteden bakabilirler.

Burada öncelikle belirtmek gerekir ki haltımış bir Çerkes yemeği değil Çeçen yemeğidir. Özellikle de Nohçu Çeçenlerden çok İnguş Çeçenleri yaparlar. Yemek özetle sarımsaklı, etli bir hamur işi yemeğidir. Kullanılacak etin mutlak suretle koyun ya da kuzunun boyun etinden olması gerekir. Hatta Anadolu’da, gördüğüm bazı şehirlerin Çeçen mahallelerinde, Çeçen kasaplarının dükkan camlarında “Haltımışlık Et Bulunur” yazıları vardır.

Et büyük tencerelerde çok iyi pişirilir. Hazırlanan hamur oklava gibi yuvarlanır ve beşer-altışar santimetrelik uzunluklarla küçük çubuklar şeklinde kesilir. O küçük hamur çubuklar işaret, orta ve yüzük parmaklar yardımıyla içleri boş olacak şekilde unlu tepside sürtülür. Daha sonra makarna haşlar gibi hamurlar haşlanır, mantı gibi pişirilir.

Et ve hamur suyuna un ilave edilmek suretiyle bir çorba hazırlanır ve her kişi için birer tasa konan bu mayinin içine isteğe göre dövülmüş sarımsak konur.
Her lokmada çatalın ucuna bir hamur ve bir et parçası batırılıp, aynı anda sarımsaklı çorbasına daldırılıp çıkarılmak suretiyle afiyetle yenir. Bu arada et sulu çorbadan büyük kupalara konur, içine sarımsaklı çorbasından bir kaşık ilave edilir ve ara ara kupadan, bu çorbadan da içilir. Bu işlemin, hazmı kolaylaştırdığına inanılır.

Anlaşılacağı üzere oldukça ağır bir yemek olarak görülen haltımış –ki un, yağ, tuz, yağlı kırmızı et gibi ne kadar zararlı yiyecek varsa hepsinden bolca mevcut- yıllardan beri Çeçenler tarafından adeta bir ibadet, bir ritüel havasında tüketilir ve Çeçenlerin ortalama yaşam sürelerinin azımsanmayacak kadar uzun olduğu da bilinen bir gerçektir.

Kendimi bildim bileli yediğim bu geleneksel yemeği, şu an dört yaşında olan oğlum da iki yaşından beri afiyetle yemekte. Bugün bildiğimiz sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve gerçeklerinin sonuna kadar arkasında ve destekçisiyim. Kendim de bizzat bu konulara dikkat etmekteyim(hatta bu konuda yazılmış bir yazım da sayfamda mevcut). Amma söz konusu olan haltımış olunca akan sular duruyor ve çatlayana(?) kadar yiyorum.

Doya doya yenen bir haltımış yemeğinin üzerine en iyi ne gider derseniz, hiç düşünmeden tavşan kanı demlenmiş iki üç demlik çay diyebilirim. Yazımın yanına koyabilmek için bir haltımış fotoğrafı aradım ama yemeğin ismi bile bir tane sitede geçiyor resmini nasıl bulacaksın durumuna düştüm.

Yine bir başka not; yukarıda adını zikrettiğim sitede belirttiğim gibi bir haltımış tarifi var ama kendisinin de Çeçen olduğunu tahmin ettiğim Perihan Bayazıt Hanımefendiye ait tarif benim bildiğim haltımıştan biraz farklı, Sanıyorum yöreye göre de fark ediyor bu muhteşem yemek. Eminim o tarifle de yapıldığında ayrı bir lezzet sunacaktır tadanlara.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Merhaba Annem çeçen olduğu için bizde de yöresel yemekler yapılır. Özellikle de gılnış Annem çeçen olduğu için kendimi çok şanslı hissediyorum. Yemekleri gerçekten muhteşem çoğu hamur üzerine ama mükemmel yemekler ben aslında daha çok gurzunuşu seviyorum hele bir de patetesli olursa süper. Bunların yanı sıra pasta, humbuguş, süt torbası bunlarda çeçenlerin meşhur yemekleridir. Herkesin yemesini tavsiye ediyorum. İyi günler

AYSUN CEYLAN 
 23.12.2008 13:52
Cevap :
Sevgili Aysun Hanım, aynen sizin gibi bir Çeçen annenin oğlu olan bendenizin sayfasına yapmış olduğunuz bu naif katkı için, size teşekkür ederim. Kalbi selam ve hürmetlerimle.  23.12.2008 15:24
 

Sevgili Aydın Sevinç, tarif aynen sizin tarifiniz gibi. Ancak ismi gılnış. Sanırım sizinde dediğiniz gibi yöreye göre isim de değişiyor. Haltımış ta var. Onun yapılışı çok farklı. Hamurun pişirme esnasındaki son şekli aynen büyük diktörtgen bir sabun kalıbını düşünün aynen öyle. Pişirilme yöntemi de aynı diğerleri gibi. O sabun kalıbına benzeyen hamuru görenler bu nasıl pişecek diye tereddüte düşebilirler. Ama hamurunun özelliğinden midir pişirenin marifeti midir bilemiyorum bir ekmek içi kadar güzel pişer. Tadına ise doyulmaz. O hamur parçasından alırsınız çatalla sonrada sarımsaklı etsuyu yada hamur suyuna banarak yersiniz. Nefis olur. Daha çok var bizde yöresel yemekler. Ara ara tariflerini yazacağım. Sizde adeta bir çeçen gibi anlatmışsınız. Elinize sağlık. Sevgi ve saygılarımla

Abla 
 05.06.2007 15:21
Cevap :
Gibisi yok Sevim Hanım. Anne tarafından, katıksız Çeçenim. Şarkısını, türküsünü, oyununu, adetini bilirim. Çeçencem iyi değil maalesef. Sevgi ve saygılarımla.  05.06.2007 16:42
 

Biz de benzer bir yemegi tavukla yaparlar.Hamur yerine "basta" dedigimiz bulgur pilavının fazla terbiyelenmisi kullanılır.Okurken aklıma o geldi.

Emef 
 26.12.2006 20:26
Cevap :
Doğrudur efendim, haltımış da et gibi, tavukla da yapılabilir, çok da leziz olur. İlgi ve katkınız için çok teşekkür ediyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum.  27.12.2006 8:29
 

Merhaba Bahsettiğiniz yemek benim için çok özeldir. Rahmetli anneannem yapardı, Daha sonra annemin elinden yedim, o kadar severim ki ben de yapmayı öğrendim. Yalnız zaman içerisinde kolayımıza gittiği için kıyma kavurup, çorbasına kıyma katarak de yemeğe başladık. Hatta bir kere haşlanmış tavukla bile yedim. Yemeğin gerçek ismine emin değilim ama çocukken çirgindiş demeye alıştık, öyle de ezberledik. Anneannem (ki o yıllarda Rus-Çeçen savaşı yoktu) Rusların yıllarca Çeçenleri yenememelerinin nedeninin bu yemek olduğunu anlatırdı. Bu bir sırmış :) Bu yemeği yerken doymak bilmem. Bu yüzden çocukken sofrada ilk su içene doymuşsun diye takılırdık. Afiyet olsun.. Selamlar..

hakan karamanli 
 24.07.2006 16:37
Cevap :
Hakan Bey, Yazıma göstermiş olduğunuz ilgiden dolayı öncelikle çok teşekkür ederim. Doğrudur, bu tip tarihten gelen geleneksel yemekler mutlaka isim ve yapılış şekillerinde farklılıklar gösterebiliyor. Biz mesela, kesinlikle kıymalı ya da tavuklu yapmayız. Ben de çocukken doyduğumu bilmez, sofradan kalkar biraz oynar, koşturur sonra yine yemeye devam ederdim. Hazmetmenin en güzel yolu üzerine çayı da içip sonra kasazka oynamak, vaynakh yapmaktır.  25.07.2006 8:58
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 901
Toplam yorum
: 2451
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 3727
Kayıt tarihi
: 09.06.06
 
 

İzmir'de yaşıyorum.    Çok uzun yıllar öncesinden başlayıp, hiç ara vermeden bugünlere kada..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster